Luận văn “Phát triển nguồn nhân lực trong bối cảnh chuyển đổi số tại Tổng công ty dịch vụ số Viettel”
1. Tính cấp thiết của đề tài
Trong bối cảnh đó, chuyển đổi số là quá trình tất yếu để Việt Nam phát triển, bắt kịp xu thế chung của thế giới trong giai đoạn mới. Hiện nay, Việt Nam có hạ tầng công nghệ thông tin và tỷ lệ dân số sử dụng điện thoại thông minh đang phát triển nhanh; nguồn nhân lực trẻ, thông minh, ham học hỏi, sáng tạo, thích ứng nhanh và có khát vọng vươn lên. Tuy nhiên, Việt Nam vẫn còn không ít khó khăn nhất là về nguồn lực của đất nước còn hạn hẹp dẫn đến đầu tư cho chuyển đổi số hạn chế; khung pháp lý, chính sách thúc đẩy phát triển kinh tế chưa đáp ứng đầy đủ vai trò kiến tạo cho phát triển kinh tế số. Đầu tư cho nghiên cứu, đổi mới công nghệ, sáng tạo chưa cao; công tác đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, nhất là nhân lực công nghệ cho chuyển đổi số quốc gia chưa đáp ứng nhu cầu. Bên cạnh đó, Việt Nam còn phải đối mặt với nhiều thách thức nảy sinh trong quá trình thúc đẩy chuyển đổi số do phát sinh những mối quan hệ mới chưa có tiền lệ, giải quyết hệ lụy khi những mối quan hệ truyền thống có thể bị gián đoạn hoặc chấm dứt v.v… Điều đó làm thay đổi cơ cấu tổ chức, mối quan hệ nội tại cũng như làm nảy sinh mối quan hệ mới giữa các tác nhân trong nền kinh tế. Mặt khác, trong khi nhân lực cho chuyển đổi số chưa đáp ứng kịp thay đổi theo nhu cầu thị trường, lại có nguy cơ mất việc làm truyền thống khi người lao động không được đào tạo nâng cao kịp thời để bắt kịp các yêu cầu về kỹ năng của lao động trong quốc gia số.
Trong quá trình đó, đội ngũ doanh nghiệp được xác định là lực lượng đóng vai trò tiên phong thúc đẩy sự phát triển chung của nền kinh tế quốc dân. Đặc biệt trong điều kiện nền kinh tế có nhiều biến động như hiện nay thì việc tồn tại được trên thị trường là bài toán đau đầu với các doanh nghiệp. Một doanh nghiệp hoạt động có hiệu quả, đội ngũ nhân lực đáp ứng được các yêu cầu của thực tiễn luôn là vấn đề được quan tâm hàng đầu của doanh nghiệp. Ngày nay, các doanh nghiệp đã nhận thấy rõ được rằng không thể đạt được hiệu quả và phát triển kinh tế bền vững nếu như thiếu đầu tư nâng cao chất lượng đội ngũ nhân lực trong công ty. Việc phát triển nguồn nhân lực phù hợp với quá trình chuyển đổi số đã và đang trở thành nhiệm vụ
2
được quan trọng bậc nhất trong vấn đề quản trị doanh nghiệp. Nâng cao chất lượng đội ngũ quản lý trong doanh nghiệp là hoạt động cần đầu tư nhiều thời gian, tiền bạc và công sức, là một trong những điều kiện nâng cao năng suất lao động, phát triển toàn diện đội ngũ nhân lực, nâng cao vị thế cạnh tranh của doanh nghiệp trên thị
trường. Doanh nghiệp muốn tồn tại và phát triển được thì phải luôn đổi mới: đổi mới về mục tiêu, đổi mới về công nghệ,v.v… đó là tất yếu khách quan và để đạt được điều này chỉ có thể nhờ vào nâng cao chất lượng đội ngũ quản lý để thích ứng và nâng cao khả năng bền vững của doanh nghiệp.
Nhận thức được tầm quan trọng của công tác nâng cao chất lượng đội ngũ nhân lực với sự tồn tại, phát triển và thành công của doanh nghiệp, cùng với những tìm hiểu tình hình thực tế của Tổng Công ty Dịch vụ số Viettel, tác giả đã lựa chọn đề tài: “Phát triển nguồn nhân lực trong bối cảnh chuyển đổi số tại Tổng công ty dịch vụ số Viettel” để thực hiện luận văn tốt nghiệp thạc sĩ của mình.
MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN i LỜI CẢM ƠN ii MỤC LỤC iii DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT vi DANH MỤC BẢNG, BIỂU ĐỒ vii DANH MỤC SƠ ĐỒ, HÌNH VẼ vii TÓM TẮT LUẬN VĂN viii LỜI MỞ ĐẦU............................................................................................................1
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC TRONG BỐI CẢNH CHUYỂN ĐỔI SỐ TẠI DOANH NGHIỆP.......................9
1.1. Tổng quan nguồn nhân lực trong bối cảnh chuyển đổi số..........................9
1.1.1. Các khái niệm liên quan đến nguồn nhân lực.......................................9 1.1.2. Khái niệm và đặc trưng của chuyển đổi số ..........................................13 1.1.3. Vai trò và đặc trưng của nguồn nhân lực trong chuyển đổi số ..........16 1.1.3. Xu hướng nguồn nhân lực trong chuyển đổi số..................................20
1.2. Phát triển nguồn nhân lực trong bối cảnh chuyển đổi số tại doanh nghiệp ...............................................................................................................................25
1.2.1. Khái niệm phát triển nguồn nhân lực tại doanh nghiệp.....................25 1.2.2. Vai trò, mục tiêu và phương thức phát triển nguồn nhân lực tại doanh nghiệp...............................................................................................................26 1.2.3. Nội dung phát triển nguồn nhân lực tại doanh nghiệp.......................32 1.2.4. Các chỉ tiêu đánh giá phát triển nguồn nhân lực trong doanh nghiệp..39
1.3. Các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển nguồn nhân lực trong bối cảnh chuyển đổi số tại doanh nghiệp...........................................................................41
1.3.1. Nhân tố chủ quan..................................................................................41 1.3.2. Nhân tố khách quan..............................................................................45 Kết luận chương 1 ...................................................................................................46
iv
CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC TRONG BỐI CẢNH CHUYỂN ĐỔI SỐ TẠI TỔNG CÔNG TY DỊCH VỤ SỐ VIETTEL ...................................................................................................................................47
2.1. Khái quát về Tổng công ty dịch vụ số Viettel.............................................47
2.1.1. Quá trình hình thành và phát triển ......................................................47 2.1.2. Cơ cấu tổ chức .......................................................................................48 2.1.3. Cơ cấu nguồn nhân lực.........................................................................57
2.2. Thực trạng phát triển nguồn nhân lực trong bối cảnh chuyển đổi số tại Tổng công ty dịch vụ số Viettel...........................................................................61
2.2.1. Hoạch định phát triển nguồn nhân lực................................................61 2.2.2. Xây dựng kế hoạch đào tạo, phát triển nguồn nhân lực .....................68 2.2.3. Tổ chức đào tạo, phát triển nguồn nhân lực .......................................69 2.2.4. Đánh giá hiệu quả đào tạo, phát triển nguồn nhân lực ......................70 2.2.5. Chính sách cho người lao động............................................................74
2.3. Đánh giá thực trạng phát triển nguồn nhân lực trong bối cảnh chuyển đổi số tại Tổng công ty dịch vụ số Viettel.................................................................75
2.3.1. Kết quả đạt được....................................................................................75 2.3.2. Hạn chế và nguyên nhân ......................................................................77 Kết luận chương 2 ...................................................................................................81
CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN NGUỒN NHÂN LỰC TRONG BỐI CẢNH CHUYỂN ĐỔI SỐ TẠI TỔNG CÔNG TY DỊCH VỤ SỐ VIETTEL..82
3.1. Định hướng phát triển nguồn nhân lực trong bối cảnh chuyển đổi số tại Tổng công ty dịch vụ số Viettel...........................................................................82
3.2. Giải pháp phát triển nguồn nhân lực trong bối cảnh chuyển đổi số tại Tổng công ty dịch vụ số Viettel.....................................................................................84
3.2.1. Nhóm giải pháp về hoạch định phát triển nguồn nhân lực trong bối cảnh chuyển đổi số ..........................................................................................84 3.2.2. Nhóm giải pháp về xây dựng kế hoạch đào tạo phát triển nguồn nhân lực trong bối cảnh chuyển đổi số....................................................................86 3.2.3. Nhóm giải pháp về tổ chức đào tạo nguồn nhân lực trong bối cảnh chuyển đổi số ...................................................................................................87
v
3.2.4. Nhóm giải pháp về đánh giá hiệu quả đào tạo phát triển nguồn nhân lực.....................................................................................................................91 3.2.5. Nhóm giải pháp chính sách cho người lao động trong bối cảnh chuyển đổi số ................................................................................................................92 3.3. Kiến nghị đối với chính phủ và bộ, ban, ngành .........................................96
Kết luận chương 3 .................................................................................................100 KẾT LUẬN............................................................................................................102 DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO.............................................................103
vi
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
|
Từ viết tắt |
Viết đầy đủ |
|
BTGĐ |
Ban Tổng Giám đốc |
|
CBCNV |
Cán bộ công nhân viên |
|
CTCP |
Công ty cổ phần |
|
DN |
Doanh nghiệp |
|
HĐQT |
Hội đồng Quản trị |
|
KHHNNL |
Kế hoạch hoá nguồn nhân lực |
|
NLĐ |
Người lao động |
|
NNL |
Nguồn nhân lực |
|
NSLĐ |
Năng suất lao động |
|
OS |
Thuê ngoài |
|
PTNNL |
Phát triển nguồn nhân lực |
|
QTNNL |
Quản trị nguồn nhân lực |
|
SXKD |
Sản xuất Kinh doanh |
|
TA |
Tiếng Anh |
|
TCT |
Tổng công ty |
|
TĐ |
Tập đoành viễn thông quân đội Viettel |
|
VDS |
Viettel Digital Service – Tổng công ty dịch vụ số Viettel |
vii
DANH MỤC BẢNG, BIỂU ĐỒ
Trang
Bảng 2.1: Cơ cấu nguồn nhân lực tại Tổng công ty dịch vụ số Viettel giai đoạn 2020-2022..................................................................................................................57 Biểu đồ 2.1: Thâm niên của nhân sự tại Tổng Công ty dịch vụ số Viettel năm 2020 ...................................................................................................................................59 Biểu đồ 2.1: Thâm niên của nhân sự tại Tổng Công ty dịch vụ số Viettel năm 2021 ...................................................................................................................................59 Bảng 2.2: Một số chỉ tiêu về thực trạng lao động Việt Nam giai đoạn 2019-2021 ...................................................................................................................................65 Bảng 2.3: Những hành động cụ thể trong hoạch định phát triển nguồn nhân lực
tại Tổng công ty dịch vụ số Viettel giai đoạn 2020-2022........................................67 Bảng 2.4: Kế hoạch đào tạo phát triển nguồn nhân lực tại Tổng công ty dịch vụ số Viettel giai đoạn 2020-2021 .....................................................................................68 Bảng 2.5: Số giờ học bình quân trong đào tạo phát triển nguồn nhân lực tại Tổng
công ty dịch vụ số Viettel giai đoạn 2020-2022.......................................................69 Biểu đồ 2.3: Thời gian đào tạo phát triển nguồn nhân lực tại Tổng công ty dịch vụ số Viettel giai đoạn 2021-2022.................................................................................70 Bảng 2.6: Hiệu quả đào tạo phát triển nguồn nhân lực tại Tổng công ty dịch vụ số Viettel giai đoạn 2020-2022 .....................................................................................71 Bảng 2.7: Chi phí đào tạo phát triển nguồn nhân lực tại Tổng công ty dịch vụ số Viettel giai đoạn 2020-2022 .....................................................................................73 Biểu đồ 2.4: Thu nhập bình quân người lao động tại Tổng công ty dịch vụ số Viettel giai đoạn 2021-2022 .................................................................................................74
DANH MỤC SƠ ĐỒ, HÌNH VẼ
Trang
Sơ đồ 2.1: Cơ cấu tổ chức của Tổng công ty Dịch vụ số Viettel............................48
viii
TÓM TẮT LUẬN VĂN
Ngày nay, cuộc Cách mạng công nghiệp 4.0 đang tạo ra sự thay đổi nhanh chóng trong cách quản lý, điều hành cũng như phát triển của tổ chức. Điều này tác động trực tiếp đến xu hướng phát triển trong quản trị nguồn nhân lực của mỗi tổ chức. Xu hướng sự nghiệp và học tập luôn song hành cùng nhau đã thúc đẩy các doanh nghiệp hướng tới những trải nghiệm học tập xuyên suốt, cho phép nhân viên xây dựng các kỹ năng nhanh chóng, dễ dàng và phù hợp với khả năng riêng của họ. Phát triển nguồn nhân lực là tổng thể các hoạt động học tập có tổ chức được tiến hành trong những khoảng thời gian nhất định để nhằm tạo ra sựu thay đổi hành vi nghề nghiệp của người lao động. Phát triển nguồn nhân lực chính là toàn bộ những hoạt động học tập được tổ chức bởi doanh nghiệp, do doanh nghiệp cung cấp cho người lao động. Xét về nội dung, phát triển nguồn nhân lực bao gồm ba loại hoạt động là Giáo dục, Đào tạo, và Phát triển.
Trong bối cảnh chuyển đổi số, Tổng công ty dịch vụ số Viettel là doanh nghiệp tiên phong cung cấp các dịch vụ số và các dịch vụ hỗ trợ chuyển đổi số nên việc phát triển nguồn nhân lực để thích ứng với quá trình chuyển đổi số là rất quan trọng ảnh hướng đến sự phát triển của doanh nghiệp. Phát triển nguồn nhân lực là một trong những điều kiện nâng cao năng suất lao động, phát triển toàn diện đội ngũ nhân lực, nâng cao vị thế cạnh tranh của doanh nghiệp trên thị trường. Đề tài “Phát triển nguồn nhân lực trong bối cảnh chuyển đổi số tại Tổng công ty dịch vụ số Viettel” nghiên cứu và đạt được những kết quả sau:
Về lý luận: Nghiên cứu tổng quan lý luận về nguồn nhân lực, bối cảnh chuyển đổi số và phát triển nguồn nhân lực trong bối cảnh chuyển đổi số. Những nội dung phát triển nguồn nhân lực trong doanh nghiệp, những tiêu chí đánh giá sự phát triển nguồn nhân lực trong doanh nghiệp. Ngoài ra nghiên cứu cũng đề cập đến các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển nguồn nhân lực trong doanh nghiệp trong bối cảnh chuyển đổi số.
Về thực tiễn: Trên cơ sở tổng quan lý luận về phát triển nguồn nhân lực trong bối cảnh chuyển đổi số, nghiên cứu thực hiện phân tích thực trạng phát triển nguồn

