LUẬN VĂN THẠC SĨ "Nghiên cứu kinh nghiệm sử dụng Blockchain trong việc phát triển sản phẩm tài trợ chuỗi cung ứng trên thế giới và bài học cho các Ngân hàng Thương mại tại Việt Nam"
Quản lý chuỗi cung ứng đóng vai trò cực kỳ quan trọng và hiện đang được mọi ngành kinh tế chú ý. Phát triển hệ sinh thái và duy trì sự ổn định trong quản lý chuỗi cung ứng không chỉ mang lại lợi ích cho nhà cung cấp, người mua hàng và nhà tài trợ mà còn nâng cao năng suất, mang lại hiệu quả cho các ngành kinh tế liên quan. Để đảm bảo chuỗi cung ứng không bị gián đoạn, năng lực tài chính và tính thanh khoản của các thành phần trong chuỗi cần được duy trì và củng cố. Vì vậy, các sản phẩm tài trợ chuỗi cung ứng luôn là chủ đề nhận được sự quan tâm lớn từ các học giả trong và ngoài nước. Hiện nay, đa số các nghiên cứu tập trung vào việc quản lý chuỗi cung ứng và nâng cao chuỗi giá trị, trong khi sự ổn định của dòng tài chính giữa các chủ thể trong chuỗi thông qua sản phẩm tài trợ lại chưa được nghiên cứu nhiều. Tại thị trường Việt Nam, ứng dụng các sản phẩm tài trợ chuỗi cung ứng chủ yếu tập trung ở các ngân hàng thương mại lớn với khách hàng đa dạng. Tuy nhiên, cách triển khai các sản phẩm này theo phương pháp truyền thống hiện vẫn tiềm ẩn nhiều rủi ro và hiệu quả chưa cao. Vì thế, học hỏi từ việc ứng dụng công nghệ thông tin của các ngân hàng thương mại trên thế giới để rút ra bài học cho ngân hàng tại Việt Nam là rất cần thiết. Hiện nay, công nghệ Blockchain đang được áp dụng rộng rãi trong các dịch vụ tài chính, bao gồm cả nhóm sản phẩm tài trợ chuỗi cung ứng. Qua nghiên cứu thực tiễn, việc áp dụng công nghệ Blockchain vào sản phẩm tài trợ chuỗi cung ứng có thể nâng cao hiệu quả, tăng tính ổn định và giải quyết những rủi ro hạn chế trong phương thức triển khai truyền thống. Điều này mở ra hướng đi mới, tạo cơ hội tiềm năng phát triển cho sản phẩm tài trợ chuỗi cung ứng, mở rộng phạm vi ra toàn thị trường. Ngoài ra, công nghệ Blockchain còn hỗ trợ tăng tính minh bạch và tự động hóa, giúp các bên tham gia tiếp cận nguồn tài trợ kịp thời và giảm thiểu rủi ro, đảm bảo an toàn về vốn.
LỜI CAM ĐOAN .......................................................................................................i
LỜI CẢM ƠN............................................................................................................ii
MỤC LỤC................................................................................................................ iii
DANH MỤC BẢNG BIỂU, HÌNH VẼ...................................................................vi
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT..................................................................................vii
CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ THUYẾT VỀ TÀI TRỢ CHUỖI CUNG ỨNG VÀ
CÔNG NGHỆ BLOCKCHAIN ...............................................................................6
1.1. Tài trợ chuỗi cung ứng.......................................................................................6
1.1.1. Khái niệm về tài trợ chuỗi cung ứng và phát triển sản phẩm Tài trợ chuỗi
cung ứng..................................................................................................................6
1.1.2. Đặc điểm và lợi ích của tài trợ chuỗi cung ứng............................................9
1.1.3. Quy định pháp luật đối với tài trợ chuỗi cung ứng.....................................14
1.1.4. Một số sản phẩm tài trợ chuỗi cung ứng ....................................................15
1.2. Công nghệ Blockchain .....................................................................................32
1.2.1. Khái niệm Blockchain ................................................................................32
1.2.2. Đặc điểm của Blockchain ...........................................................................34
1.2.3. Ứng dụng Blockchain trong các lĩnh vực kinh tế .......................................37
CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ BLOCKCHAIN
TRONG VIỆC PHÁT TRIỂN SẢN PHẨM TÀI TRỢ CHUỖI CUNG ỨNG
TRÊN THẾ GIỚI....................................................................................................44
2.1. Thực trạng ứng dụng Blockchain vào việc phát triển sản phẩm Tài trợ chuỗi
cung ứng trên thế giới.............................................................................................44
2.1.1. Ứng dụng Blockchain trong việc tăng tính chính xác và hiệu quả đối với sản
phẩm tài trợ khoản phải trả, tài trợ theo đơn đặt hàng..........................................44
2.1.2. Ứng dụng Blockchain trong việc tối ưu hóa quy trình đối với các sản phẩm
tài trợ khoản phải trả và tài trợ nhà phân phối......................................................47
2.1.3. Ứng dụng Blockchain trong việc tăng tính minh bạch và giảm thiểu chi phí
trong quy trình hệ hống thanh toán quốc tế đối với tất cả các sản phẩm tài trợ chuỗi
cung ứng................................................................................................................52
iv
2.1.4. Ứng dụng Blockchain trong việc nâng cao tính tuân thủ và kiểm soát rủi ro
đối với các sản phẩm tài trợ khoản phải thu, tài trợ nhà phân phối và tài trợ theo
đơn đặt hàng..........................................................................................................53
2.1.5. Ứng dụng Blockchain trong sản phẩm bao thanh toán...............................56
2.1.6. Ứng dụng Blockchain trong việc nhận diện Khách hàng (KYC) đối với tất
cả các sản phẩm Tài trợ chuỗi cung ứng...............................................................57
2.2. Những lợi ích ứng dụng Blockchain trong việc phát triển sản phẩm tài trợ
chuỗi cung ứng.........................................................................................................58
2.2.1. Tăng tính minh bạch trong chuỗi cung ứng................................................58
2.2.2. Tự động hóa, nâng cao năng suất thông qua Hợp đồng Thông minh (Smart
contract) và Internet vạn vật (IoT)........................................................................60
2.2.3. Giảm thiểu rủi ro gian lận...........................................................................61
2.2.4. Giảm thiểu chi phí hành chính....................................................................62
2.3. Những thách thức trong việc ứng dụng Blockchain vào sản phẩm tài trợ
chuỗi cung ứng.........................................................................................................63
2.3.1. Khả năng triển khai trên diện rộng .............................................................63
2.3.2. Quy định, chính sách pháp luật...................................................................64
2.3.3. Nhận thức và khả năng quản lý công nghệ Blockchain..............................65
2.3.4. Cơ sở hạ tầng triển khai Blockchain...........................................................66
CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP NHẰM THÚC ĐẨY ỨNG DỤNG CÔNG
NGHỆ BLOCKCHAIN VÀO CÁC SẢN PHẨM TÀI TRỢ CHUỖI CUNG ỨNG
TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI VIỆT NAM.......................................68
3.1. Thực tiễn áp dụng công nghệ Blockchain vào các sản phẩm tài trợ chuỗi
cung ứng tại NHTM Việt Nam...............................................................................68
3.1.1. Ứng dụng Công nghệ Blockchain vào Sản phẩm tài trợ khoản phải trả và tài
trợ nhà phân phối ..................................................................................................68
3.1.2. Ứng dụng Công nghệ Blockchain vào sản phẩm tài trợ khoản phải thu và
bao thanh toán.......................................................................................................70
3.2. Thành công và hạn chế trong sản phẩm Tài trợ chuỗi cung ứng tại
Việt Nam ......................................................................................................... 72
v
3.2.1. Đối với thanh toán LC ................................................................................72
3.2.2. Đối với thanh toán quốc tế..........................................................................73
3.3. Ứng dụng Blockchain trong việc xử lý hạn chế của sản phẩm tài trợ chuỗi
cung ứng tại Việt Nam ............................................................................................74
3.4. Định hướng ứng dụng công nghệ Blockchain trong các sản phẩm tài trợ
chuỗi cung ứng tại các NHTM Việt Nam..............................................................76
3.5. Một số giải pháp nhằm thúc đẩy việc ứng dụng công nghệ Blockchain trong
phát triển sản phẩm tài trợ chuỗi cung ứng tại Việt Nam...................................77
3.6. Một số kiến nghị nhằm thúc đẩy ứng dụng công nghệ Blockchain trong phát
triển các sản phẩm tài trợ chuỗi cung ứng tại NHTM Việt Nam .......................79
KẾT LUẬN ..............................................................................................................82
TÀI LIỆU THAM KHẢO ......................................................................................83
vi
DANH MỤC BẢNG BIỂU, HÌNH VẼ
Bảng 1.1: Lợi ích của sản phẩm chiết khấu khoản phải thu .....................................18
Bảng 1.2: Lợi ích của sản phẩm bao thanh toán .......................................................20
Bảng 1.3: Lợi ích của sản phẩm tài trợ khoản phải trả .............................................22
Bảng 1.4: Lợi ích của sản phẩm tài trợ nhà phân phối..............................................24
Bảng 1.5: Lợi ích của sản phẩm tài trợ theo đơn đặt hàng........................................26
Bảng 1.6: Đặc điểm các sản phẩm tài trợ chuỗi cung ứng........................................27
Bảng 3.1: Tình hình ứng dụng Blockchain trong giao dịch LC tại các NHTM
Việt Nam ...................................................................................................................69
Hình 1.1: Mô hình chuỗi cung ứng .............................................................................6
Hình 1.2: Tài trợ chuỗi cung ứng theo sản phẩm Tài trợ khoản phải trả ....................9
Hình 1.3: Hệ sinh thái trong tài trợ chuỗi cung ứng .................................................12
Hình 1.4: Mô hình quy trình tài trợ chuỗi cung ứng.................................................16
Hình 1.5: Quy trình tài trợ khoản phải thu................................................................17
Hình 1.6: Quy trình bao thanh toán...........................................................................19
Hình 1.7: Quy trình tài trợ khoản phải trả.................................................................21
Hình 1.8: Quy trình tài trợ nhà phân phối.................................................................23
Hình 1.9: Quy trình tài trợ theo đơn đặt hàng...........................................................25
Hình 1.10: Quy trình tài trợ kho hàng.......................................................................30
Hình 1.11: Quy trình giao dịch dựa trên công nghệ Blockchain ..............................38
Hình 1.12: Quy trình thanh toán LC thông thường...................................................40
Hình 1.13: Quy trình thanh toán LC ứng dụng Blockchain......................................41
Hình 1.14: Chứng từ cụ thể trong giao dịch xuất nhập khẩu ....................................42
Hình 2.1: Quy trình cho vay hợp vốn thủ công.........................................................45
Hình 2.2: Quy trình cho vay hợp vốn ứng dụng Blockchain....................................46
Hình 2.3: Quy trình tài trợ bằng Thư tín dụng ..........................................................49
Hình 2.4: So sánh mô hình thanh toán LC truyền thống và ứng dụng Blockchain ..50
Hình 2.5: Tính năng của chứng từ điện tử trong giao dịch thương mại quốc tế.......51
Hình 2.6: Chi phí của một giao dịch khi sử dụng công nghệ Blockchain ................53
vii
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
1 ADB Ngân hàng Phát triển Châu Á
2 AML Phòng chống Rửa tiền
3 B2B Doanh nghiệp với Doanh nghiệp
4 B2C Doanh nghiệp với Người Tiêu dùng
5
BBVA Ngân hàng Tây Ban Nha Banco Bilbao Vizcaya
Argentina
6 BIDV Ngân hàng TMCP Đầu tư và Phát triển Việt Nam
7 CCD Thẩm định khách hàng
8 CNTT Công nghệ thông tin
9 DLT Công nghệ sổ cái phân tán
10 FMCG Ngành hàng tiêu dùng nhanh
11 HKMA Cơ quan Tiền tệ Hồng Kông
12 ICC Phòng Thương mại Quốc tế
13 IFTA Hiệp hội Thương mại và Vi phạm quốc tế
14 IoT Internet kết nối vạn vật
15 IFTA Hiệp hội Thương mại và Vi phạm quốc tế
16 KYC Nhận diện Khách hàng
17 LC Thư tín dụng
18 NAB Ngân hàng Quốc gia Australia
19 NAPAS Công ty Cổ phần Thanh toán Quốc gia
20 NHTM Ngân hàng Thương mại
21 RFID Thẻ Nhận dạng Tần số Vô tuyến
22 SCB Ngân hàng Thương mại Siam
23 TechcomBank Ngân hàng TMCP Kỹ Thương Việt Nam
24 TPBank Ngân hàng TMCP Tiên Phong
25 UNIDROIT Viện Quốc tế về Nhất thể hóa Pháp luật tư
viii
26 URDTT Quy tắc thống nhất về giao dịch thương mại số
27 VGM Phiếu cân tổng trọng lượng được xác minh
28 VIB Ngân hàng TMCP Quốc tế Việt Nam
29 VietcomBank Ngân hàng TMCP Ngoại Thương Việt Nam
30 VietinBank Ngân hàng TMCP Công Thương Việt Nam

