Luận văn Thạc sĩ “ Nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến quyết định đầu tư của nhà đầu tư cá nhân trên thị trường chứng khoán phái sinh Việt Nam”

Thị trường chứng khoán (TTCK) thế giới đã trải qua hàng trăm năm phát triển,
đã có đầy đủ các công cụ phái sinh ở các cấp độ thị trường khác nhau, các thị trường
tiêu biểu như thị trường Mỹ với bộ chỉ số nổi tiếng như Down Jones, S&P500...thị
trường Nhật Bản với chỉ số Nikei 225...và rất nhiều thị trường khác. Việc phát triển
thị trường chứng khoán phái sinh là tất yếu. Tại các thị trường phát triển trên thế giới,
các tài sản cơ sở của thị trường chứng khoán phái sinh bao gồm kim loại, các tài sản
tài chính, chứng khoán, chỉ số, và các tài sản cơ sở là hợp đồng phái sinh...nhằm mục
đích đa dạng phù hợp với sự phát triển tất yếu và cấp thiết của cấu trúc thị trường tài
chính ổn định bền vững, tạo điều kiện phát triển kinh tế. Hiện tại thị trường chứng
khoán phái sinh Việt Nam ra mắt vào tháng 10/2017 với các sản phẩm như Hợp đồng
tương lai (HĐTL) chỉ số VN30, hợp đồng tương lai trái phiếu chính phủ, sản phẩm
Chứng quyền có đảm bảo. Theo các số liệu thống kê khối lượng giao dịch và khối
lượng hợp đồng mở (OI- khối lượng HĐTL đang ở vị thế mở tại 1 thời điểm nhất
định. Đối với mỗi người bán hợp đồng tương lai sẽ có 1 người mua tương ứng. Để
tạo ra một giao dịch hợp đồng tương lai mới cần có cả người mua và người bán mới.
Do đó, OI là tổng khối lượng hợp đồng của một bên giao dịch hợp đồng, không phải
tổng của cả 2 bên), giá trị giao dịch danh nghĩa của HĐTL chỉ số VN30 liên tục tăng
qua các năm và có sự đặc biệt sôi động vào các thời điểm thị trường cơ sở giảm giá
mạnh.
TTCK phái sinh cung cấp khả năng phát hiện giá và chuyển rủi ro cho chứng
khoán, hàng hóa, tiền tệ. Hầu hết các công cụ phái sinh đều rất nhạy cảm với những
thay đổi nhỏ trong các thông tin trên thị trường hay bản chất sản phẩm như thời gian
đáo hạn, lãi suất...và làm cho thị trường có tính biến động cao rủi ro cao. TTCK cơ
sở vào cuối năm 2022 về mức P/E là 9,11 thấp hơn lần giảm giá do COVID 2019 P/E
là 9,94, giá trị giao dịch (GTGD) danh nghĩa trên TTCK phái sinh HĐTL VN30 Việt
Nam giai đoạn này lớn hơn giá trị giao dịch trên TTCK cơ sở, do đó có ý kiến cho
rằng hoạt động của TTCK phái sinh HĐTL gây ảnh hưởng tới TTCK cơ sở.

pdf 98 trang | Chia sẻ: admin | Ngày: 10/04/2025 | Lượt xem: 161 | Lượt tải: 0 download
Bạn đang xem trước 30 trang tài liệu Luận văn Thạc sĩ “ Nghiên cứu các nhân tố ảnh hưởng đến quyết định đầu tư của nhà đầu tư cá nhân trên thị trường chứng khoán phái sinh Việt Nam”, để xem tài liệu hoàn chỉnh bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN...................................................................................................... i
LỜI CẢM ƠN........................................................................................................... ii
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT .................................................................... iii
DANH MỤC BẢNG VÀ HÌNH ............................................................................. iv
TÓM TẮT KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU LUẬN VĂN .............................................v
MỞ ĐẦU....................................................................................................................1
1. Tính cấp thiết của đề tài...................................................................................1
2. Tình hình nghiên cứu .......................................................................................2
2.1 Ở nước ngoài...............................................................................................2
2.2 Ở trong nước ...............................................................................................5
2.3 Khoảng trống nghiên cứu...........................................................................7
3. Mục tiêu nghiên cứu.........................................................................................7
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu ...................................................................8
4.1 Đối tượng nghiên cứu.................................................................................8
4.2. Phạm vi nghiên cứu ...................................................................................8
5. Phương pháp nghiên cứu.................................................................................8
6. Kết cấu của luận văn ........................................................................................9
CHƯƠNG 1 CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN QUYẾT ĐỊNH ĐẦU TƯ CỦA
NHÀ ĐẦU TƯ CÁ NHÂN TRÊN THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN PHÁI
SINH.........................................................................................................................10
1.1. Cơ sở lý luận về thị trường chứng khoán phái sinh .................................10
1.1.1. Khái niệm và lịch sử hình thành TTCK phái sinh ..............................10
1.1.2. Các công cụ phái sinh...........................................................................11
1.2 Cơ sở lý luận các nhân tố ảnh hưởng đến quyết định đầu tư vào TTCK
phái sinh ..............................................................................................................13
1.2.1 Các lý thuyết nền tảng về đầu tư tài chính............................................13
1.2.2 Các nhân tố tác động đến hành vi quyết định đầu tư của nhà đầu tư cá
nhân ................................................................................................................24
1.3 Mô hình nghiên cứu......................................................................................27
1.3.1 Mô hình nghiên cứu đề xuất .................................................................27

1.3.2 Xây dựng thang đo nghiên cứu .............................................................29
CHƯƠNG 2 THỰC TRẠNG GIAO DỊCH HĐTL CHỈ SỐ VN30 CỦA NHÀ
ĐẦU TƯ CÁ NHÂN VÀ KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU CÁC NHÂN TỐ ẢNH
HƯỞNG QUYẾT ĐỊNH ĐẦU TƯ CỦA NHÀ ĐẦU TƯ CÁ NHÂN TRÊN
TTCK VIỆT NAM..................................................................................................32
2.1 Sự phát triển của thị trường chứng khoán phái sinh tại Việt Nam .........32
2.1.1 Quá trình hình thành.............................................................................32
2.1.2 Các đặc điểm và sự phát triển của thị trường chứng khoán phái sinh33
2.2 Thực trạng giao dịch HĐTL chỉ số VN30 của nhà đầu tư cá nhân trong
giai đoạn thị trường biến động ..........................................................................36
2.3 Kết quả nghiên cứu dựa trên khảo sát NĐT trên TTCK..........................43
2.3.1 Thống kê mô tả mẫu dữ liệu khảo sát...................................................43
2.3.2 Kết quả nghiên cứu định lượng.............................................................46
CHƯƠNG 3 GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ HOẠT ĐỘNG ĐẦU TƯ
CỦA NHÀ ĐẦU TƯ CÁ NHÂN TRÊN TTCK PHÁI SINH VÀ CÁC GỢI Ý
TỚI CƠ QUAN QUẢN LÝ NHẰM PHÁT TRIỂN TTCK PHÁI SINH TẠI
VIỆT NAM ..............................................................................................................63
3.1 Kiến nghị giải pháp đối với nhà đầu tư cá nhân........................................63
3.2 Kiến nghị giải pháp đối với nhà đầu tư tổ chức.........................................64
3.3 Kiến nghị giải pháp đối với cơ quan quản lý .............................................65
3.4 Kiến nghị giải pháp đối với các công ty chứng khoán (Thành viên thuộc
sở giao dịch chứng khoán) .................................................................................67
KẾT LUẬN..............................................................................................................68
DANH MỤC VÀ TÀI LIỆU THAM KHẢO........................................................70
PHỤ LỤC.................................................................................................................74

i
LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan số liệu và kết quả nghiên cứu trong luận văn này là trung thực
và chưa hề được sử dụng để bảo vệ một học vị nào. Mọi sự giúp đỡ cho việc thực
hiện luận văn này đã được cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong luận văn đã được
chỉ rõ nguồn gốc rõ ràng và được phép công bố.

Hà Nội, ngày 19 tháng 08 năm 2023
Học viên thực hiện

Hà Kiều Trang

ii
LỜI CẢM ƠN

Luận văn thạc sĩ chuyên ngành Tài chính- Ngân hàng với Đề tài “ Nghiên cứu
các nhân tố ảnh hưởng đến quyết định đầu tư của nhà đầu tư cá nhân trên thị
trường chứng khoán phái sinh Việt Nam” là kết quả của quá trình cố gắng không
ngừng nghỉ của bản thân và được sự giúp đỡ tận tình, động viên khích lệ của thầy cô
và gia đình. Qua đây, tôi xin gửi lời cảm ơn chân thành đến những người đã giúp đỡ
tôi trong thời gian hoàn thành luận văn thạc sĩ vừa qua.
Tôi xin chân thành cảm ơn đến quý thầy cô khoa Tài chính – Ngân hàng trường
Đại học Ngoại thương, đã trang bị cho tôi kiến thức và kinh nghiệm quý báu trong
thời gian học tập tại nhà trường.
Tôi xin chân thành cảm ơn Cô TS. Đào Thị Thương – người đã trực tiếp hướng
dẫn và truyền đạt kiến thức giúp tôi hiểu về phương pháp nghiên cứu khoa học. Nhờ
sự chỉ dạy tận tình của cô tôi đã hoàn thành luận văn này.
Tôi xin gửi lời cảm ơn tới gia đình, những người thân đã động viên và tạo điều
kiện cho tôi học tập.

Tác giả

Hà Kiều Trang

iii

DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

Từ viết tắt Giải thích
TTCK Thị trường chứng khoán
HĐTL Hợp đồng tương lai
NĐT Nhà đầu tư
OI Open Interest- Hợp đồng mở
GTGD Giá trị giao dịch
KLGD Khối lượng giao dịch
VN30 Chỉ số VN30
Net off Chỉ việc mở và đóng các vị thế sở hữu hợp đồng tương lai chỉ số

trong cùng một ngày giao dịch

VN30F1M Hợp đồng tương lai chỉ số VN30 kỳ hạn 1 tháng
ETF Exchange Traded Fund
CCQ Chứng chỉ quỹ
GARCH Mô hình Generalized Autoregressive Conditional

Heteroskedasticity
EMH Thuyết thị trường hiệu quả
NLSY National Longitudinal Survey of Youth là một tập hợp các khảo sát
được tài trợ bởi Cục thống kê lao động của Bộ lao động Mỹ

iv

DANH MỤC BẢNG VÀ HÌNH

Bảng
Bảng 1.1: Bảng so sánh hợp đồng tương lai và hợp đồng kỳ hạn ............................12
Bảng 1.2 Mô tả nội dung các biến đo lường.............................................................29
Bảng 2.1 Quy đổi tần số theo thang đo 1-6 ..............................................................40
Bảng 2.2 Kết quả đo lường một số nhân tố ảnh hưởng quyết định giao dịch của NĐT
cá nhân qua mẫu giao dịch thực tế............................................................................41
Hình
Hình 1.1 Mô hình nghiên cứu đề xuất ......................................................................28
Hình 2.3 Biểu đồ giao dịch HĐTL chỉ số VN30F1M .............................................36
Hình 2.4 Phân lớp độ tuổi và giới tính NĐT trên TTCK phái sinh ..........................38
Hình 2.5 Phân loại NĐT theo Tổng KLGD/năm.....................................................38
Hình 2.6 So sánh lãi/lỗ của các giao dịch Net Off...................................................42
Hình 2.7 Đặc điểm của NĐT trong mẫu quan sát.....................................................44
Hình 2.8 Kết quả kiểm định lại thang đo MI và KV sau khi loại bỏ biến quan sát KV4
và MI5.......................................................................................................................50
Hình 2.9 Phân tích nhân tố khám phá EFA lần thứ nhất ..........................................52
Hình 2.10 Kết quả phân tích nhân tố khám phá EFA lần 2 .....................................53
Hình 2.11 Phân tích tương quan giữa các biến .........................................................56
Hình 2.12 Kiểm định sự phù hợp của mô hình hồi quy............................................57
Hình 2.13 Đánh giá hệ số hồi quy của biến độc lập .................................................57
Hình 3.1 Các chỉ số đo lường độ biến động..............................................................66

v

TÓM TẮT KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU LUẬN VĂN
Thị trường chứng khoán phái sinh tại Việt Nam bắt đầu giao dịch vào cuối 2017
đến nay được gần 6 năm với ba loại sản phẩm bao gồm: Hợp đồng tương lai chỉ số
VN30, Hợp đồng tương lai trái phiếu chính phủ, chứng quyền. Trong đó thị trường
hợp đồng tương lai chỉ số VN30 là thị trường sôi động nhất, được nhiều nhà đầu tư
đón nhận và tham gia, số lượng tài khoản tham gia giao dịch hơn 1,26 triệu tài khoản,
số liệu tính đến tháng 04/2023. Trong Quý IV/2022, TTCK phái sinh Việt Nam giao
dịch cực kỳ sôi động với tổng khối lượng giao dịch (KLGD) tăng 95,32%. Tổng
KLGD toàn thị trường đạt hơn 28,27 triệu hợp đồng, KLGD bình quân đạt 434.931
hợp đồng/phiên. Tại thời điểm thị trường chứng khoán phái sinh hợp đồng tương lai
chỉ số VN30 mới ra mắt, số liệu tỉ trọng giao dịch của nhà đầu tư cá nhân là 97,68%
khối lượng giao dịch toàn thị trường (cuối năm 2017), tính đến 07/2022 nhà đầu tư
cá nhân chiếm 72,4% khối lượng giao dịch toàn thị trường. Nhà đầu tư cá nhân với
sức chịu rủi ro cao bị hấp dẫn bởi tính thanh khoản, giao dịch hai chiều, giao dịch
trong ngày, biên độ giao dịch lớn, tỷ lệ ký quỹ ban đầu mới cho hợp đồng tương lai
chỉ số VN30 là 17%. Với mức đòn bẩy lớn dễ dàng mang tới cho các nhà đầu tư
khoản lợi nhuận lớn trong một thời gian ngắn. Chính điều này làm cho thị trường
chứng khoán phái sinh trở nên hấp dẫn và nhanh chóng được nhiều nhà đầu tư đón
nhận. Để thị trường có thể phát triển mở rộng với cấu trúc bền vững giảm thành phần
tham gia với mục tiêu đầu cơ là điều cần thiết. Thông qua việc tìm hiểu thực trạng
giao dịch của các nhà đầu tư cá nhân tại công ty chứng khoán và thông qua khảo sát
tìm hiểu về hành vi tài chính của các nhà đầu tư trên thị trường, sử dụng phương pháp
phân tích nhân tố, phân tích hồi quy, luận văn chấp nhận mô hình đề xuất là các yếu
tố thị trường, kinh nghiệm đầu tư, kỳ vọng về lợi nhuận rủi ro, kiến thức đầu tư tài
chính, các mối quan hệ xã hội và yếu tố tâm lý bầy đàn là những yếu tố tác động tích
cực đến việc ra quyết định của nhà đầu tư cá nhân trên thị trường chứng khoán phái
sinh Việt Nam. Trong đó, mô hình chỉ ra nhân tố tác động lớn nhất tới quyết định của
các nhà đầu tư là kinh nghiệm đầu tư và thông tin thị trường.

1
MỞ ĐẦU

Luận văn liên quan