LUẬN VĂN THẠC SĨ MỘT SỐ GIẢI PHÁP TỐI ƯU CHI PHÍ LOGISTICS TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN CÔNG NGHỆ CÔNG NGHIỆP BƯU CHÍNH VIỄN THÔNG (VNPT TECHNOLOGY) SAU ĐẠI DỊCH COVID-19
MỞ ĐẦU
1. Tính thiết yếu của đề tài
Logistics là một lĩnh vực thiết yếu và hiện hữu trong mọi hoạt động của cuộc
sống, đây là ngành dịch vụ quan trọng của nền kinh tế quốc dân, đồng thời logistics
giúp hỗ trợ, kết nối và thúc đẩy phát triển nền kinh tế-xã hội của cả nước, góp phần
nâng cao năng lực cạnh tranh của toàn bộ nền kinh tế. Đặc biệt đối với doanh nghiệp
sản xuất thì logistics là một hoạt động thường xuyên, có tính liên tục và gắn liền với
quá trình phát triển của chính doanh nghiệp. Để hoạt động này diễn ra một cách hiệu
quả thì việc quản lý chi phí logistics của các doanh nghiệp sản xuất là vô cùng quan
trọng, chi phí logistics là yếu tố ảnh hưởng trực tiếp tới giá thành sản phẩm, tới hiệu
quả kinh doanh và tính cạnh tranh của công ty. Tuy nhiên, do ảnh hưởng của đại dịch
Covid-19 cùng sự biến động của giá xăng dầu và diễn biến phức tạp chiến sự giữa
Nga- Ukraina... càng khiến chi phí vận chuyển hàng hóa bằng tàu biển, đường hàng
không và đường bộ tăng vọt, điều này ảnh hưởng lớn đến giá thành sản phẩm và các
doanh nghiệp Việt Nam bị mất lợi thế cạnh tranh rất lớn. Đại dịch Covid-19 đã ảnh
hưởng trực tiếp tới hoạt động logistics trên toàn cầu, chi phí logistics tăng cao và
không ổn định đòi hỏi doanh nghiệp cần phải có các biện pháp để tối ưu hóa chi phí
logistics giúp cân bằng với các yếu tố khác trong doanh nghiệp. Việc quản lý chi phí
logistics tại các doanh nghiệp nói chung và doanh nghiệp sản xuất nói riêng đang gặp
nhiều khó khăn do chi phí logistics biến động quá lớn, không thể dự đoán trước được,
tình trạng thiếu container diễn ra liên tục càng khiến cho chi phí logistics tăng cao,
ảnh hưởng trực tiếp tới giá thành sản phẩm.
VNPT Technology là đơn vị chủ lực của tập đoàn VNPT trong lĩnh vực công
nghệ thông tin, điện tử viễn thông chuyên sản xuất và lắp ráp các thiết bị viễn thông,
điện tử tiêu dùng, phục vụ nhu cầu sử dụng rất lớn của khách hàng trong và ngoài
nước. Đại dịch Covid-19 là nguyên nhân chính ảnh hưởng đến việc sản xuất kinh
doanh của công ty, trong đó phải kể đến sự tăng cao của chi phí logistics đã tác động
không hề nhỏ đến giá thành sản phẩm và sức cạnh tranh của công ty trên thị trường,
và đối tượng phải chịu sự tăng giá này chính là người tiêu dùng cuối cùng.
2
Đại dịch Covid-19 có thể nói đã chạm tới đỉnh điểm vào năm 2020-2021, hiện
tại, khi cả thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng đã và đang “thích ứng an toàn,
linh hoạt, kiểm soát hiệu quả dịch Covid-19”, vừa phòng chống dịch, vừa đi đôi với
việc phục hồi và phát triển kinh tế- xã hội, cùng với việc phủ rộng tiêm vacxin nên
dịch Covid-19 đã được kiểm soát, mặc dù Covid-19 hiện vẫn chưa thể chấm dứt được
hoàn toàn nhưng có thể nói cả thế giới đã vượt qua giai đoạn khó khăn nhất của đại
dịch
Từ những vấn đề nêu trên, việc tối ưu hóa chi phí logistics tại các doanh nghiệp
sản xuất nói chung và VNPT Technology nói riêng, đặc biệt trong bối cảnh sau đại
dịch Covid-19 là vô cùng cần thiết và ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động sản xuất
kinh doanh của doanh nghiệp. Việc tối ưu chi phí logistics tại VNPT Technology sau
đại dịch Covid-19 là một vấn đề mới và có tính duy nhất vì trước đây chưa từng có
nghiên cứu nào đề cập tới. Giai đoạn “sau đại dịch Covid-19” được nêu trong đề tài
được hiểu là giai đoạn sau đỉnh điểm của đại dịch Covid-19, khi thế giới đã có thể
kiểm soát và thích ứng linh hoạt với dịch bệnh.
2. Mục tiêu nghiên cứu của đề tài
- Mục tiêu tổng thể: Đề xuất một số giải pháp tối ưu chi phí logistics tại Công
ty cổ phần công nghệ công nghiệp bưu chính viễn thông (VNPT Technology) sau đại
dịch Covid-19
- Mục tiêu cụ thể:
Nghiên cứu cơ sở lý thuyết về logistics và chi phí logistics
Phân tích thực trạng chi phí logistics tại công ty VNPT Technology
trong giai đoạn từ 2017-2021
Đánh giá sự biến động chi phí logistics của công ty VNPT Technology
trong giai đoạn từ 2017-2021
Đề xuất một số giải pháp tối ưu chi phí logistics của công ty VNPT
Technology sau đại dịch Covid-19
3
3. Đối tượng nghiên cứu và phạm vi nghiên cứu
- Đối tượng nghiên cứu: Chi phí logistics tại công ty VNPT Technology
- Phạm vi nghiên cứu:
o Về mặt không gian: Phạm vi tìm hiểu là chi phí logistics tại công ty
VNPT Technology
o Về mặt thời gian: Các thông tin, số liệu về chi phí logistics thu thập
được và sử dụng trong luận văn chủ yếu nằm trong giai đoạn 2017-2021, dự báo
đến 2025 nhằm đảm bảo tính cập nhật của thông tin số liệu, giai đoạn “sau đại
dịch Covid-19” được hiểu là giai đoạn sau đỉnh điểm của đại dịch, giai đoạn mà
cả thế giới đang phải thích ứng linh hoạt với đại dịch Covid-19 để phát triển
kinh tế- xã hội.
4. Phương pháp nghiên cứu
Phương pháp thu thập số liệu: Luận văn sử dụng kết quả nghiên cứu và số liệu
thứ cấp từ các công trình khoa học, báo cáo nghiên cứu thị trường có liên quan đến
chi phí logistics
Phương рháр sо sánh, thống kê, quу nạр, suу diễn...để hệ thống hоá cơ sở lý
luận về chi phí logistics, thực trạng chi phí logistics tại công ty VNPT Technology.
Qua đó đề xuất giải pháp tối ưu hóa chi phí logistics tại công ty VNPT Technology
sau đại dịch Covid-19
5. Tổng quan tình hình nghiên cứu
Logistics là một lĩnh vực ngày càng quan trọng và gắn liền với sự phát triển của
nền kinh tế, tuy nhiên nói về chi phí logistics thì chưa được nghiên cứu nhiều, đặc
biệt là việc cắt giảm và tối ưu chi phí logistics của doanh nghiệp cụ thể theo từng lĩnh
vực và đặc thù kinh doanh trong bối cảnh đại dịch covid-19 gây ảnh hưởng nghiêm
trọng đến năng lực cạnh tranh và quá trình sản xuất của các doanh nghiệp như hiện
nay, cụ thể là công ty VNPT Technology thì chưa có nghiên cứu nào đề cập một cách
chi tiết.
Năm 2014, nhóm tác giả Luis C.Blancas, Baher EI-Hifnawi, John Isbell đã
nghiên cứu về vấn đề “ Kho vận hiệu quả, chìa khóa để Việt Nam nâng cao năng lực
4
cạnh tranh”. Trong nghiên cứu này cũng đã chỉ ra nhiều vấn đề khá cụ thể của chi phí
logistics tại Việt Nam như chi phí tương quan giữa các hãng vận tải biển, so sánh chi
phí logistics tại Việt Nam với các nước châu Á bao gồm cả vận tải đường bộ, đường
hàng không, đường biển, đồng thời bài nghiên cứu cũng phân tích các yếu tố ảnh
hưởng đến chi phí logistics, tổng hợp chi phí nhập khẩu container và nhiều các thông
tin khác về chi phí logistics đồng thời đưa ra các giải pháp vĩ mô nhằm giảm chi phí
logistics tại Việt Nam. Tuy nhiên đề tài này chưa đi sâu nghiên cứu các chi phí
logistics tại các doanh nghiệp và tại thời điểm đó logistics chưa bị ảnh hưởng bởi đại
dịch Covid-19 nên việc phân tích chi phí logistics và đưa ra giải pháp cắt giảm chi
phí chưa mang tính cập nhật trong bối cảnh hiện tại.
Nhìn chung, từ trước đến nay chưa có công trình nghiên cứu chính thức nào về
phương án tối ưu chi phí logistics tại các doanh nghiệp sản xuất, xuất nhập khẩu trong
bối cảnh ảnh hưởng của đại dịch Covid-19, cụ thể là tại công ty VNPT Technology.
Những nghiên cứu trước đây chủ yếu mang tính vĩ mô, phân tích tổng thể và chưa
đưa ra được giải pháp theo từng lĩnh vực kinh doanh và tính chất hàng hóa của doanh
nghiệp cụ thể. Chính vì vậy, luận văn “ Một số giải pháp tối ưu chi phí logistics tại
Công ty cổ phần công nghệ công nghiệp bưu chính viễn thông (VNPT Technology)
MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN ...................................................................................................... i
LỜI CẢM ƠN........................................................................................................... ii
DANH MỤC BẢNG BIỂU ..................................................................................... vi
DANH MỤC HÌNH VẼ ......................................................................................... vii
DANH MỤC CÁC KÍ HIỆU VÀ CHỮ CÁI VIẾT TẮT .................................. viii
TÓM TẮT KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU LUẬN VĂN ........................................... ix
MỞ ĐẦU .................................................................................................................1
CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ CHI PHÍ LOGISTICS..........................5
1.1. Khái niệm logistics.........................................................................................5
1.1.1. Lịch sử phát triển logistics.....................................................................5
1.1.2. Khái niệm logistics..................................................................................5
1.1.3. Vai trò của logistics ................................................................................7
1.1.4. Phân loại logistics.................................................................................10
1.2. Khái quát về chi phí logistics......................................................................12
1.2.1. Khái niệm chi phí logistics...................................................................12
1.2.2. Cách xác định các yếu tố cấu thành chi phí logistics.........................14
1.2.3. Các yếu tố tác động tới chi phí logistics. .............................................22
1.3. Khái quát về tối ưu chi phí logistics...........................................................27
1.3.1. Khái niệm tối ưu chi phí logistics..........................................................27
1.3.2. Phương pháp tối ưu chi phí logistics ....................................................27
1.3.3. Vai trò của việc tối ưu chi phí logistics.................................................28
CHƯƠNG 2. THỰC TRẠNG CHI PHÍ LOGISTICS TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN
CÔNG NGHỆ CÔNG NGHIỆP BƯU CHÍNH VIỄN THÔNG (VNPT
TECHNOLOGY) ....................................................................................................32
2.1. Tổng quan về tình hình logistics trên thế giới và Việt Nam ....................32
iv
2.1.1. Tổng quan về tình hình logistics trên thế giới .....................................32
2.1.2. Tổng quan hoạt động logistics tại Việt Nam........................................37
2.2. Tổng quan về công ty VNPT Technology..................................................41
2.2.1. Quá trình hình thành và phát triển.......................................................41
2.2.2. Lĩnh vực hoạt động...............................................................................42
2.2.3. Cơ cấu tổ chức ......................................................................................44
2.2.4. Kết quả kinh doanh ..............................................................................48
2.3. Thực trạng chi phí logistics tại công ty VNPT Technology .....................51
2.3.1. Tổng quan về chi phí logistics tại công ty VNPT Technology ............51
2.3.2. Cơ cấu chi phí logistics tại VNPT Technology ....................................52
2.3.3. Phân tích chi phí logistics tại VNPT Technology................................54
2.4. Đánh giá chi phí logistics tại công ty VNPT Technology.........................66
2.4.1. Thành công............................................................................................66
2.4.2. Hạn chế và nguyên nhân......................................................................69
CHƯƠNG 3. ĐỀ XUẤT GIẢI PHÁP TỐI ƯU CHI PHÍ LOGISTICS TẠI
CÔNG TY CỔ PHẦN CÔNG NGHỆ CÔNG NGHIỆP BƯU CHÍNH VIỄN
THÔNG (VNPT TECHNOLOGY) SAU ĐẠI DỊCH COVID-19.......................76
3.1. Định hướng phát triển ngành logistics sau đại dịch Covid-19 ................76
3.1.1. Định hướng phát triển của nhà nước .................................................76
3.1.2. Định hướng phát triển của VNPT Technology...................................78
3.2. Thuận lợi và khó khăn trong việc tối ưu chi phí logistics của VNPT
Technology trong bối cảnh đại dịch Covid-19..................................................79
3.3. Giải pháp cụ thể...........................................................................................82
3.3.1. Xây dựng kế hoạch sản xuất một cách đồng bộ ..................................83
3.3.2. Hình thành bộ phận quản lý rủi ro logistics doanh nghiệp................84
3.3.3. Tận dụng hệ thống tài xế và đội xe sẵn có ..........................................85
v
3.3.4. Giảm thêm chi phí thuê kho ngoài ......................................................85
3.3.5. Theo dõi chi phí logistics một cách có hệ thống. ................................86
3.3.6. Xây dựng phần mềm quản lý hoạt động logistics...............................86
3.3.7. Chú trọng đào tạo nhân lực trong lĩnh vực logistics..........................88
3.3.8. Tìm kiếm, mở rộng nhà cung cấp dịch vụ logistics ............................90
3.3.9. Xác định mô hình quản lý chi phí logistics phù hợp ..........................90
KẾT LUẬN..............................................................................................................93
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO...............................................................96
vi
DANH MỤC BẢNG BIỂU
Bảng 1.1 Tỷ trọng ngành logistics trên tổng GDP của một số quốc gia năm 2020....7
Bảng 2.1 Tỷ lệ chi phí/ Doanh thu của VNPT Technology năm 2017-2021............49
Bảng 2.2 Chi phí logistics tại VNPT Technology từ 2017-2021..............................54
Bảng 2.3 Tỷ lệ phí bảo hiểm hàng hóa của VNPT Technology từ 2017-2021.........60
Bảng 2.4 Chi phí làm thủ tục hải quan tại công ty VNPT Technology ....................67
Bảng 2.5 Chi phí vận chuyển nội địa xe 1.25T Hải Phòng- Hòa Lạc.......................67
Biểu đồ 1.1 Thành phần cơ cấu chi phí logistics ......................................................13
Biểu đồ 1.2 Diễn biến giá xăng từ năm 2019 đến 21/03/2022..................................24
Biểu đồ 1.3 Tỷ lệ chi phí logistics so với GDP của Việt Nam từ 2017 đến 2021 ....29
Biểu đồ 1.4 Chi phí logistics trên GDP năm 2018....................................................30
Biểu đồ 2.1 Giá cước trung bình 1 container 40 feet từ tháng 09/2019- 09/2021 ....36
Biểu đồ 2.2 Giá cước trung bình 1 container 40 feet từ tháng 07/2021- 06/2022 ....36
Biểu đồ 2.3 Bộ phận thực hiện chức năng quản trị logistics tại doanh nghiệp.........38
Biểu đồ 2.4 Mức độ sử dụng phần mềm trong quản trị logistics..............................38
Biểu đồ 2.5 Tỷ lệ thuê ngoài dịch vụ logistics tại doanh nghiệp Việt Nam .............39
Biểu đồ 2.6 Các tiêu chí lựa chọn nhà cung cấp dịch vụ logistics............................39
Biểu đồ 2.7 Trình độ nhân lực ngành logistics tại Việt Nam hiện nay.....................40
Biểu đồ 2.8 Đánh giá về chất lượng nhân lực logistics thuộc mảng kỹ thuật nghiệp vụ
so với yêu cầu của doanh nghiệp ..............................................................................41
Biểu đồ 2.9 Doanh thu và lợi nhuận trước thuế thu nhập doanh nghiệp của VNPT
Technology giai đoạn 2017-2021..............................................................................49
Biểu đồ 2.10 Cơ cấu chi phí logistics của VNPT Technology từ 2017-2021...........55
Biểu đồ 2.11 Chi phí vận tải và số lô hàng vận chuyển của VNPT Technology giai
đoạn 2017-2021.........................................................................................................58
Biểu đồ 2.12 Chi phí bảo hiểm hàng hóa VNPT Technology từ 2017-2021............59
Biểu đồ 2.13 Chi phí tồn kho VNPT Technology từ 2017-2021..............................62
Biểu đồ 2.14 Chi phí quản trị logistics tại VNPT Technology từ 2017-2021 ..........64
vii
DANH MỤC HÌNH VẼ
Hình 1.1 Hoạt động logistics theo quá trình .............................................................12
Hình 1.2 Mô hình chi phí logistics của Lambert.......................................................15
Hình 2.2 Lịch sử hình thành và phát triển của VNPT Technology ..........................42
Hình 2.3 Thị trường xuất khẩu của VNPT Technology............................................42
Hình 2.4 Lĩnh vực hoạt động của VNPT Technology ..............................................43
Hình 2.5 Công ty thành viên của VNPT Technology...............................................44
Hình 2.6 Cơ cấu tổ chức trong công ty VNPT Technology......................................46
Hình 3.1 Một số mục tiêu ngành logistics của Việt Nam đến 2025 .........................77
Hình 3.2 Mô hình xác định chi phí logistics doanh nghiệp ......................................91
viii
DANH MỤC CÁC KÍ HIỆU VÀ CHỮ CÁI VIẾT TẮT
Ký hiệu Nguyên nghĩa
VNPT
TECHNOLOGY
Công ty cổ phần công nghệ công nghiệp bưu chính viễn thông
LSP Logistics service provider- doanh nghiệp cung ứng dịch vụ logistics
GDP Gross Domestic Product- Tổng sản phẩm quốc nội
EU European Union- Liên minh châu Âu
OPEC
Organization of the Petroleum Exporting Countries- Tổ chức các nước
xuất khẩu dầu lửa
GDP Nominal Gross Domestic Product- Tổng sản phẩm quốc nội
TNHH Trách nhiệm hữu hạn
2PL Second Party Logistics- Logistics bên thứ hai
3PL Third Party Logistics- Logistics bên thứ ba
CO Certificate of Origin- Giấy chứng nhận xuất xứ
HS
Harmonized Commodity Description and Coding System- Hệ thống
hài hòa mô tả và mã hóa hàng hóa
ERP Enterprise Resource Planning- Hoạch định nguồn lực doanh nghiệp
NCC Nhà cung cấp
SCC Supply Chain Center- Trung tâm cung ứng vật tư linh kiện
LPI Logistics Performance Index- Chỉ số năng lực logistics
VALOMA
Viet Nam Association for logistics Manpower Development- Hiệp hội
phát triển nhân lực logistics Việt Nam
ix
TÓM TẮT KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU LUẬN VĂN
1. Thông tin chung
- Tên đề tài: “Một số giải pháp tối ưu chi phí logistics tại Công ty cổ phần công
nghệ công nghiệp bưu chính viễn thông (VNPT Technology) sau đại dịch Covid-19”
- Chuyên ngành: Quản lý kinh tế
- Năm bảo vệ: 2022
- Tác giả: Đào Huyền Trang
- Người hướng dẫn: TS. Nguyễn Thị Yến
2. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu
- Nghiên cứu cơ sở lý thuyết về logistics và chi phí logistics
- Phân tích thực trạng chi phí logistics tại công ty VNPT Technology trong giai
đoạn từ năm 2017-2021
- Đánh giá sự biến động chi phí logistics tại công ty VNPT Technology, đưa ra
các thành công, hạn chế và nguyên nhân
- Đề xuất một số giải pháp tối ưu chi phí logistics tại công ty VNPT Technology
sau đại dịch Covid-19
3. Những đóng góp mới của luận văn
Từ mục tiêu, nhiệm vụ nghiên cứu và nội dung nghiên cứu trên, kế thừa các kết
quả của các công trình trước, những đóng góp của luận văn bao gồm:
- Đánh giá thực trạng tình hình logistics tại Việt Nam trong bối cảnh đại dịch
Covid-19, từ đó thấy được tầm quan trọng của ngành logistics và sự ảnh hưởng của
việc biến động chi phí logistics đến nền kinh tế và quá trình sản xuất của doanh nghiệp
- Kết quả nghiên cứu chỉ ra rằng, chi phí logistics tác động rất lớn đến quá trình
sản xuất và kết quả kinh doanh của công ty VNPT Technology, luận văn đã nhấn
mạnh và đưa ra được cái nhìn chi tiết về tác động của đại dịch Covid-19 đến sự biến
động các thành phần trong chi phí logistics của doanh nghiệp
- Kết hợp với những đánh giá về tình hình logistics tại Việt Nam và trên thế giới
cùng với những định hướng trong việc phát triển ngành logistics sau đại dịch Covid-
19 của nhà nước và các định hướng cụ thể của VNPT Technology, dựa trên việc xác
định được những hạn chế trong việc kiểm soát chi phí logistics và những nguyên nhân
x
