LUẬN VĂN THẠC SĨ HOÀN THIỆN CƠ CHẾ QUẢN LÝ TÀI CHÍNH TẠI LỮ ĐOÀN 242 - QUÂN KHU 3 THEO ĐỀ ÁN ĐỔI MỚI CƠ CHẾ QUẢN LÝ TÀI CHÍNH
2. Tổng quan tình hình nghiên cứu
Thời gian qua đã có một số đề tài nghiên cứu liên quan đến chất lượng QLNS;
chất lượng QLTC tại các đơn vị dự toán trong lực lượng vũ trang, cũng như tại các
cơ quan nhà nước. Một số đề tài tiêu biểu được các tác giả nghiên cứu sâu, bài bản
và khá công phu có thể kể đến như các đề tài luận văn thạc sĩ của các tác giả:
Luận văn “Nâng cao chất lượng quản lý ngân sách công tác đảng, công tác
chính trị ở Tổng cục Hậu cần” của tác giả Nguyễn Khắc Thủy, bảo vệ thành công
năm 2010. Tác giả luận văn đã thành công trong việc hệ thống khá đầy đủ về ngân
sách công tác Đảng, công tác Chính trị trong đơn vị DTQĐ; các tiêu chí đánh giá chất
lượng công tác QLNS công tác Đảng, công tác Chính trị trong quân đội nói chung và
ở Tổng cục Hậu cần nói riêng. Từ đó, đề xuất một số giải pháp góp phần nâng cao
chất lượng QLNS công tác Đảng công tác Chính trị ở Tổng cục Hậu cần - BQP.
Luận văn “Nâng cao chất lượng quản lý tài chính tại Cục Cán bộ - Tổng cục
Chính trị” của tác giả Cấn Mạnh Tuấn, tác giả đã bảo vệ thành công trước Hội đồng
bảo vệ luận văn thạc sĩ năm 2015. Một trong những thành công của tác giả ngoài việc
đã khái quát được đặc điểm, vai trò, ý nghĩa của NS quốc phòng, NSNN cấp cho các
hoạt động quốc phòng, tác giả đã xây dựng được một số giải pháp nhằm nâng cao
chất lượng quản lý NSNN, NSQP phù hợp với đặc điểm của khối cơ quan Quân sự.
Luận văn “Quản lý tài chính tại Trường Sĩ quan chính trị” của tác giả Đỗ Minh
Hiệp, luận văn hoàn thành và được nghiệm thu tại Học viện Hậu cần năm 2009. Luận
văn đã hệ thống hoá những vấn đề lý luận cơ bản về quản lý tài chính, xác định tiêu chí
đánh giá và các nhân tố chủ yếu ảnh hưởng đến chất lượng quản lý tài chính. Từ phân
tích, đánh giá thực trạng, luận văn rút ra những kết quả đạt được và nguyên nhân những
tồn tại, hạn chế của công tác quản tài chính tại Trường Sĩ quan chính trị giai đoạn 2006-
2008. Trên cơ sở đó, luận văn đưa ra quan điểm, định hướng và đề xuất một số giải pháp
nâng cao chất lượng quản lý tài chính tại Trường Sĩ quan chính trị.
Nhìn chung, kết quả các công trình nghiên cứu trên của các tác giả đều đã có
những đóng góp nhất định trong việc xây dựng cơ sở lý luận về quản lý tài chính
3
trong các đơn vị DTQĐ. Tuy nhiên, các nghiên cứu của các tác giả nghiên cứu đều
trong giai đoạn các năm 2015 trở về trước, giai đoạn hiện nay đã có nhiều thay đổi
về cơ chế, chính sách QLTC trong các đơn vị DTQĐ, thay đổi về mục tiêu, yêu cầu
cũng như định hướng xây dựng và phát triển tiềm lực quốc phòng trong tình hình
mới. Mặt khác, chưa có công trình nghiên cứu nào nghiên cứu về “Hoàn thiện cơ chế
quản lý tài chính tại Lữ đoàn 242 - Quân khu 3 theo đề án đổi mới cơ chế quản lý tài
chính” trong những năm qua cũng như hiện nay. Đặc biệt, trước yêu cầu đổi mới cơ
chế QLTC - ngân sách theo quy định của Nhà nước và BQP, với việc nghiên cứu đề
tài, tác giả mong muốn góp phần hoàn thiện một “khoảng trống” nghiên cứu khoa
học mà các tác giả, các nhà nghiên cứu chưa tiếp cận.
Vì vậy, đề tài nghiên cứu “Hoàn thiện cơ chế quản lý tài chính tại Lữ đoàn
242 - Quân khu 3 theo đề án đổi mới cơ chế quản lý tài chính” là cần thiết, có ý
nghĩa cấp thiết cả về lý luận và thực tiễn.
3. Mục đích nghiên cứu
Luận văn đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện quản lý tài chính ở Lữ đoàn
242 - Quân khu 3 theo đề án đổi mới cơ chế quản lý tài chính trong quân đội để đáp
ứng yêu cầu và nhiệm vụ của đơn vị.
4. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Hệ thống lý luận về tài chính và QLTC ở ĐVDT quân đội.
- Phân tích và đánh giá thực trạng QLTC tại Lữ đoàn 242 - Quân khu 3 giai đoạn
2019 - 2021 theo đề án đổi mới cơ chế quản lý tài chính trong quân đội.
- Đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện QLTC tại Lữ đoàn 242 - Quân khu 3
theo đề án đổi mới cơ chế quản lý tài chính để đáp ứng yêu cầu và nhiệm vụ của đơn vị.
5. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu: Cơ chế QLTC ở ĐVDT quân đội.
- Phạm vi nghiên cứu: Cơ chế quản lý tài chính tại Lữ đoàn 242 - Quân khu 3
theo đề án đổi mới cơ chế quản lý tài chính giai đoạn 2019 - 2021.
6. Phương pháp nghiên cứu
Luận văn sử dụng các phương pháp: lịch sử, hệ thống - cấu trúc, phân tích tổng
4
hợp, so sánh, thống kê...
7. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận và danh mục tài liệu tham khảo, nội dung chính
của luận văn được trình bày theo kết cấu 3 chương.
Chương 1: Lý luận cơ bản về cơ chế quản lý tài chính ở đơn vị dự toán quân đội.
Chương 2: Thực trạng cơ chế quản lý tài chính ở Lữ đoàn 242 - Quân khu 3
giai đoạn 2019-2021 theo đề án đổi mới cơ chế quản lý tài chính.
Chương 3: Giải pháp hoàn thiện cơ chế quản lý tài chính ở Lữ đoàn 242 - Quân
khu 3 theo đề án đổi mới cơ chế quản lý tài chính.
MỤC LỤC
Trang
LỜI CAM ĐOAN ...................................................................................................... i
DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT ............................................................................... ii
MỤC LỤC................................................................................................................ iii
DANH MỤC BẢNG................................................................................................ vi
DANH MỤC HÌNH................................................................................................ vii
MỞ ĐẦU ....................................................................................................................1
1. Tính cấp thiết của đề tài......................................................................................1
3. Mục đích nghiên cứu ..........................................................................................3
4. Nhiệm vụ nghiên cứu..........................................................................................3
5. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu ..........................................................................3
6. Phương pháp nghiên cứu ....................................................................................3
7. Kết cấu của luận văn...........................................................................................4
Chương 1: LÝ LUẬN CƠ BẢN VỀ CƠ CHẾ QUẢN LÝ TÀI CHÍNH Ở ĐƠN
VỊ DỰ TOÁN QUÂN ĐỘI .......................................................................................5
1.1. Tài chính ở đơn vị dự toán quân đội............................................................5
1.1.1. Khái niệm .................................................................................................5
1.1.2. Nguồn tài chính của đơn vị dự toán quân đội ..........................................6
1.2. Cơ chế quản lý tài chính ở các đơn vị dự toán quân đội............................8
1.2.1. Khái niệm .................................................................................................8
a) Khái niệm quản lý tài chính ...........................................................................8
b) Khái niệm cơ chế quản lý tài chính................................................................9
1.2.2. Nguyên tắc và yêu cầu quản lý tài chính ở đơn vị dự toán quân đội .....11
1.2.3. Nội dung quản lý tài chính ở đơn vị dự toán quân đội...........................14
1.2.4. Tiêu chí đánh giá quản lý tài chính ở đơn vị dự toán quân đội..............27
1.2.5. Nhân tố ảnh hưởng đến quản lý tài chính ở đơn vị dự toán quân đội ....28
KẾT LUẬN CHƯƠNG 1........................................................................................31
Chương 2. THỰC TRẠNG QUẢN LÝ TÀI CHÍNH Ở LỮ ĐOÀN 242 - QUÂN
KHU 3 GIAI ĐOẠN 2019-2021 .............................................................................32
iv
2.1. Tổng quan về Lữ đoàn 242 - Quân khu 3..................................................32
2.1.1. Lịch sử hình thành và phát triển.............................................................32
2.1.2. Cơ cấu tổ chức, biên chế ........................................................................32
2.2. Đề án đổi mới cơ chế quản lý tài chính ở Lữ đoàn 242 ............................35
2.3. Thực trạng quản lý tài chính tại Lữ đoàn 242 - Quân khu 3...................36
2.3.1. Lập dự toán ngân sách............................................................................36
2.3.2. Chấp hành dự toán..................................................................................44
2.3.3. Quyết toán ngân sách............................................................................50
2.3.4. Công tác kiểm tra, giám sát tài chính .....................................................55
2.3.5. Công tác kế toán .....................................................................................56
2.4. Đánh giá thực trạng quản lý tài chính ở Lữ đoàn 242 - Quân khu 3 giai
đoạn 2019 - 2021..................................................................................................57
2.4.1. Kết quả đạt được.....................................................................................57
2.4.2. Hạn chế và nguyên nhân.........................................................................58
KẾT LUẬN CHƯƠNG 2........................................................................................61
Chương 3: GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN LÝ TÀI CHÍNH .....................62
Ở LỮ ĐOÀN 242 - QUÂN KHU 3 THEO ĐỀ ÁN ĐỔI MỚI CƠ CHẾ............62
QUẢN LÝ TÀI CHÍNH..........................................................................................62
3.1. Yêu cầu, phương hướng quản lý tài chính ở Lữ đoàn 242 - Quân khu 3
thời gian tới..........................................................................................................62
3.1.1. Yêu cầu...................................................................................................62
3.1.2. Phương hướng ........................................................................................62
3.2. Giải pháp hoàn thiện quản lý tài chính ở Lữ đoàn 242 - Quân khu 3 theo
đề án đổi mới cơ chế quản lý tài chính..............................................................63
3.2.1. Phát huy vai trò lãnh đạo, chỉ đạo quản lý điều hành của hệ thống tổ chức
quản lý tài chính ...............................................................................................63
3.2.2. Thực hiện nghiêm quy trình lập dự toán ngân sách, xác định đúng khả
năng và nhu cầu chi làm cơ sở thực hiện tốt quá trình chấp hành và quyết toán
ngân sách theo đề án đổi mới cơ chế quản lý tài chính trong quân đội............67
3.2.3. Hoàn thiện quản lý tài chính hoạt động có thu.......................................74
v
3.2.4. Nâng cao chất lượng công tác kế toán, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ
thông tin trong quản lý ngân sách.....................................................................78
3.2.5. Xây dựng cơ quan tài chính Lữ đoàn 242 vững mạnh toàn diện; đẩy mạnh
đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn, nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ, nhân viên tài
chính tại đơn vị.................................................................................................80
3.3. Kiến nghị.......................................................................................................83
KẾT LUẬN CHƯƠNG 3........................................................................................85
KẾT LUẬN..............................................................................................................86
TÀI LIỆU THAM KHẢO ......................................................................................87
vi
DANH MỤC BẢNG
Bảng 2.1: Kế hoạch và kết quả hoạt động có thu ở Lữ đoàn 242 giai đoạn 2019-
2021 .........................................................................................................37
Bảng 2.2: So sánh dự toán ngân sách năm đơn vị lập và dự toán ngân sách được giao
giai đoạn 2019 - 2021 ..............................................................................41
Bảng 2.3: So sánh quân số dự toán và quân số thực tế giai đoạn 2019 - 2021........43
Bảng 2.4: Phân bổ dự toán ngân sách cho các ngành, đơn vị giai đoạn 2019 - 2021......45
Báng 2.5. Bảng tổng hợp quyết toán quý kinh phí nghiệp vụ giai đoạn 2019 - 2021 .....51
Bảng 2.6: Tình hình quyết toán ngân sách năm giai đoạn 2018 - 2021....................53
Bảng 2.7: Số lượt kiểm tra tài chính tại Lữ đoàn 242 giai đoạn 2018-2020............55
vii
DANH MỤC HÌNH
Sơ đồ 1.1: Sơ đồ lập nhu cầu ngân sách năm............................................................19
Sơ đồ 1.2: Trình tự, thủ tục lập phương án phân bổ và thông báo số kiểm tra.........21
Sơ đồ 1.3: Trình tự lập dự toán ngân sách quốc phòng thường xuyên .....................23
Sơ đồ 2.1: Cơ cấu tổ chức của Lữ đoàn 242 - Quân khu 3 .......................................33
Sơ đồ 2.2: Cơ cấu tổ chức Ban Tài chính Lữ đoàn 242 – Quân khu 3 .....................35
1
MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Bảo đảm TC và QLTC là những nội dung cơ bản của công tác tài chính quân
đội. Quản lý TC có vai trò, tác dụng rất quan trọng trong các đơn vị DTQĐ, được thể
hiện ở tất cả các khâu của chu trình quản lý NSNN trong Quân đội. Tổ chức QLTC
nhằm bảo đảm cho các nguồn lực TC, các quỹ tiền tệ trong đơn vị được phân phối,
sử dụng đúng mục đích, tiết kiệm, hiệu quả; các hoạt động TC được thực hiện đúng
pháp luật, chính sách, chế độ. Do đó, thường xuyên nâng cao chất lượng QLTC trong
Quân đội nói chung, các ĐVDT nói riêng là yêu cầu cần thiết khách quan, có ý nghĩa
quan trọng đối với các đơn vị.
Lữ đoàn 242 là Lữ đoàn bộ binh phòng thủ đảo, trực thuộc Quân khu 3 có
nhiệm vụ chính trị trọng tâm là huấn luyện sẵn sàng chiến đấu bảo vệ vững chắc tuyến
đảo Đông bắc của Tổ quốc và thực hiện các nhiệm vụ đột xuất do cấp trên giao với
đặc thù của đơn vị đóng quân trên địa bàn rộng, phân tán, 60% quân số đóng quấn ở
các đảo xa đất liền; thời tiết biển đảo luôn diễn biến phức tạp, việc đi lại giữa các đơn
vị gặp nhiều khó khăn; tình hình dịch bệnh Covid-19 diễn biến hết sức phức tạp, khó
lường. Nguồn tài chính bảo đảm cho hoạt động của Lữ đoàn chủ yếu do NSQP cấp,
một phần từ nguồn thu nội bộ của đơn vị. Công tác QLTC tại Lữ đoàn luôn được coi
trọng, đã đi vào nền nếp, trên cơ sở tuân thủ nguyên tắc, chế độ QLTC của Nhà nước
và BQP.
Đại hội XIII của Đảng và Đại hội đại biểu Đảng bộ Quân đội lần thứ XI đã đề
ra các nhiệm vụ mới về quân sự, quốc phòng, xây dựng quân đội, bảo vệ Tổ quốc với
bước phát triển, yêu cầu cao. Từ năm ngân sách 2020, toàn quân thực hiện “Đề án
Đổi mới cơ chế QLTC theo Luật NSNN năm 2015, giai đoạn 2018 - 2025 và những
năm tiếp theo (ban hành kèm theo Quyết định số 3500/QĐ-BQP ngày 26/8/2018 của
Bộ trưởng Bộ Quốc phòng)” [3]. Điều này sẽ tác động trực tiếp đến công tác
