LUẬN VĂN THẠC SĨ "Nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành mây tre đan Việt Nam trên thị trường EU trong bối cảnh tham gia Hiệp định Thương mại Tự do EVFTA"

Ngành mây tre đan là một phần quan trọng trong văn hóa và bản sắc dân tộc của Việt Nam. Với điều kiện tự nhiên thuận lợi cho sự phát triển của các loại cây nguyên liệu, cùng với kỹ thuật chế tác tinh tế được truyền qua nhiều thế hệ, sản phẩm mây tre đan của Việt Nam ngày càng được người tiêu dùng trong nước lẫn quốc tế ưa chuộng. Trong những năm gần đây, ngành này đã đóng góp gần 500 triệu USD vào kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam. Điều này cho thấy mây tre đan đang trở thành một mặt hàng xuất khẩu tiềm năng, góp phần quan trọng không chỉ vào việc phát triển kinh tế quốc gia và đẩy mạnh xuất khẩu, mà còn trong việc thay đổi cơ cấu ngành nghề ở các vùng nông thôn. Đây cũng là cơ hội kinh doanh và giải quyết các vấn đề xã hội quan trọng. Trong bối cảnh toàn cầu hóa và sự phát triển nhanh chóng của thương mại quốc tế, nâng cao năng lực cạnh tranh của các ngành sản xuất là yếu tố then chốt để duy trì và mở rộng thị trường xuất khẩu. Đối với Việt Nam, Hiệp định Thương mại tự do giữa Liên minh châu Âu và Việt Nam (EVFTA) đã tạo ra nhiều cơ hội mới cho các ngành sản xuất, bao gồm cả mây tre đan. Với những lợi thế về thuế quan và sự mở cửa của thị trường EU, việc cải thiện năng lực cạnh tranh trong ngành này trở nên cấp bách hơn bao giờ hết.

pdf 104 trang | Chia sẻ: admin | Ngày: 23/04/2025 | Lượt xem: 262 | Lượt tải: 5 download
Bạn đang xem trước 25 trang tài liệu LUẬN VĂN THẠC SĨ "Nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành mây tre đan Việt Nam trên thị trường EU trong bối cảnh tham gia Hiệp định Thương mại Tự do EVFTA", để xem tài liệu hoàn chỉnh bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN..................................................................................................................... i
LỜI CẢM ƠN..........................................................................................................................ii
DANH MỤC VIẾT TẮT...................................................................................................... vi
DANH MỤC BẢNG.............................................................................................................vii
DANH MỤC HÌNH.............................................................................................................viii
TÓM TẮT KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU.............................................................................ix
LỜI MỞ ĐẦU.......................................................................................................................... 1
1. Tính cấp thiết của đề tài...................................................................................1
2. Tổng quan tài liệu .............................................................................................2
3. Mục đích và nhiệm vụ nghiên cứu ..................................................................4
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu ...................................................................4
5. Phương pháp nghiên cứu và thu thập thông tin ............................................6
6. Kết cấu luận văn ...............................................................................................6
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ KHOA HỌC VỀ NĂNG LỰC CẠNH TRANH NGÀNH
MÂY TRE ĐAN...................................................................................................................... 7
1.1 Cơ sở lý thuyết về nâng cao năng lực cạnh tranh ngành mây tre đan .....7
1.1.1 Một số vấn đề cơ bản về năng lực cạnh tranh ...............................................7
1.1.2 Lý thuyết lợi thế so sánh .................................................................................11
1.1.3 Lý thuyết lợi thế cạnh tranh quốc gia của Michael Porter.........................13
1.1.4 Lý thuyết cạnh tranh quốc gia mở rộng........................................................17
1.2 Kinh nghiệm nâng cao năng lực cạnh tranh ngành MTĐ của một số quốc
gia và bài học cho Việt Nam...............................................................................20
1.2.1 Kinh nghiệm của Trung Quốc.......................................................................20
1.2.2 Kinh nghiệm của Indonesia...........................................................................21

iv

1.2.3 Bài học cho Việt Nam .....................................................................................22
CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG NĂNG LỰC CẠNH TRANH NGÀNH MÂY TRE
ĐAN VIỆT NAM TRÊN THỊ TRƯỜNG EU TRONG BỐI CẢNH THỰC THI
HIỆP ĐỊNH THƯƠNG MẠI TỰ DO EVFTA .............................................................. 25
2.1 Tổng quan về thị trường mây tre đan giai đoạn 2013 - 2022....................25
2.1.1 Thị trường xuất nhập khẩu mây tre đan thế giới và EU ............................25
2.1.2 Thực trạng xuất nhập khẩu ngành mây tre đan Việt Nam trên thị trường
thế giới........................................................................................................................28
2.1.3 Thực trạng xuất khẩu ngành mây tre đan Việt Nam trên thị trường EU 32
2.1.4 Đánh giá chung về xuất khẩu ngành mây tre đan Việt Nam.....................33
2.2 Đánh giá năng lực cạnh tranh ngành mây tre đan Việt Nam...................34
2.2.1 Hệ số lợi thế so sánh biểu hiện (RCA)..........................................................34
2.2.2 Đánh giá năng lực cạnh tranh ngành mây tre đan Việt Nam dựa trên mô
hình kim cương của Porter......................................................................................36
2.2.3 Đánh giá năng lực cạnh tranh của ngành mây tre đan Việt Nam dựa trên
mô hình kim cương đôi tổng quát...........................................................................47
2.2.4 Đánh giá chung năng lực cạnh tranh ngành mây tre đan Việt Nam .......59
2.3 Tác động của hiệp định EVFTA đến năng lực cạnh tranh ngành mây tre
đan Việt Nam .......................................................................................................63
CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH
CỦA NGÀNH MÂY TRE ĐAN VIỆT NAM TRÊN THỊ TRƯỜNG EU GIAI
ĐOẠN 2023-2030................................................................................................................... 66
3.1. Xu thế thị trường, cơ hội, thách thức và định hướng xuất khẩu ngành
mây tre đan Việt Nam sang EU .........................................................................66
3.1.1 Xu thế phát triển ngành mây tre đan ............................................................66
3.1.2 Cơ hội và thách thức với ngành Mây tre đan Việt Nam khi xuất khẩu
sang EU......................................................................................................................67

v

3.1.3 Định hướng xuất khẩu của ngành mây tre đan Việt Nam sang EU.........70
3.2 Một số giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh của mặt hàng mây tre
đan Việt Nam trên thị trường EU......................................................................71
3.2.1 Nâng cao chất lượng sản phẩm.....................................................................71
3.3.2 Nâng cao cơ sở hạ tầng...................................................................................75
3.2.3 Xây dựng thương hiệu cho ngành Mây tre đan Việt Nam.........................75
3.3.4 Tăng cường các hoạt động xúc tiến thương mại.........................................77
3.3.5 Huy động vốn cho đầu tư sản xuất và xuất khẩu........................................79
KẾT LUẬN ............................................................................................................................ 81
TÀI LIỆU THAM KHẢO................................................................................................... 83
PHỤ LỤC................................................................................................................................ 85
Phụ lục 1: Số liệu tính toán hệ số RCA của mặt hàng mây tre đan Việt Nam,
Trung Quốc, Indonesia và EU trên thị trường thế giới...................................85
Phụ lục 2: Các yếu tố quyết định và biến đại diện của mô hình kim cương
đôi tổng quát ........................................................................................................88

vi

DANH MỤC VIẾT TẮT
Chữ viết tắt Nguyên nghĩa

EU

Liên Minh Châu Âu
(European Union)

EVFTA

Hiệp định thương mại tự do Liên minh châu Âu-Việt Nam
(European-Vietnam Free Trade Agreement)

FDI

Đầu tư trực tiếp nước ngoài
(Foreign Direct Investment)

GDP

Tổng sản phẩm trong nước
(Gross Domestic Product)

INBAR

Mạng lưới Mây tre Quốc tế

(International Network for Bamboo and Rattan)

MTĐ Mây tre đan
NK Nhập khẩu
NLCT Năng lực cạnh tranh

RCA

Hệ số lợi thế so sánh biểu hiện
(Revealed Comparative Advantage)
TMĐT Thương mại điện tử
XK Xuất khẩu

vii

DANH MỤC BẢNG

Bảng 2.1: Hệ số RCA mặt hàng mây tre đan của Việt Nam, Trung Quốc, Indonesia, EU
giai đoạn 2013 – 2022............................................................................................................. 34
Bảng 2.2: Các yếu tố điều kiện của ngành MTĐ Việt Nam so với Trung Quốc và
Indonesia .................................................................................................................................. 48
Bảng 2.3: Điều kiện cầu của ngành MTĐ Việt Nam so với Trung Quốc và Indonesia... 51
Bảng 2.4: Điều kiện các ngành liên quan và hỗ trợ của ngành MTĐ Việt Nam so với
Trung Quốc và Indonesia ....................................................................................................... 52
Bảng 2.5: Môi trường cạnh tranh và cơ cấu của ngành MTĐ tại Việt Nam so với Trung
Quốc và Indonesia................................................................................................................... 55

viii
DANH MỤC HÌNH

Hình 1.1 Mô hình kim cương của Michael Porter............................................................... 14
Hình 1.2 Mô hình kim cương đôi tổng quát ......................................................................... 18
Hình 2.1 Giá trị xuất nhập khẩu mây tre đan và tốc độ tăng trưởng hàng năm của thế giới
giai đoạn 2013-2022................................................................................................................ 25
Hình 2.2 Tỷ trọng các khu vực xuất khẩu mặt hàng mây tre đan năm 2022 theo châu lục
và theo quốc gia xuất khẩu chính........................................................................................... 26
Hình 2.3 Giá trị nhập khẩu sản phẩm mây tre đan theo châu lục giai đoạn 2013 – 202227
Hình 2.4 Giá trị nhập khẩu mây tre đan của EU từ các thị trường chính........................... 28
Hình 2.5 Giá trị xuất nhập khẩu ngành mây tre đan của Việt Nam trên thế giới giai đoạn
2013 – 2022.............................................................................................................................. 29
Hình 2.6 Giá trị xuất khẩu sản phẩm mây tre đan của Việt Nam theo châu lục giai đoạn
2013-2021 ................................................................................................................................ 30
Hình 2.7 Thị phần mây tre đan xuất khẩu của Việt Nam trên thế giới so với các nước
hàng đầu giai đoạn 2013-2022............................................................................................... 31
Hình 2.8 Giá trị xuất khẩu mây tre đan của Việt Nam trên thị trường EU giai đoạn 2013 -
2021 .......................................................................................................................................... 32
Hình 2.9 Thị phần ngành MTĐ Việt Nam trên thị trường EU năm 2022 (tính theo giá trị
nhập khẩu của EU).................................................................................................................. 33
Hình 2.10 Kim cương nội địa của ngành MTĐ Việt Nam, Trung Quốc và Indonesia . 56
Hình 2.11 Kim cương quốc tế của ngành MTĐ Việt Nam, Trung Quốc và Indonesia 57
Hình 2.12 Kim cương toàn diện của ngành MTĐ Việt Nam, Trung Quốc và Indonesia 58

Luận văn liên quan