LUẬN VĂN THẠC SĨ HOÀN THIỆN CÔNG TÁC BẢO ĐẢM TIỀN VAY BẰNG TÀI SẢN TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN QUỐC DÂN (NCB)

PHẦN MỞ ĐẦU

1. Tính cấp thiết của đề tài
Ngân hàng thương mại là doanh nghiệp kinh doanh tiền tệ và các dịch vụ
liên quan đến tiền tệ trong nền kinh tế. Các dịch vụ của ngân hàng ngày càng
đa dạng phong phú. Có thể kể đến các hoạt động của ngân hàng như: nhận
tiền gửi, thanh toán, phát hành chứng chỉ tiền gửi, tín dụng, tư vấn...nhưng
trong đó hoạt động tín dụng vẫn được coi là hoạt động cơ bản nhất và mang
lại lợi nhuận lớn nhất cho ngân hàng. Dưới sự cạnh tranh gay gắt của nền kinh
tế thị trường cũng như môi trường kinh doanh luôn biến động làm cho bất kỳ
ngân hàng nào kinh doanh cũng phải đối mặt với nhiều rủi ro, đặc biệt là rủi
ro hoạt động tín dụng. Vì vậy, hoàn trả tín dụng là điều kiện quan trọng nhất
thực hiện mục tiêu kinh doanh của ngân hàng. Do đó các NHTM cần có biện
pháp để hạn chế rủi ro có thể xảy ra và nâng cao chất lượng của hoạt động tín
dụng. Để thu hồi được nợ ngân hàng không chỉ xem xét đến phương án sản
xuất, uy tín, năng lực trả nợ mà phải thực hiện các biện pháp bảo đảm nghĩa
vụ trả nợ của khách hàng đi vay. Trong đó, bảo đảm tiền vay bằng tài sản bảo
đảm sẽ là nguồn thu nợ thứ hai cho ngân hàng nếu trong trường hợp khách
hàng không có khả năng trả nợ.
Công tác bảo đảm tiền vay bằng tài sản đóng một vai trò rất quan trọng
trong hoạt động kinh doanh tại các ngân hàng thương mại trong đó có Ngân
hàng TMCP Quốc Dân (NCB). Tuy nhiên, việc thực hiện vấn đề bảo đảm tiền
vay bằng tài sản tại ngân hàng vẫn còn một số khó khăn, vướng mắc như tài
sản bảo đảm tiền vay tại ngân hàng ít khi được theo dõi chính xác sự thay đổi,
biến động (ngoại trừ tài sản cầm cố bằng chứng khoán). Mức độ hiểu biết cụ
thể về chứng khoán của cán bộ tín dụng ngân hàng còn thấp; công tác kiểm
tra, giám sát tài sản bảo đảm chưa nghiêm ngặt; cán bộ tín dụng chưa định giá
chính xác giá trị thực tế của tài sản... Từ đây dẫn đến phát sinh nhiều khoản

2

nợ khó đòi; giá trị tài sản bảo đảm giảm sút nhanh chóng không đủ để bù đắp
khoản vay, tỷ lệ nợ quá hạn không có tài sản bảo đảm gia tăng (năm 2020
tăng 2,1% so với năm 2019, đồng thời năm 2020 cũng tăng 1,2% so với năm
2018). Vì vậy, hoàn thiện công tác cho vay đảm bảo bằng tài sản tại NCB cần
phải được thực hiện như một biện pháp tạo đà để đẩy nhanh tiến trình lành
mạnh hoá hoạt động tài chính của các ngân hàng. Chính vì các lý do đó, tác
giả lựa chọn nghiên cứu đề tài “Hoàn thiện công tác bảo đảm tiền vay bằng tài
sản tại Ngân hàng TMCP Quốc Dân (NCB)” với mong muốn góp phần hoàn
thiện nghiệp vụ cho vay có tài sản bảo đảm tại Ngân hàng TMCP Quốc Dân
trong thời gian tới.
2. Tổng quan nghiên cứu các vấn đề liên quan tới đề tài
* Tổng quan các công trình nghiên cứu
Hiện nay, việc phát triển hoạt động tín dụng là vấn đề mang tính quyết
định đến sự phát triển của các NHTM ở Việt Nam. Để phát triển tín dụng của
một ngân hàng tốt và có tỷ lệ nợ xấu ít thì khâu quan trọng không thể thiếu
trong toàn bộ quá trình đó là hoàn thiện công tác bảo đảm tiền vay bằng tài
sản, đây là khâu mà đánh giá giá trị tài sản bảo đảm có thể đảm bảo cho dự nợ
bao nhiêu, và cái có thể thu hồi của Ngân hàng khi khách hàng bị nợ xấu; Nên
hoạt động công tác bảo đảm tiền vay bằng tài sản đã được nhiều nhà kinh tế
quan tâm và nghiên cứu. Theo thống kê của tác giả, đã có một số công trình
nghiên cứu liên quan đến đề tài, tiêu biểu như sau:
Nguyễn Công Sinh (2014) diễn giải rõ hơn trong nghiên cứu“Hoàn thiện
công tác bảo đảm tiền vay bằng tài sản tại Ngân hàng Nông nghiệp và Phát
triển Nông thôn Chi nhánh Hải Châu”. Trong nghiên cứu, tác giả đã hệ thống
hóa cơ sở lý luận về hoạt động bảo đảm tiền vay tại NHTM; Thực hiện phân
tích, đánh giá thực trạng BĐTV tại NHNo & PTNT Chi nhánh Hải Châu, chỉ
ra các hạn chế và nguyên nhân của những hạn chế trong công tác BĐTV trong
thời gian qua tại Chi nhánh. Những nguyên nhân xuất phát từ: năng lực của

3

cán bộ tín dụng hạn chế; quy trình cho vay không chặt chẽ; cơ sở hạ tầng
không đồng bộ... Từ những nguyên nhân này, tác giả đã đề xuất các giải pháp
phù hợp nhằm hoàn thiện công tác BĐTV bằng tài sản tại NHNo&PTNT Chi
nhánh Hải Châu như: nâng cao chất lượng cán bộ; đa dạng các hình thức đảm
bảo tiền vay; giám sát chặt chẽ tình hình tài sản bảo đảm. Tuy nhiên, tác giả
nghiên cứu chung chung công tác bảo đảm tiền vay mà không đi sâu phân tích
hoạt động BĐTV bằng tài sản.
Bùi Thị Nga (2018) thực hiện nghiên cứu “Thế chấp tài sản - biện pháp
đảm bảo tiền vay qua thực tiễn tại Ngân hàng thương mại cổ phần Hàng hải
Việt Nam". Bằng việc sử dụng kết hợp nhiều phương pháp như: Thông kê, so
sánh, phân tích, tổng hợp, tác giả đã làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn
của pháp luật về thế chấp tài sản trong hoạt động cho vay của NHTM và thực
tiễn áp dụng tại Ngân hàng TMCP Hàng hải Việt Nam: khái niệm, đặc điểm,
thực tiễn áp dụng, từ đó chỉ ra những bất cập của pháp luật Việt Nam về thế
chấp tài sản trong hoạt động cho vay của NHTM và đưa ra một số giải pháp
kiến nghị nhằm hoàn thiện pháp luật về thế chấp tài sản trong hoạt động cho
vay của NHTM cũng như đối với Ngân hàng TMCP Hàng hải Việt Nam.
Nghiên cứu bổ sung nguồn tài liệu giúp ban lãnh đạo Ngân hàng TMCP Hàng
hải Việt Nam hoàn thiện hoạt động cấp tín dụng song tác giả chỉ đi sâu nghiên
cứu hoạt động thế chấp tài sản mà còn nhiều hình thức bảo đảm cho vay khác
như: cấm cố; đảm bảo bằng tài sản của bên thứ ba; đảm bảo bằng tài sản hình
thành từ vốn vay tác giả chưa đề cập đến.
Lê Thu Thủy (2016) thực hiện nghiên cứu "Các biện pháp bảo đảm tiền
vay bằng tài sản của các tổ chức tín dụng". Nội dung nghiên cứu, tác giả đã
đề cập một cách có hệ thống các biện pháp bảo đảm tiền vay của các tổ chức
tín dụng (TCTD), chỉ ra những thiếu sót và hướng khắc phục, hoàn thiện pháp
luật về bảo đảm tiền vay của các TCTD, có so sánh với các biện pháp bảo
đảm tiền vay của các nước trên thế giới, như: Nhật Bản, Liên bang Nga, Pháp,

4

Mỹ... Các biện pháp đảm bảo tiền vay được Lê Thu Thủy nêu ra trong nghiên
cứu gồm: Biện pháp bảo đảm tiền vay bằng tài sản:Cầm cố, thế chấp bằng tài
sản của khách hàng vay; Bảo lãnh bằng tài sản của bên thứ ba; Bảo đảm bằng
tài sản hình thành từ vốn vay) và Biện pháp bảo đảm tiền vay trong trường
hợp cho vay không có bảo đảm bằng tài sản (Tổ chức tín dụng chủ động lựa
chọn khách hàng vay để cho vay không có bảo đảm bằng tài sản; Cho vay
không có bảo đảm theo chỉ định của Chính phủ; Cho cá nhân, hộ gia đình
nghèo vay có bảo lãnh bằng tín chấp của tổ chức đoàn thể chính trị - xã hội).
* Khoảng trống nghiên cứu
Tuy nhiên, các công trình này chủ yếu mới dừng lại ở việc đánh giá, tổng
kết thực tiễn chứ chưa đi sâu vào nghiên cứu một cách có hệ thống các cơ sở
lý luận về bảo đảm tiền vay. Mặt khác, những công trình nghiên cứu nói trên
mới chỉ tập trung làm rõ vấn đề về cho vay có bảo đảm bằng tài sản đối với
khách hàng cá nhân, đa số các đề tài tập trung nghiên cứu về những khía cạnh
pháp lý của vấn đề bảo đảm tiền vay. Tuy nhiên, trong thực tế cho vay có thể
có bảo đảm bằng tài sản hoặc không có tài sản bảo đảm bằng tài sản; khách
hàng vay có thể là khách hàng cá nhân hoặc khách hàng doanh nghiệp... Một
số vấn đề các đề tài trước chưa tập trung nghiên đó là: Những các tiêu

pdf 112 trang | Chia sẻ: admin | Ngày: 11/06/2025 | Lượt xem: 265 | Lượt tải: 0 download
Bạn đang xem trước 30 trang tài liệu LUẬN VĂN THẠC SĨ HOÀN THIỆN CÔNG TÁC BẢO ĐẢM TIỀN VAY BẰNG TÀI SẢN TẠI NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI CỔ PHẦN QUỐC DÂN (NCB), để xem tài liệu hoàn chỉnh bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN .............................................................................................i
LỜI CẢM ƠN..................................................................................................ii
MỤC LỤC.......................................................................................................iii
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT ...........................................................vi
DANH MỤC BẢNG BIỂU, HÌNH VẼ........................................................vii
TÓM TẮT KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU LUẬN VĂN ................................viii
PHẦN MỞ ĐẦU.............................................................................................. 1
1. Tính cấp thiết của đề tài ............................................................................. 1
2. Tổng quan nghiên cứu các vấn đề liên quan tới đề tài ............................ 2
3. Mục tiêu nghiên cứu.................................................................................... 5
3.1. Mục tiêu chung....................................................................................... 5
3.2. Mục tiêu cụ thể....................................................................................... 5
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của đề tài............................................ 5
4.1 Đối tượng nghiên cứu:............................................................................ 5
4.2 Phạm vi nghiên cứu: ............................................................................... 6
5. Phương pháp nghiên cứu............................................................................ 6
6. Kết cấu của đề tài ........................................................................................ 6
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ BẢO ĐẢM TIỀN VAY BẰNG TÀI
SẢN CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI................................................... 8
1.1. Hoạt động cho vay và rủi ro tín dụng trong hoạt động cho vay của
ngân hàng thương mại.................................................................................... 8
1.1.1. Khái niệm hoạt động cho vay của Ngân hàng thương mại ............ 8
1.1.2. Phân loại hoạt động cho vay của Ngân hàng thương mại ............. 9
1.1.3. Rủi ro tín dụng trong hoạt động cho vay của Ngân hàng thương
mại ........................................................................................................... 10
1.2. Bảo đảm tiền vay của Ngân hàng thương mại .................................... 11
1.2.1. Khái niệm ...................................................................................... 11
1.2.2. Chức năng của bảo đảm tiền vay.................................................. 12
1.2.3. Các hình thức bảo đảm tiền vay ................................................... 14

iv

1.3. Bảo đảm tiền vay bằng tài sản trong hoạt động cho vay của ngân
hàng thương mại............................................................................................ 15
1.3.1. Khái niệm bảo đảm tiền vay bằng tài sản..................................... 15
1.3.2. Quy trình bảo đảm tiền vay bằng tài sản trong hoạt động cho vay
của ngân hàng thương mại...................................................................... 16
1.3.3. Tiêu chí đánh giá kết quả công tác bảo đảm tiền vay bằng tài sản
................................................................................................................. 24
1.4. Các nhân tố ảnh hưởng đến công tác bảo đảm tiền vay bằng tài sản25
1.4.1. Nhân tố bên trong ......................................................................... 25
1.4.2. Nhân tố bên ngoài......................................................................... 27
CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC BẢO ĐẢM TIỀN VAY
BẰNG TÀI SẢN TẠI NGÂN HÀNG TMCP QUỐC DÂN ...................... 30
2.1. Tổng quan về Ngân hàng TMCP Quốc Dân........................................ 30
2.1.1. Khái quát chung về ngân hàng TMCP Quốc Dân........................ 30
2.1.2. Cơ cấu tổ chức, nhân sự Ngân hàng TMCP Quốc Dân ............... 33
2.1.3. Phân tích kết quả kinh doanh của Ngân hàng TMCP Quốc Dân
trong giai đoạn từ 2018 - 2020 ............................................................... 34
2.2. Thực trạng công tác bảo đảm tiền vay bằng tài sản tại Ngân hàng
TMCP Quốc Dân........................................................................................... 41
2.2.1. Cơ sở pháp lý cho hoạt động bảo đảm tiền vay bằng tài sản tại
Ngân hàng TMCP Quốc Dân .................................................................. 41
2.2.2. Quy trình bảo đảm tiền vay bằng tài sản trong hoạt động cho vay
tại Ngân hàng TMCP Quốc Dân............................................................. 42
2.2.3. Công tác bảo đảm tiền vay bằng tài sản tại Ngân hàng TMCP
Quốc Dân từ năm 2018 đến năm 2020 ................................................... 57
2.3. Đánh giá chung về thực trạng công tác bảo đảm tiền vay bằng tài sản
tại Ngân hàng TMCP Quốc Dân.................................................................. 64
2.3.1. Những kết quả đạt được................................................................ 64
2.3.2. Những hạn chế tồn tại và nguyên nhân ........................................ 66

v

CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM HOÀN THIỆN CÔNG TÁC
BẢO ĐẢM TIỀN VAY BẰNG TÀI SẢN TẠI NGÂN HÀNG TMCP
QUỐC DÂN ................................................................................................... 72
3.1. Bối cảnh và kế hoạch hoàn thiện công tác bảo đảm bằng tiền vay
bằng tài sản tại Ngân hàng TMCP Quốc Dân giai đoạn 2021 -2025........ 72
3.1.1. Dự báo nhu cầu cho vay của Ngân hàng TMCP Quốc Dân đến
năm 2025 ................................................................................................. 72
3.1.2. Kế hoạch hoàn thiện công tác bảo đảm bằng tiền vay bằng tài sản
tại Ngân hàng TMCP Quốc Dân............................................................. 73
3.2. Một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác bảo đảm tiền vay bằng
tài sản tại Ngân hàng TMCP Quốc Dân ..................................................... 74
3.2.1. Khắc phục tình trạng thông tin bất cân xứng về khách hàng và tài
sản bảo đảm............................................................................................. 74
3.2.2. Điều chỉnh cách định giá tài sản bảo đảm hợp lý hơn ................. 75
3.2.3. Đa dạng hóa các loại tài sản bảo đảm ......................................... 77
3.2.4. Tăng cường công tác kiểm tra, giám sát tài sản bảo đảm tiền vay
trong thời gian nhận bảo đảm................................................................. 78
3.2.5. Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực........................................... 79
3.3. Kiến nghị với Ngân hàng Nhà nước ..................................................... 83
3.3.1. Xây dựng hệ thống thanh tra Ngân hàng Nhà nước đủ lớn về số
lượng và mạnh về chất lượng.................................................................. 83
3.3.2. Phối hợp với các cơ quan nhà nước hữu quan và các Ngân hàng
thương mại để đảm bảo tính thống nhất của các văn bản pháp luật liên
quan đến công tác bảo đảm tiền vay bằng tài sản .................................. 84
3.3.3. Thực hiện đổi mới và nâng cao hiệu quả thông tin tín dụng của
trung tâm thông tin tín dụng CIC............................................................ 85
KẾT LUẬN.................................................................................................... 87
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO..................................................... 88

vi

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
Chữ viết tắt Nội dung
CIC Trung tâm thông tin tín dụng
NCB Ngân hàng TMCP Quốc Dân
NHTM Ngân hàng thương mại
NHNN Ngân hàng nhà nước
UBNN Ủy ban nhân dân
WTO Tổ chức Thương mại Thế giới
VAMC Công ty quản lý tài sản
TCTD Tổ chức tín dụng
TMCP Thương mại cổ phần
TSBĐ Tài sản bảo đảm

vii

DANH MỤC BẢNG BIỂU, HÌNH VẼ

BẢNG BIỂU
Bảng 2.1. Báo cáo kết quả hoạt động của NCB 2018-2020 ........................... 36
Bảng 2.2. Phân tích dư nợ cho vay theo đối tượng......................................... 37
Bảng 2.3: Phân tích chất lượng nợ cho vay .................................................... 38
Bảng 2.4: Phân tích dư nợ theo hình thức bảo đảm có tài sản........................ 40
Bảng 2.5. Tỷ trọng dư nợ theo hình thức bảo đảm ......................................... 57
Bảng 2.6. Cơ cấu dư nợ cho vay có bảo đảm bằng tài sản theo hình thức bảo
đảm bằng tài sản.............................................................................................. 59
Bảng 2.7. Cơ cấu dư nợ cho vay có bảo đảm bằng tài sản theo loại tài sản bảo
đảm.................................................................................................................. 61
Bảng 2.8. Kết quả công tác bảo đảm tiền vay bằng tài sản ............................ 63
HÌNH VẼ
Hình 1.1 Quy trình bảo đảm tiền vay bằng tài sản.......................................... 16
Hình 2.1. Mô hình bộ máy hoạt động của NHTM cổ phần Quốc dân............ 34
Hình 2.2. Kết quả huy động của NCB qua các năm ....................................... 35
Hình 2.3: Cơ cấu dư nợ cho vay qua các năm ................................................ 38
Hình 2.4: Cơ cấu tỷ lệ nhóm nợ qua các năm................................................. 39
Hình 2.5: Cơ cấu dư nợ theo hình thức bảo đảm có tài sản............................ 40
Hình 2.6 Quy trình bảo đảm tiền vay bằng tài sản tại NCB ........................... 42

viii

TÓM TẮT KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU LUẬN VĂN
Công tác bảo đảm tiền vay bằng tài sản đóng một vai trò rất quan trọng
trong hoạt động kinh doanh tại các ngân hàng thương mại trong đó có Ngân
hàng TMCP Quốc Dân (NCB). Tuy nhiên, việc thực hiện vấn đề bảo đảm tiền
vay bằng tài sản tại ngân hàng vẫn còn một số khó khăn, vướng mắc như tài
sản bảo đảm tiền vay tại ngân hàng ít khi được theo dõi chính xác sự thay đổi,
biến động (ngoại trừ tài sản cầm cố bằng chứng khoán). Mức độ hiểu biết cụ
thể về chứng khoán của cán bộ tín dụng ngân hàng còn thấp; công tác kiểm
tra, giám sát tài sản bảo đảm chưa nghiêm ngặt; cán bộ tín dụng chưa định giá
chính xác giá trị thực tế của tài sản... Từ đây dẫn đến phát sinh nhiều khoản
nợ khó đòi; giá trị tài sản bảo đảm giảm sút nhanh chóng không đủ để bù đắp
khoản vay, tỷ lệ nợ quá hạn không có tài sản bảo đảm gia tăng (năm 2020
tăng 2,1% so với năm 2019, đồng thời năm 2020 cũng tăng 1,2% so với năm
2018).
Đề tài: " Hoàn thiện công tác bảo đảm tiền vay bằng tài sản tại Ngân
hàng TMCP Quốc Dân (NCB)" đã được học viên phân tích một cách hệ
thống trên cơ sở lý thuyết và thực tiễn công tác bảo đảm tiền vay bằng tài sản
tại Ngân hàng TMCP Quốc Dân, cụ thể như sau:
Về lý thuyết, học viên đã khái quát hoạt động cho vay và rủi ro tín dụng
trong hoạt động cho vay của ngân hàng thương mại; Bảo đảm tiền vay của
Ngân hàng thương mại; Bảo đảm tiền vay bằng tài sản trong hoạt động cho
vay của ngân hàng thương mại và các nhân tố ảnh hưởng đến công tác bảo
đảm tiền vay bằng tài sản.
Về thực tiễn đánh giá thực trạng công tác bảo đảm tiền vay bằng tài sản
tại Ngân hàng TMCP Quốc Dân trong 3 năm 2018-2020 trên các khía cạnh:
đánh giá chất lượng, quy trình bảo đảm tiền vay; công tác bảo đảm tiền vay
bằng tài sản tại Ngân hàng TMCP Quốc Dân trong 3 năm 2018-2020, từ đó
Đánh giá chung về thực trạng công tác bảo đảm tiền vay bằng tài sản tại Ngân

ix

hàng TMCP Quốc Dân
Từ việc nghiên cứu lý thuyết, tổng kết, đánh giá thực tế hoàn thiện công tác
bảo đảm tiền vay bằng tài sản tại Ngân Hàng TMCP Quốc Dân, học viên đề
xuất một số kiến nghị với Ngân hàng nhà nước Việt Nam,

Luận văn liên quan