LUẬN VĂN THẠC SĨ NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH DỊCH VỤ CÔNG NGHỆ THÔNG TIN TẠI VNPT QUẢNG NINH
1. Tính cấp thiết của đề tài
Cạnh tranh là xu hướng chung của mọi nền kinh tế. Nó ảnh hưởng tới tất cả
các lĩnh vực, các thành phần kinh tế và tất cả các doanh nghiệp trong nền kinh tế thị
trường trong đó có ngành viễn thông CNTT. Ngành viễn thông CNTT là ngành
cung cấp phương tiện truyền dẫn thông tin liên lạc qua một khoảng cách địa lý (điện
tử viễn thông, điện thoại, internet, 3G, 4G, 5G, vệ tinh,...). Vai trò của ngành đóng
góp rất lớn trong cuộc sống xã hội hiện đại, tạo điều kiện cung cấp mọi thông tin cơ
bản cần thiết cho sản xuất và thúc đẩy các hoạt động sản xuất kinh doanh. Bên cạnh
làn sóng cách mạng công nghiệp 4.0 đang diễn ra mạnh mẽ thời gian sắp tới sẽ
chứng kiến những bước tiến vượt bậc của những doanh nghiệp viễn thông công
nghệ thông tin tại Việt Nam khi tận dụng cơ hội từ xu thế chuyển đổi số đang lan
rộng khắp toàn cầu. Hiện tại thị trường viễn thông CNTT có các đơn vị lớn như
VNPT, Mobifone, Viettel, FPT,...các đơn vị này ngày càng cạnh tranh nhau nhằm
gia tăng thị phần để chiếm lĩnh thị trường.
VNPT vừa là nhà cung cấp dịch vụ đầu tiên đặt nền móng cho sự phát triển
của ngành Bưu chính, Viễn thông Việt Nam, vừa là tập đoàn có vai trò chủ chốt
trong việc đưa Việt Nam trở thành 1 trong 10 quốc gia có tốc độ phát triển Bưu
chính Viễn thông nhanh nhất toàn cầu. Sau khi tái cấu trúc doanh nghiệp, hiện với
gần 40 nghìn cán bộ công nhân viên, hạ tầng công nghệ viễn thông tiên tiến, mạng
lưới dịch vụ phủ sóng toàn bộ 63 tỉnh thành trên cả nước, VNPT tự hào là nhà cung
cấp dịch vụ bưu chính, viễn thông số 1 tại Việt Nam, phục vụ khoảng 30 triệu thuê
bao di động, gần 10 triệu thuê bao điện thoại cố định và khoảng hàng chục triệu
người sử dụng Internet. Hiện nay VNPT có đối thủ cạnh tranh chính đó là Viettel và
Mobifone. Để giữ vững vị thế của VNPT trên thị trường viễn thông CNTT thì
VNPT cần phải nâng cao năng lực cạnh tranh của đơn vị mình.
VNPT Quảng Ninh là đơn vị trực thuộc Tập đoàn VNPT, là đơn vị kinh doanh
dịch vụ viễn thông công nghệ thông tin. Vì vậy nâng cao năng lực cạnh tranh dịch
vụ viễn thông công nghệ thông tin là điều tất yếu. Hiện nay tại thị trường Quảng
2
Ninh, các đơn vị kinh doanh dịch vụ viễn thông CNTT cạnh tranh ngày càng khốc
liệt vì lợi ích bị chia sẻ, giá cước dịch vụ CNTT cũng bị giảm, thị trường bão hòa,
trong khi đó chi phí đầu tư tăng cao do mở rộng kênh phân phối, thực hiện các
chương trình chiết khấu, khuyến mại,...Mặt khác cuộc cách mạng công nghiệp 4.0
bắt buộc các doanh nghiệp kinh doanh dịch vụ viễn thông CNTT phải nâng cao
NLCT bằng cách nâng cao thị phần, cải thiện quy trình chính sách chăm sóc khách
hàng, mở rộng kênh phân phối, nâng cao sự hài lòng của khách hàng,...
Xuất phát từ thực tiễn tại đơn vị mà tác giả đang công tác – VNPT Quảng
Ninh, tác giả muốn tìm ra các giải pháp nhằm nâng cao NLCT cho VNPT – Quảng
Ninh dựa vào những kiến thức đã được trang bị, tác giả tiến hành lựa chọn đề tài
“Nâng cao năng lực cạnh tranh dịch vụ công nghệ thông tin tại VNPT Quảng
Ninh”.
2. Tình hình nghiên cứu có liên quan đến đề tài
Hiện tại có nhiều công trình nghiên cứu liên quan tới đề tài về nâng cao NLCT
có thể kể tới như:
- Luận văn thạc sĩ của tác giả Trần Quốc Anh trường Đại học kinh tế Thành
phố Hồ Chí Minh, bảo vệ năm 2012 với đề tài “Giải pháp nâng cao năng lực cạnh
tranh của Viễn Thông Tây Ninh”. Đề tài trên đã trình bày các vấn đề lý luận cơ bản
về NLCT; các yếu tố ảnh hưởng tới NLCT của các doanh nghiệp viễn thông. Đề tài
đánh giá thực trạng NLCT của VNPT Tây Ninh thông qua kết quả kinh doanh, khảo
sát ý kiến của khách hàng. Từ đó, đánh giá ưu nhược điểm của đơn vị từ đó đưa ra
các giải pháp nhằm nâng cao NLCT của VNPT Tây Ninh trong thời gian tới.
- Luận văn thạc sỹ quản trị kinh doanh của tác giả Nguyễn Thu Thùy trường
Đại học kinh tế - Đại học Quốc gia Hà Nội, bảo vệ năm 2012 với đề tài “Nâng cao
năng lực cạnh tranh của Công ty Viễn Thông Viettel trong cung cấp dịch vụ điện
thoại di động”. Đề tài trên đã hệ thống cơ sở lý luận về NLCT của các công ty viễn
thông. Từ thực trạng NLCT của Viettel Telecom trong giai đoạn 2009 – 2011, tác
giả đã đánh giá thực trạng và tìm hiểu các nguyên nhân để từ đó đưa ra các giải
pháp nhằm nâng cao NLCT dịch vụ điện thoại di động tại Viettel Telecom.
3
- Luận văn thạc sỹ của tác giả Nguyễn Minh Tiến trường Đại học kinh tế
Thành phố Hồ Chí Minh, bảo vệ năm 2011 với đề tài “Một số giải pháp nâng cao
năng lực cạnh tranh của Công ty Cổ Phần Vinacafe Biên Hòa giai đoạn 2011-
2015”. Đề tài đã phân tích, đánh giá các điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội, thử thách
của các doanh nghiệp cạnh tranh trong ngành café nhằm xây dựng ma trận SWOT
để từ đó nâng cao năng lực cạnh tranh của Công ty Cổ Phần Vinacafe Biên Hòa giai
đoạn 2011-2015.
- Luận văn thạc sỹ của tác giả Nguyễn Xuân Phú trường Đại học kinh tế
Thành phố Hồ Chí Minh, bảo vệ năm 2014 với đề tài, “Nâng cao năng lực cạnh
tranh của Viễn Thông Phú Yên đến năm 2020”. Đề tài đã phân tích, đánh giá các
điểm mạnh, điểm yếu, cơ hội, thử thách của các doanh nghiệp cạnh tranh trong lĩnh
vực viễn thông CNTT nhằm xây dựng ma trận SWOT để từ đó nâng cao năng lực
cạnh tranh của Viễn Thông Phú Yên đến năm 2020.
- Luận văn thạc sỹ của tác giả Nguyễn Hải Vân trường Đại học kinh tế Thành
phố Hồ Chí Minh, bảo vệ năm 2015 với đề tài, “Giải pháp nâng cao năng lực cạnh
tranh của Tổng Công Ty Viễn Thông Quân Đội (Viettel)”. Đề tài đã hệ thống hóa
được cơ sở lý luận về nâng cao NLCT. Ngoài ra tác giả đã đánh giá thực trạng nân
cao NLCT của Viettel và các đối thủ cạnh tranh. Bên cạnh đó tác giả còn phân tích
các yếu tố tác động tới năng lực NLCT của Viettel cũng như sự hài lòng của khách
hàng khi sử dung dịch vụ của Viettel. Trên những đánh giá về thực trạng về NLCT
của Viettel tác giá đã đưa ra kết luận về những kết quả đạt được cũng
MỤC LỤC
Trang
LỜI CAM ĐOAN ...................................................................................................... i
LỜI CẢM ƠN........................................................................................................... ii
MỤC LỤC................................................................................................................ iii
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT........................................................................ vi
DANH MỤC BẢNG, BIỂU ................................................................................... vii
TÓM TẮT KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU ................................................................. ix
MỞ ĐẦU ....................................................................................................................1
CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ NĂNG LỰC CẠNH TRANH ĐỐI VỚI
DỊCH VỤ CÔNG NGHỆ THÔNG TIN..................................................................7
1.1. Khái niệm cơ bản về năng lực cạnh tranh .......................................................7
1.1.1. Khái niệm về cạnh tranh ................................................................................7
1.1.2. Khái niệm về năng lực cạnh tranh ................................................................9
1.2. Tổng quan về cạnh tranh dịch vụ công nghệ thông tin ................................11
1.2.1. Đặc điểm trong cạnh tranh của lĩnh vực viễn thông..................................11
1.2.2. Sự cần thiết phải nâng cao năng lực cạnh tranh dịch vụ công nghệ thông
tin ..............................................................................................................................13
1.3. Các khía cạnh cấu thành năng lực cạnh tranh của các doanh nghiệp viễn
thông .........................................................................................................................14
1.3.1. Khía cạnh tài chính .......................................................................................14
1.3.2. Khía cạnh thị phần của doanh nghiệp viễn thông .....................................15
1.3.3. Khía cạnh trình độ thiết bị, công nghệ sản xuất ........................................16
1.3.4. Khía cạnh Marketing của doanh nghiệp viễn thông..................................17
1.3.5. Khía cạnh nguồn nhân lực ...........................................................................19
1.3.6. Khía cạnh năng lực nghiên cứu và phát triển ............................................19
1.4. Các nhân tố ảnh hưởng đến năng lực cạnh tranh ngành viễn thông ..........20
1.4.1. Các nhân tố chủ quan ...................................................................................20
1.4.2. Các nhân tố khách quan...............................................................................22
1.5. Tiêu chí đánh giá năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp kinh doanh dịch
vụ viễn thông............................................................................................................23
1.5.1. Tiêu chí định lượng đánh giá năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp 23
1.5.2. Tiêu chí định tính đánh giá năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp ...24
1.6. Kinh nghiệm nâng cao năng lực cạnh tranh của một số đơn vị và bài học
rút ra cho VNPT Quảng Ninh................................................................................25
iv
1.6.1. Kinh nghiệm của Viettel phát triển thị trường trong nước và nước ngoài
...................................................................................................................................25
1.6.2. Một số kinh nghiệm nâng cao năng lực cạnh tranh của VNPT Hà Nội...27
1.6.3. Bài học vận dụng cho VNPT Quảng Ninh ...............................................28
CHƯƠNG 2. THỰC TRẠNG NĂNG LỰC CẠNH TRANH DỊCH VỤ CÔNG
NGHỆ THÔNG TIN TẠI VNPT QUẢNG NINH................................................30
2.1. Tổng quan về VNPT Quảng Ninh ..................................................................30
2.1.1. Quá trình hình thành và phát triển.............................................................30
2.1.2. Chức năng nhiệm vụ của VNPT Quảng Ninh ............................................31
2.1.3. Cơ cấu tổ chức và bộ máy quản lý của VNPT Quảng Ninh......................32
2.1.4. Kết quả kinh doanh của VNPT Quảng Ninh từ năm 2017 – 2021 ...........34
2.2. Phân tích năng lực cạnh tranh dịch vụ công nghệ thông tin tại VNPT
Quảng Ninh..............................................................................................................35
2.2.1. Năng lực tài chính của VNPT Quảng Ninh ................................................36
2.2.2. Thị phần của VNPT Quảng Ninh ................................................................40
2.2.3. Trình độ trang thiết bị, công nghệ của VNPT Quảng Ninh......................44
2.2.4. Năng lực Marketing của VNPT Quảng Ninh .............................................48
2.2.5. Nguồn nhân lực của VNPT Quảng Ninh ....................................................55
2.2.6. Năng lực đầu tư nghiên cứu và phát triển của VNPT Quảng Ninh .........60
2.3. Phân tích ma trận SWOT của VNPT Quảng Ninh trên các lĩnh vực kinh
doanh chính..............................................................................................................61
2.4. Kết quả đạt được, hạn chế và nguyên nhân của những hạn chế ảnh hưởng
đến việc nâng cao năng lực cạnh tranh của VNPT Quảng Ninh ........................66
2.4.1. Kết quả đạt được...........................................................................................66
2.4.2. Những hạn chế tồn tại và nguyên nhân.......................................................68
CHƯƠNG 3. GIẢI PHÁP NÂNG CAO NĂNG LỰC CẠNH TRANH DỊCH
VỤ CÔNG NGHỆ THÔNG TIN CỦA VNPT QUẢNG NINH ..........................71
3.1. Định hướng nâng cao năng lực cạnh tranh của VNPT Quảng Ninh giai
đoạn 2022 – 2027 .....................................................................................................71
3.2. Các giải pháp nâng cao năng lực cạnh tranh dịch vụ công nghệ thông tin
của VNPT Quảng Ninh...........................................................................................73
3.2.1. Giải pháp mở rộng thị trường và phát triển các dịch vụ mới, dịch vụ giá
trị gia tăng................................................................................................................73
3.2.2. Tiếp tục nâng cao chất lượng dịch vụ của các dịch vụ hiện có .................79
3.2.3. Đa dạng và linh hoạt trong các chính sách giá cước..................................81
v
3.2.4. Giải pháp nâng cao năng lực Marketing ....................................................82
3.2.5. Giải pháp về nhân lực ...................................................................................84
3.3. Kiến nghị ...........................................................................................................88
3.3.1. Kiến nghị với Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam ........................88
3.3.2. Kiến nghị với Sở Thông tin và Truyền thông.............................................88
3.3.3. Kiến nghị đối với chính quyền Tỉnh Quảng Ninh......................................89
KẾT LUẬN..............................................................................................................90
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO...............................................................91
PHỤ LỤC.................................................................................................................93
vi
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
STT KÝ HIỆU DIỄN GIẢI
1 BTCĐ Băng thông cố định
2 CNTT Công nghệ thông tin
3 CSKH Chăm sóc khách hàng
4 DN Doanh nghiệp
5 KH Khách hàng
6 NLCT Năng lực cạnh tranh
7 SIGELCO Tổng công ty Điện tử Thiết bị Thông tin
8 TTKD Trung tâm kinh doanh
9 Viettel Tập đoàn Viễn thông Quân đội
10 VNĐ Việt Nam đồng
11 VNPT Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam
12 UBND Ủy ban nhân dân
vii
DANH MỤC BẢNG, BIỂU
Trang
Bảng 2.1. Kết quả hoạt động kinh doanh của VNPT Quảng Ninh giai đoạn 2017 –
2021...........................................................................................................................34
Bảng 2.2. Doanh thu của VNPT Quảng Ninh giai đoạn 2017 – 2021......................39
Bảng 2.3. Số lượng thuê bao cố định và thị phần của VNPT Quảng Ninh giai đoạn
2017 – 2021...............................................................................................................40
Bảng 2.4. Đánh giá của khách hàng về chất lượng dịch vụ Internet của VNPT
Quảng Ninh giai đoạn 2017 – 2021 ..........................................................................46
Bảng 2.5. Chi phí chi cho hoạt động marketing của VNPT Quảng Ninh giai đoạn
2017 – 2021...............................................................................................................48
Bảng 2.6. Bảng so sánh giá cước dịch vụ điện thoại cố định ...................................49
Bảng 2.7. Bảng so sánh giá cước dịch vụ Internet giữa VNPT, Viettel và FPT.......51
Bảng 2.8. So sánh hệ thống kênh phân phối của VNPT và Viettel ..........................54
Bảng 2.9. Tình hình nguồn nhân lực tại VNPT Quảng Ninh....................................56
Biểu đồ 2.1.Tốc độ tăng trưởng lợi nhuận của VNPT Quảng Ninh Quảng Ninh giai
đoạn 2017 – 2021 ......................................................................................................35
Biểu đồ 2.2. Thị phần dịch vụ điện thoại di động của VNPT Quảng Ninh giai đoạn
2017 - 2021 ...............................................................................................................41
Biểu đồ 2.3. Thị phần dịch vụ internet của VNPT Quảng Ninh giai đoạn 2017 -
2021...........................................................................................................................43
Biểu đồ 2.4. Thị phần dịch vụ truyền hình thông minh của VNPT Quảng Ninh giai
đoạn 2017 - 2021.......................................................................................................44
Biểu đồ 2.5. Sự hiểu biết của khách hàng về các gói dịch vụ...................................53
Biểu đồ 2.6. Khảo sát ý kiến của nhân viên về chất lượng nguồn nhân lực của
VNPT Quảng Ninh....................................................................................................59
Biểu đồ 2.7. Khảo sát ý kiến khách hàng về chất lượng NNL của VNPT Quảng
Ninh...........................................................................................................................60
viii
ix
TÓM TẮT KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
Luận văn góp phần bổ sung và hoàn thiện những vấn đề lý luận về nâng cao
năng lực cạnh tranh (NLCT) dịch vụ công nghệ thông tin (CNTT) của VNPT
Quảng Ninh; Khái niệm về cạnh tranh, NLCT và nâng cao NLCT; các cấp độ về
NLCT đối với doanh nghiệp viễn thông; Tổng quan về cạnh tranh dịch vụ CNTT;
Các khía cạnh cấu thành NLCT của doanh nghiệp viễn thông CNTT; Các nhân tố
ảnh hưởng đến việc nâng cao NLCT ngành viễn thông CNTT từ đó đánh giá các
tiêu chí đánh giá NLCT dịch vụ CNTT của doanh nghiệp viễn thông - CNTT. Đề tài
là tài liệu tham khảo cho các doanh nghiệp viễn thông CNTT nói chung và VNPT
Quảng Ninh nói riêng để góp phần nâng cao NLCT của các doanh nghiệp viễn
thông CNTT.
Thông qua nghiên cứu, tìm hiểu nội dung về những vấn đề lý luận về nâng cao
NLCT dịch vụ CNTT của VNPT Quảng Ninh, luận văn đề xuất một số giải pháp
nhằm nâng cao NLCT dịch vụ CNTT của VNPT Quảng Ninh giai đoạn tới, các giải
pháp có cơ sở khoa học và tính thực tiễn: (i) Giải pháp nâng cao uy tín, thương
hiệu; (ii) Giải pháp nâng cao chất lượng dịch vụ. (iii) Đa dạng và linh hoạt trong các
chính sách giá cước; (iv) Giải pháp nâng cao năng lực Marketing; (v) Giải pháp về
nhân lực. Thêm nữa, luận văn cũng đề xuất một số kiến nghị nhằm nâng cao NLCT
dịch vụ CNTT của VNPT Quảng Ninh giai đoạn tới.
