LUẬN VĂN THẠC SĨ CÁC GIẢI PHÁP PHÒNG NGỪA RỦI RO TRONG HOẠT ĐỘNG BẢO LÃNH TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN ĐẦU TƯ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT NAM (BIDV)
TÓM TẮT KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU LUẬN VĂN
Nghiên cứu đã thực hiện hệ thống hóa được nội dung cơ sở lý luận về bảo lãnh
ngân hàng, từ những có sở lý luận đó tác giả đã thực hiện nghiên cứu thực trạng
phát triển hoạt động bảo lãnh tại BIDV, từ vấn đề đó tác giả rút ra được những kết
quả đạt được và những hạn chế và nguyên nhân trong hoạt động bảo lãnh tại BIDV,
để có cơ sở đưa ra những giải pháp và kiến nghị tại chương 3.
Những giải pháp mà tác giả đã đưa ra, có những giải pháp cấp thiết mà BIDV
có thể thực hiện triển khai ngày, có những giải pháp đưa ra theo phương hướng đề
xuất đề BIDV nghiên cứu thêm và xây dựng được chiến lược cụ thể. Đồng thời, Tác
giả cũng đã có một số đề xuất kiến nghị với cơ quan nhà nước, ngân hàng Nhà nước
trong việc tạo điều kiện để phát triển hơn nữa các hoạt động bảo lãnh nói chung và
tại BIDV nói riêng.
Những giải pháp và kiến nghị đưa ra ở trên, cần được triển khai đồng bộ nhằm
phát huy được hết những điểm mạnh, giảm bớt hạn chế giúp BIDV ngày càng nâng
cao được vị thế của mình và phát triển hơn nữa trong hoạt động nói chung và hoạt
động bảo lãnh nói riêng trong giai đoạn tới.
1
PHẦN MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Việt Nam được đánh giá là có nền kinh tế, chính trị ổn định và phát triển trong
khu vực, tuy thời gian qua nền kinh tế thế giới nói chung và nền kinh tế Việt Nam
nói riêng có chịu ảnh hưởng mạnh bởi đại dịch Covid 19, tuy nhiên với những chính
sách kịp thời của Đảng và Nhà nước ta, nền kinh tế Việt Nam nói chung và ngành
tài chính nói riêng đang dần lấy lại đà hồi phục và phát triển mạnh mẽ. Bên cạnh đó,
thị trường tài chính đang gặp phải sự cạnh tranh khốc liệt, nên việc nâng cao và
thực hiện đồng bộ các nghiệp vụ là mục tiêu và định hướng giúp các ngân hàng
thương mại phát triển và tồn tại trong thị trường. Đây được xem là thách thức của
thị trường đối với các doanh nghiệp trong quá trình hội nhập kinh tế. Khi nền kinh
tế phát triển, các hoạt động thương mại giữa các doanh nghiệp kinh doanh quốc tế
ngày càng phát triển hơn, và thường xuyên hơn, do đó mà vẫn đề rủi ro trong các
giao dịch ngày càng diễn ra nhiều hơn. Vì vậy, các doanh nghiệp này cần có bên thứ
ba đủ độ tin cậy để đứng ra bảo lãnh về tài chính cũng như khả năng thực hiện hợp
đồng của các bên đã ký. Do đó, ngân hàng là địa chỉ tin cậy mà các công ty này tìm
đến để yêu cầu thực hiện bảo lãnh cho các hợp đồng kinh tế của họ, Ngân hàng bảo
lãnh và cam kết bồi thường thiệt hại nếu các công ty vi phạm điều khoản trong hợp
đồng đã ký, giúp công ty tạo được niềm tin đối với khách hàng khi thực hiện giao
dịch thương mại. Từ những yêu cầu của nền kinh tế thương mại toàn cầu mà hoạt
động bảo lãnh được ra đời và ngày càng phát triển hơn nữa. Hoạt động bảo lãnh này
tuy không còn mới đối với Ngân hàng Thương mại Cổ phần Đầu tư và Phát triển
Việt Nam những vẫn chưa được phát triển với tiềm năng và tương xứng với mức độ
của nó đối với các hoạt động kinh tế thương mại.
Ngân hàng Thương mại Cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV) là
một trong các ngân hàng lớn nhất của Việt Nam, có thời gian hoạt động trong lĩnh
vực tài chính ngân hàng lâu đời. Tuy vây, hoạt động bảo lãnh tại BIDV vẫn còn bộc
lộ nhiều mặt hạn chế, cần phải khắc phục, phát triển thêm nữa nhằm khẳng định
được vị thế và uy tín của BIDV trong lòng khách hàng. Từ những nguyên nhân trên,
2
tác giả đã chọn đề tài: “Các giải pháp phòng ngừa rủi ro trong hoạt động bảo lãnh
tại Ngân hàng Thương mại cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam (BIDV)" làm
luận văn thạc sĩ của mình.
2. Tổng quan nghiên cứu các vấn đề liên quan tới đề tài
Dưới đây là một số công trình nghiên cứu về hoạt động bảo lãnh trong và
ngoài nước mà tác giả đã tự tổng hợp được, cụ thể như sau:
* Tình hình nghiên cứu ở nước ngoài
Bài báo “Công cụ thương mại: Bảo lãnh ngân hàng và Thư tín dụng
(Commercial Instruments: Bank Guarantee and Letter of Credit, Sankalp Jain,
SSRN, 28/06/2014) xem xét bản chất và phạm vi của hệ thống bảo lãnh ngân hàng
và thư tín dụng ở Ấn Độ. Bài báo này là một nghiên cứu học thuyết bao gồm luật
liên quan đến bảo lãnh ngân hàng, đặc biệt được nêu trong Đạo luật Hợp đồng Ấn
Độ năm 1872, nêu bật các chức năng và lợi ích kinh tế của bảo lãnh ngân hàng, giải
thích các loại bảo lãnh khác nhau do các ngân hàng ở Ấn Độ phát hành. Bài báo làm
nổi bật sự mất cân bằng về quyền và nghĩa vụ của các bên trong giao dịch bảo lãnh
bằng cách nhấn mạnh những khiếm khuyết trong hệ thống bảo lãnh - tín dụng
chứng từ. Đồng thời bài báo cũng làm sáng tỏ nguyên tắc độc lập và tính tuân thủ
của bảo lãnh ngân hàng.
Hay như bài báo “Bảo lãnh của ngân hàng cho các dự án xây dựng, khái niệm
của chúng trong kế toán quản trị và vai trò trong phát triển khu vực” (Bank
Guarantees of Construction Projects, their Concept in Management Accounting and
Role in Regional Development, Jitka Chovancova and Zdenek Krejza and Lucie
Vankova, IOP Conference Series Materials Science and Engineering, 02/2019) đã
thể hiện được tầm quan trọng của bảo lãnh ngân hàng trong hoạt động kinh tế cụ
thể, đặc thù ở đây là tại các dự án xây dựng ở châu Âu. Đồng thời cũng chỉ ra các
mặt tồn đọng của bảo lãnh dẫn đến việc làm tăng chi phí nhà thầu cũng như chi phí
dự án, từ đó phân tích tình hình hiện tại, xác định các yếu tố chính để định giá bảo
lãnh ngân hàng và tác động của chúng đến giá xây dựng.
Bài báo “The importance of bank guarantees in modern business (business
3
environment in Serbia)” của tác giả Mirjana Kneževiý (Serbia), Aleksandar Lukiý
(Serbia) in trong Báo Quản lý Đầu tư và Đổi mới Tài chính, Tập 13, Số 3, 2016 đã
chỉ ra tầm quan trọng cũng như thị phần chiếm lĩnh của hoạt động bảo lãnh trong
hoạt động kinh tế ở Serbia.
* Tình hình nghiên cứu trong nước
Trương Thị Thanh Mai (2020), “Đánh giá rủi ro trong hoạt động bảo lãnh tại
Ngân hàng TMCP Đông Á và đề xuất giải pháp”, Luận văn Thạc sĩ, Trường Đại
học Kinh tế - Luật, Đại học Quốc gia Hà Nội. Nghiên cứu của tác giả tập trung vào
LỜI CAM ĐOAN ...................................................................................................... i
LỜI CẢM ƠN........................................................................................................... ii
MỤC LỤC................................................................................................................ iii
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT.................................................................................. vi
DANH MỤC BẢNG BIỂU, HÌNH VẼ................................................................. vii
TÓM TẮT KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU LUẬN VĂN ......................................... viii
PHẦN MỞ ĐẦU........................................................................................................1
1. Tính cấp thiết của đề tài ............................................................................. 1
2. Tổng quan nghiên cứu các vấn đề liên quan tới đề tài ............................ 2
3. Mục tiêu nghiên cứu.................................................................................... 6
3.1. Mục tiêu nghiên cứu................................................................................. 6
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu ............................................................................... 6
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu.............................................................. 6
4.1. Đối tượng nghiên cứu............................................................................... 6
4.2. Phạm vi nghiên cứu.................................................................................. 6
5. Phương pháp nghiên cứu............................................................................ 7
5.1. Phương pháp thu thập dữ liệu................................................................ 7
5.1.1. Phương pháp thu thập dữ liệu thứ cấp ................................................... 7
5.1.2. Phương pháp thu thập dữ liệu sơ cấp..................................................... 7
5.2. Phương pháp phân tích dữ liệu............................................................... 9
6. Kết cấu của đề tài ........................................................................................ 9
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ HOẠT ĐỘNG BẢO LÃNH VÀ RỦI RO
TRONG HOẠT ĐỘNG BẢO LÃNH TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI......10
1.1. Nghiệp vụ bảo lãnh tại Ngân hàng thương mại .................................. 10
1.1.1. Cơ sở pháp lý cho nghiệp vụ bảo lãnh.................................................. 10
1.1.2. Khái niệm bảo lãnh ............................................................................... 10
1.1.2. Các bên tham gia trong nghiệp vụ bảo lãnh......................................... 11
iv
1.1.3. Các loại nghiệp vụ bảo lãnh tại ngân hàng thương mại ...................... 12
1.1.4. Quy trình bảo lãnh ................................................................................ 19
1.1.5. Vai trò của Bảo lãnh ngân hàng ........................................................... 22
1.2. Những rủi ro thường gặp khi thực hiện nghiệp vụ bảo lãnh............. 24
1.2.1. Đối với Ngân hàng Bảo lãnh ................................................................ 24
1.2.2. Đối với bên nhận Bảo lãnh ................................................................... 25
1.2.3. Đối với bên được bảo lãnh.................................................................... 25
CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG RỦI RO VỀ HOẠT ĐỘNG BẢO LÃNH TẠI
NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN ĐẦU TƯ VÀ PHÁT TRIỂN VIỆT
NAM .........................................................................................................................27
2.1. Khái quát về Ngân hàng Thương mại Cổ phần Đầu tư và Phát triển
Việt Nam......................................................................................................... 27
2.1.1. Quá trình hình thành và phát triển ....................................................... 27
2.1.2. Chức năng và nhiệm vụ của BIDV........................................................ 28
2.1.3. Cơ cấu tổ chức của BIDV ..................................................................... 28
2.2. Thực trạng rủi ro về hoạt động bảo lãnh tại Ngân hàng Thương mại
Cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam..................................................... 30
2.2.1. Cơ sở pháp lý điều chỉnh khi thực hiện bảo lãnh tại BIDV.................. 30
2.2.2. Các sản phẩm bảo lãnh của BIDV........................................................ 33
2.2.3. Quy trình bảo lãnh tại BIDV................................................................. 34
2.2.4. Đánh giá thực trạng hoạt động bảo lãnh tại BIDV .............................. 39
2.3. Một số rủi ro trong hoạt động bảo lãnh tại BIDV .............................. 47
2.3.1. Thực trạng rủi ro trong hoạt động bảo lãnh tại ngân hàng BIDV....... 47
2.3.2. Quản lý rủi ro trong hoạt động bảo lãnh tại BIDV .............................. 52
2.4. Nguyên nhân của các rủi ro trong hoạt động bảo lãnh tại Ngân hàng
Thương mại Cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam .............................. 55
2.4.1. Nguyên nhân chủ quan.......................................................................... 55
2.4.2. Nguyên nhân khách quan..................................................................... 59
v
CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP PHÒNG NGỪA RỦI RO TRONG HOẠT ĐỘNG
BẢO LÃNH TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN ĐẦU TƯ VÀ
PHÁT TRIỂN VIỆT NAM.....................................................................................61
3.1. Bối cảnh tình hình kinh tế xã hội nước ta trong giai đoạn 2019-2021
và định hướng phát triển hoạt động bảo lãnh của BIDV đến 2030 ......... 61
3.1.1. Bối cảnh tình hình kinh tế xã hội nước ta trong giai đoạn 2019-2021. 61
3.1.2. Định hướng phát triển của BIDV đến năm 2030.................................. 62
3.1.3. Định hướng phát triển hoạt động bảo lãnh tại BIDV đến năm 2030 ... 63
3.2. Giải pháp phòng ngừa rủi ro trong hoạt động bảo lãnh tại Ngân hàng
Thương mại Cổ phần Đầu tư và Phát triển Việt Nam .............................. 63
3.2.1. Giải pháp về con người......................................................................... 64
3.2.2. Giải pháp về nghiệp vụ ......................................................................... 66
3.2.3. Giải pháp về quản trị rủi ro.................................................................. 67
3.2.4. Giải pháp về công nghệ......................................................................... 69
3.2.5. Giải pháp về marketing và củng cố thương hiệu.................................. 69
3.3. Một số kiến nghị ..................................................................................... 70
3.3.1. Kiến nghị đối với chính phủ và Ngân hàng Nhà nước.......................... 70
3.3.2. Kiến nghị đối với BIDV......................................................................... 74
3.3.3. Kiến nghị đối với khách hàng ............................................................... 75
KẾT LUẬN..............................................................................................................77
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO...............................................................78
PHỤ LỤC.................................................................................................................80
vi
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
Chữ viết tắt Nội dung
CNTT Công nghệ thông tin
BIDV Ngân hàng Thương mại cổ phần Đầu tư và
Phát triển Việt Nam
BL Bảo lãnh
NH Ngân hàng
NHTM Ngân hàng thương mại
NHNN Ngân hàng nhà nước
TNHH Trách nhiệm hữu hạn
TCTD Tổ chức tín dụng
TMCP Thương mại cổ

