LUẬN VĂN THẠC SĨ NGHIÊN CỨU TRIỂN KHAI HOẠT ĐỘNG TÀI TRỢ CHUỖI CUNG ỨNG TẠI NGÂN HÀNG VIỆT NAM THỊNH VƯỢNG (VPBANK)

4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
4.1. Đối tượng
Đối tượng nghiên cứu là điều kiện triển khai hoạt động tài trợ chuỗi cung
ứng tại Ngân hàng Việt Nam Thịnh vượng.
4.2. Phạm vi nghiên cứu
- Về không gian: phân tích hoạt động tài trợ thương mại tại các ngân hàng
thương mại Việt Nam để thấy được các ngân hàng thương mại Việt Nam đã triển
khai tài trợ chuỗi cung ứng được đến đâu, từ đó phân tích cơ hội, thách thức và các
điều kiện để triển khai tài trợ chuỗi cung ứng tại Ngân hàng Việt Nam Thịnh vượng.
- Về thời gian nghiên cứu: từ năm 2017 đến năm 2021.
5. Phương pháp nghiên cứu
- Luận văn sử dụng phương pháp nghiên cứu là luận biện chứng duy vật, cụ
thể là đặt vấn đề vào bối cảnh lịch sử, các mối quan hệ để phân tích một cách toàn
diện nhất.
- Các phương pháp cụ thể được áp dụng bao gồm phương pháp quy nạp và
diễn dịch, tổng hợp và phân tích các số liệu và so sánh, minh họa bằng đồ thị, bảng
biểu nhằm để trực quan hóa vấn đề.
6. Cấu trúc luận văn
Ngoài phần mở đầu, tài liệu tham khảo và phụ lục, kết luận, luận văn được
kết cấu gồm 3 chương:
- Chương 1: Cơ sở lý luận về tài trợ chuỗi cung ứng của ngân hàng thương
mại

5

- Chương 2: Thực trạng triển khai hoạt động tài trợ chuỗi cung ứng tại các
ngân hàng thương mại ở Việt Nam và bài học kinh nghiệm
- Chương 3: Cơ hội, thách thức và các điều kiện triển khai hoạt động tài trợ
chuỗi cung ứng tại Ngân hàng Việt Nam Thịnh vượng

6

CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TÀI TRỢ CHUỖI CUNG ỨNG
CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
1.1. Khái niệm, đặc điểm của hoạt động tài trợ chuỗi cung ứng của Ngân hàng
thương mại
1.1.1. Khái niệm, đặc điểm chuỗi cung ứng
1.1.1.1. Khái niệm chuỗi cung ứng
Thuật ngữ Chuỗi cung ứng (Supply Chain) bắt đầu xuất hiện vào cuỗi những
năm 80 và ngày càng trở nên phổ biến ở những năm 90. Trên thế giới có nhiều nhà
khoa học đã đưa ra định nghĩa về chuỗi cung ứng:
Lambert và cộng sự thông qua tác phẩm “Fundamentals of Logistics
Management” (1998) đã định nghĩa chuỗi cung ứng là “sự liên kết với các công ty
nhằm đưa sản phẩm hang hóa hay dịch vụ vào thị trường”
1
.

Mentzer và cộng sự (2001) thì định nghĩa “chuỗi cung ứng là một tập hợp ba
hoặc nhiều tổ chức trực tiếp tham gia vào dòng chảy của hang hóa, dịch vụ, tài
chính và (hoặc) thông tin từ một nhà cung cấp đến người tiêu dùng”.
2

Harland và cộng sự (2001) thì gọi đó là Mạng lưới cung ứng và đưa ra một
khái niệm tổng quát hơn. “Mạng lưới cung ứng là mạng lưới các công ty liên kết với
nhau nhằm mục đích chính là để cung cấp, sử dụng và chuyển hóa nguồn lực để
cung cấp các sản phẩm hàng hóa và dịch vụ cho khách hàng”.
3

Như vậy, theo thời gian, định nghĩa về chuỗi cung ứng đã dần hoàn thiện
hơn. Một cách tổng quát, “chuỗi cung ứng là hệ thống các tổ chức, con người, hoạt
động, thông tin và các nguồn lực liên quan tới việc di chuyển sản phẩm hay dịch vụ
từ nhà cung cấp hay nhà sản xuất đến người tiêu dùng. Hoạt động chuỗi cung ứng
liên quan đến biến chuyển các tài nguyên thiên nhiên, nguyên liệu và các thành
1 Douglas Lambert (1998), “Fundamentals of Logistics Management”, McGraw-Hill College
2 John T. Mentzer (2001), “Defining supply chain management”, Journal of business logistics, vol.
22, no. 2
3 Christine M. Harland (2001), “A Taxonomy of Supply Networks”, Journal of business logistics, vol.
37, no. 3

7

phần thành một sản phẩm hoàn chỉnh để giao cho khách hàng cuối cùng (người tiêu
dùng). Trong các hệ thống chuỗi cung ứng phức tạp, các sản phẩm được sử dụng có
thể tái nhập vào chuỗi cung ứng tại bất kỳ điểm nào giá trị còn lại có thể tái chế
được”.
4
1.1.1.2. Các chủ thể tham gia vào chuỗi cung ứng

(1) Supplier/ Nhà cung cấp là một cá nhân hay doanh nghiệp chuyên cung cấp các
sản phẩm hoặc dịch vụ của mình cho một cá nhân hay doanh nghiệp khác. Trong
quá trình giao dịch, nhà cung cấp sẽ cung ứng các sản phẩm, dịch vụ cho bên có
nhu cầu mua là doanh nghiệp. Mối quan hệ giữa nhà cung cấp và doanh nghiệp là
mối quan hệ đôi bên cùng có lợi. Nhà cung cấp giữ vai trò đảm bảo nguồn hàng
cung cấp cho hoạt động kinh doanh nên nếu không có sự gắn kết bền chặt với nhà
cung cấp thì doanh nghiệp không thể đảm bảo đủ nguồn hàng hóa để bán ra. Điều
này làm cho hoạt động sản xuất, kinh doanh của bị trì hoãn, dẫn đến doanh thu, lợi
nhuận giảm, mất khách hàng. Ngược lại, cùng một mặt hàng, nhưng doanh nghiệp
có thể nhập từ nhiều nhà cung cấp khác nhau với mức giá khác nhau, dựa trên nhiều
yếu tố (ví dụ: giá cả, hàng có sẵn hay chất lượng hàng hóa...)
(2) Manufacturer/ Nhà sản xuất là một cá nhân hay doanh nghiệp sản xuất ra sản
phẩm mới từ nguyên liệu thô hoặc các bộ phận thành hàng hóa hoàn thiện thông qua
việc sử dụng công cụ, máy móc và chế biến hóa chất bằng sức lao động của con
4 Nagurney, Anna (2006), “Supply Chain Network Economics: Dynamics of Prices, Flows, and
Profits”, Cheltenham, UK: Edward Elgar

8

người. Quy mô sản xuất ngày càng được mở rộng, đa dạng để tiếp cận với các nhu
cầu của khách hàng.
(3) Distributor/ Nhà phân phối là một cá nhân hay doanh nghiệp nhập hàng hóa từ
nhà sản xuất và cung cấp đến khách hàng. Nhà phân phối có vai trò trong việc kết
nối khách hàng với nơi sản xuất ra sản phẩm mà họ sử dụng. Những nhà phân phối
này còn giữ nhiệm vụ giúp cho sợi dây cung cầu trên thị trường không bị ngắt
quãng. Vừa giúp đem đến cho khách hàng những sản phẩm chất lượng vừa giúp cho
nhà sản xuất có được nguồn khách hàng tiềm năng và tạo danh tiếng cho họ trên thị
trường hàng hóa.
Tuy nhiên, thực tế thì nhiều nhà phân phối không cung cấp trực tiếp sản phẩm đến
tay khách hàng. Họ chỉ đưa sản phẩm lên thị trường để sản phẩm cũng như tên tuổi
của nhà sản xuất được đến gần hơn với các nhóm khách hàng có nhu cầu mua sắm ở
nhiều khu vực khác nhau. Nói theo một cách khác, nhà phân phối thường hoạt động
ở quy mô lớn, cung cấp số lượng lớn sản phẩm hàng hóa và các thức tiếp thị mang
tính tập trung vào thương hiệu sản phẩm.
(4) Vendor, Seller/ Đại lý bán lẻ là một cá nhân hoặc doanh nghiệp giữ vai trò
cung cấp hàng hóa, dịch vụ cho các cá nhân, tổ chức khác trong chuỗi cung ứng,
nhằm phục vụ nhu cầu tiêu dùng sản phẩm của khách hàng. Nói cách khác, đại lý
bán lẻ là mắt xích cuối cùng để đưa hàng hóa từ nhà sản xuất đến tay khách hàng.
Thông thường, đại lý bán lẻ sẽ nhập hàng hóa từ các nhà phân phối hoặc nhà sản
xuất (nếu sản phẩm không được phân phối qua bên trung gian) với giá sỉ sau đó,
bán lại cho các cá nhân, tổ chức với mục đích là tiêu dùng và sử dụng sản phẩm đó
với giá lẻ.
(5) Customer/ Khách hàng là thành phần cuối cùng trong chuỗi cung ứng. Là
người tiêu thụ hàng hóa và là một phần không thể thiếu trong chuỗi cung ứng bởi họ

pdf 97 trang | Chia sẻ: admin | Ngày: 10/06/2025 | Lượt xem: 186 | Lượt tải: 1 download
Bạn đang xem trước 30 trang tài liệu LUẬN VĂN THẠC SĨ NGHIÊN CỨU TRIỂN KHAI HOẠT ĐỘNG TÀI TRỢ CHUỖI CUNG ỨNG TẠI NGÂN HÀNG VIỆT NAM THỊNH VƯỢNG (VPBANK), để xem tài liệu hoàn chỉnh bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên

LỜI CAM ĐOAN .......................................................................................................i
LỜI CẢM ƠN............................................................................................................ii
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT....................................................................................v
DANH MỤC BIỂU ĐỒ............................................................................................vi
DANH MỤC BẢNG BIỂU ......................................................................................vi
TÓM TẮT KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU LUẬN VĂN ...........................................vii
LỜI MỞ ĐẦU............................................................................................................1
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ TÀI TRỢ CHUỖI CUNG ỨNG CỦA
NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI................................................................................6
1.1. Khái niệm, đặc điểm của hoạt động tài trợ chuỗi cung ứng của Ngân
hàng thương mại ....................................................................................................6
1.1.1. Khái niệm, đặc điểm chuỗi cung ứng.......................................................6
1.1.2. Khái niệm, đặc điểm của tài trợ chuỗi cung ứng của ngân hàng thương
mại......................................................................................................................10
1.2. Điều kiện triển khai hoạt động tài trợ chuỗi cung ứng tại Ngân hàng
thương mại............................................................................................................26
1.2.1. Điều kiện về môi trường kinh tế .............................................................26
1.2.2. Điều kiện về môi trường pháp lý ............................................................27
1.2.3. Điều kiện về tính minh bạch thông tin...................................................29
1.2.4. Điều kiện về con người ...........................................................................29
1.2.5. Điều kiện về vốn ......................................................................................30
1.2.6. Điều kiện về hạ tầng công nghệ .............................................................31
CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG TRIỂN KHAI HOẠT ĐỘNG TÀI TRỢ CHUỖI
CUNG ỨNG TẠI CÁC NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI Ở VIỆT NAM VÀ BÀI
HỌC KINH NGHIỆM............................................................................................32
2.1. Thực trạng triển khai hoạt động tài trợ chuỗi cung ứng tại các ngân
hàng thương mại ở Việt Nam .............................................................................32
2.1.1. Thực trạng hiểu biết về tài trợ chuỗi cung ứng tại các Ngân hàng
thương mại Việt Nam........................................................................................32

iv

2.1.2. Doanh số một số sản phẩm tài trợ chuỗi cung ứng tại các Ngân hàng
thương mại Việt Nam........................................................................................33
2.1.3. Thực trạng tài trợ chuỗi cung ứng cho các ngành hàng...................36
2.1.4. Sự tham gia của công ty tài chính........................................................40
2.2. Bài học kinh nghiệm....................................................................................41
2.2.1. Bài học kinh nghiệm từ các kết quả đạt được ....................................41
2.2.2. Bài học kinh nghiệm từ các hạn chế và nguyên nhân.......................43
CHƯƠNG 3: CƠ HỘI, THÁCH THỨC VÀ CÁC ĐIỀU KIỆN TRIỂN KHAI
HOẠT ĐỘNG TÀI TRỢ CHUỖI CUNG ỨNG TẠI NGÂN HÀNG VIỆT
NAM THỊNH VƯỢNG (VPBANK)......................................................................48
3.1. Giới thiệu về VP Bank..................................................................................48
3.1.1. Quá trình hình thành và phát triển ........................................................48
3.1.2. Hoạt động kinh doanh của VPBank trong những năm gần đây ..........49
3.2. Thực trạng hoạt động tài trợ thương mại quốc tế tại VPBank................55
3.2.1. Tài trợ nhập khẩu....................................................................................55
3.2.2. Tài trợ xuất khẩu.....................................................................................58
3.2.3. Đánh giá kết quả hoạt động tài trợ thương mại quốc tế tại VPBank62
3.3. Cơ hội và thách thức trong triển khai hoạt động tài trợ chuỗi cung
ứng tại VP Bank..................................................................................................66
3.3.1. Cơ hội ......................................................................................................66
3.3.2. Thách thức..............................................................................................69
3.4. Các điều kiện để triển khai hoạt động tài trợ chuỗi cung ứng tại
VPBank.................................................................................................................71
3.4.1. Điều kiện khách quan............................................................................71
3.4.2. Điều kiện chủ quan................................................................................74
KẾT LUẬN..............................................................................................................80
PHỤ LỤC: CÂU HỎI PHỎNG VẤN....................................................................81
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO...............................................................82

v

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT
L/C Tín dụng chứng từ
BPO Nghĩa vụ thanh toán của ngân hàng
NHTM Ngân hàng thương mại
VND Việt Nam Đồng
WEF Diễn đàn Kinh tế thế giới
WTO Tổ chức thương mại thế giới
FDI Vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài
BIDV Ngân hàng Thương mại cổ phần
Đầu tư và Phát triển Việt Nam
IFC Công ty Tài chính Quốc tế
ICC Phòng Thương mại Quốc tế

vi

DANH MỤC BIỂU ĐỒ

Biểu đồ 2.1: Doanh số bao thanh toán tại Việt Nam.................................................34
Biểu đồ 2.2: So sánh doanh số bao thanh toán tại Việt Nam và trên thế giới...........34
Biểu đồ 2.3: Thống kê nguồn cung ứng linh kiện điện tử tại Việt Nam...................39

DANH MỤC BẢNG BIỂU

Bảng 1.1: Mô hình dòng chảy hàng hóa, tiền và thông tin của một số sản phẩm tài
trợ chuỗi cung ứng ....................................................................................................11
Bảng 1.2: Các đơn vị tham gia vào hoạt động tài trợ chuỗi cung ứng......................12
Bảng 2.1: Doanh số tài trợ xuất nhập khẩu tại các ngân hàng thương mại Việt Nam..35
Bảng 3.1: Tình hình huy động vốn tại VPBank các năm 2019 - 2021 .....................50
Bảng 3.2: Tình hình cho vay vốn tại VPBank các năm 2019 – 2021 .......................52
Bảng 3.3: Hoạt động thanh toán quốc tế của VPBank các năm 2019 – 2021 ..........53
Bảng 3.4: Doanh thu và lợi nhuận của VPBank các năm 2019 – 2021 ....................54
Bảng 3.5: Kết quả phát hành L/C tại VPBank các năm 2019 – 2021.......................56
Bảng 3.6: So sánh doanh số tài trợ vốn xuất khẩu với doanh số cho vay tương ứng
của VPBank trong các năm 2019 – 2021..................................................................58
Bảng 3.7: So sánh doanh số bảo lãnh thực hiện hợp đồng và bảo lãnh xuất nhập
khẩu tại VPBank trong các năm 2019-2020 .............................................................60
Bảng 3.8: Tình hình chiết khấu bộ chứng từ hàng xuất theo phương thức tín dụng
chứng từ tại VPBank các năm 2019 – 2021..............................................................61

vii

TÓM TẮT KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU LUẬN VĂN
Luận văn được chia làm 3 chương trong đó trình bày các vấn đề lớn để nhằm
đạt được mục tiêu nghiên cứu của đề tài, cụ thể như sau:
Chương 1: Cơ sở lý luận về tài trợ chuỗi cung ứng của ngân hàng thương
mại
Cơ sở lý luận về tài trợ chuỗi cung ứng của luận văn dựa trên các lý thuyết
có sẵn. Chương này đã làm rõ các khái niệm cơ bản, đặc điểm của chuỗi cung ứng
và hoạt động tài trợ chuỗi cung ứng của ngân hàng thương mại, từ đó đưa ra các
điều kiện cần có để triển khai hoạt động tài trợ chuỗi cung ứng tại ngân hàng
thương mại.
Chương 2: Thực trạng triển khai hoạt động tài trợ chuỗi cung ứng tại các
ngân hàng thương mại ở Việt Nam và bài học kinh nghiệm
Phần này tập trung tìm hiểu thực trạng triển khai hoạt động tài trợ chuỗi cung
ứng tại các ngân hàng thương mại, cụ thể là thực trạng về hiểu biết của cán bộ nhân
viên tài trợ thương mại, doanh số một số sản phẩm tài trợ chuỗi cung ứng, thực tế
triển khai hoạt động tài trợ chuỗi cung ứng trong từng ngành nghề. Từ những thực
tế đó, luận văn rút ra bài học kinh nghiệm cho các ngân hàng thương mại.
Chương 3: Cơ hội, thách thức và các điều kiện triển khai hoạt động tài trợ
chuỗi cung ứng tại Ngân hàng Việt Nam Thịnh vượng
Luận văn đi sâu vào nghiên cứu việc triển khai tài trợ chuỗi cung ứng tại
ngân hàng Việt Nam Thịnh vượng. Cụ thể phần này đưa ra các con số để đánh giá
hoạt động tài trợ thương mại tại Ngân hàng Việt Nam Thịnh vượng, đưa ra những
ưu điểm và hạn chế của VPBank, từ đó liên hệ với các điều kiện như đã trình bày ở
chương 2 nhằm cụ thể hóa những gì VPBank cần làm để triển khai được hoạt động
tài trợ chuỗi cung ứng.

1

LỜI MỞ ĐẦU

1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu
Toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế đang diễn ra mạnh mẽ trên toàn thế
giới, thúc đẩy các quốc gia hội nhập và phụ thuộc lẫn với trọng tâm là mở cửa kinh
tế, tạo điều kiện kết hợp hiệu quả các nguồn lực trong và ngoài nước, mở rộng
không gian phát triển. Toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế là đòi hỏi khách
quan, đồng thời cũng là nhu cầu nội tại trong tiến trình phát triển kinh tế của các
quốc gia. Trong quá trình vận hành của toàn cầu hoá và hội nhập kinh tế quốc tế,
chuỗi cung ứng toàn cầu có vai trò quan trọng, là phương thức không thể thiếu,
được ví như tuyến "huyết mạch" của kinh tế thế giới. Cùng với sự phát triển của
chuỗi cung ứng, nhu cầu vốn của các doanh nghiệp trong chuỗi cung ứng ngày càng
tăng. Nguồn vốn tài trợ của các ngân hàng thương mại là kênh tài trợ vốn vô cùng
quan trọng đối với các doanh nghiệp. Vì vậy, các ngân hàng thương mại đều coi
việc triển khai tài trợ chuỗi cung ứng là một xu hướng tất yếu giúp gia tăng thu
nhập của ngân hàng nói riêng, đồng thời giúp thúc đẩy hoạt động xuất nhập khẩu
của Việt Nam nói chung.
Ngân hàng thương mại cổ phần Việt Nam Thịnh vượng cũng không nằm
ngoài xu thế ấy khi đã luôn xem hoạt động tài trợ chuỗi cung ứng là một mảng kinh
doanh tiềm năng. Tuy vậy, hoạt động tài chuỗi cung ứng tại Ngân hàng Việt Nam
thịnh vượng chưa phát triển, mới chỉ triển khai hợp tác với một số doanh nghiệp.
Trong bối cảnh đó, việc nghiên cứu các điều kiện, tiềm năng triển khai hoạt động tài
trợ chuỗi cung ứng tại Ngân hàng Việt Nam Thịnh vượng là một việc làm thực tiễn
và cấp thiết. Do đó tác giả lựa chọn đề tài: “Nghiên cứu triển khai hoạt động tài
trợ chuỗi cung ứng tại Ngân hàng Việt Nam Thịnh vượng (VPBank)”.
Luận văn tập trung khai thác thực trạng hoạt động tài trợ xuất nhập khẩu tại
các ngân hàng thương mại Việt Nam và phân tích cơ hội, thách thức và các điều
kiện để triển khai hoạt động tài trợ chuỗi cung ứng tại ngân hàng Việt Nam Thịnh
vượng.

2

2. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu
2.1. Mục tiêu
Trên cơ sở phân tích và đánh giá thực trạng hoạt động tài trợ chuỗi cung ứng
tại các ngân hàng thương mại, luận văn huớng đến phân tích những cơ hội, thách
thức, điều kiện triển khai và đề xuất phương hướng triển khai tài trợ chuỗi cung ứng
tại Ngân hàng Việt Nam thịnh vượng.
2.2. Nhiệm vụ
- Hệ thống hóa các lý luận cơ bản về hoạt động tài trợ chuỗi cung ứng tại
ngân hàng thương mại Việt Nam.
- Phân tích, đánh giá thực trạng hoạt động tài trợ chuỗi cung ứng tại các ngân
hàng thương mại nói chung và Ngân hàng Việt Nam Thịnh vượng nói riêng.
- Đánh giá cơ hội, thách thức và tổng kết ra điều kiện để Ngân hàng Việt
Nam Thịnh vượng có thể triển khai hoạt động tài trợ chuỗi cung ứng.
3. Tình hình nghiên cứu
Xuất phát từ xu thế phát triển hoạt động tài trợ chuỗi cung ứng tại các ngân
hàng thương mại, nhiều nhà nghiên cứu trong nước và quốc tế đã quan tâm nghiên
cứu đề tài này. Các công trình này có đóng góp to lớn về mặt lý luận cũng như thực
tiễn. Một số công trình tiêu biểu trong lĩnh vực tài trợ thương mại gồm có “Giáo
trình Tài trợ thương mại quốc tế” của PGS.TS Nguyễn Thị Quy đã khái quát gần hết
các khái niệm, đặc điểm của từng loại hình tài trợ thương mại quốc tế như nhờ thu,
bảo lãnh, tính dụng chứng từ.
Ngoài các phương thức truyền thống đã được tổng hợp trong giáo trình của
PGS.TS Nguyễn Thị Quy, GS TS Đinh Xuân Trình có công trình nghiên cứu một
phương thức thanh toán mới hơn và được đánh giá là xu hướng, có thể thay thế các
phương thức truyền thống là “Phương thức thanh toán BPO thay thế L/C”.
Bên cạnh đó, một số công trình nghiên cứu có liên quan đến luận văn như
sau:

Luận văn liên quan