LUẬN VĂN THẠC SĨ PHÁT TRIỂN DU LỊCH SINH THÁI TẠI HUYỆN CÔ TÔ, TỈNH QUẢNG NINH
1. Tính cấp thiết của đề tài
Du lịch sinh thái (DLST) là loại một hình du lịch dựa vào thiên nhiên, nhằm
mục đích hỗ trợ bảo tồn tự nhiên và phát triển cộng đồng. Ngày nay, DLST đã trở
thành một trong những hình thái du lịch phát triển nhanh trong ngành du lịch nói
chung bởi sự quan tâm ngày càng tăng đối với các vấn đề môi trường, bảo tồn cũng
như phát triển. Con người muốn được học hỏi và trải nghiệm thực tế và thường tìm
đến những nơi gần gũi với thiên nhiên hơn để thư giãn. Trên thực tế DLST không chỉ
mang lại lợi ích kinh tế mà còn có nhiều đóng góp to lớn cho việc phát triển, bảo vệ
thiên nhiên theo hướng bền.
Việt Nam được biết đến như một điểm đến DLST hấp dẫn. Với nguồn tài
nguyên thiên nhiên và cảnh quan phong phú, cộng thêm nền văn hóa đa dạng, Việt
Nam có tiềm năng rất lớn để trở thành một trong những điểm du lịch sinh thái hàng
đầu tại châu Á. Tuy nhiên, du lịch sinh thái ở Việt Nam, cũng giống như ở nhiều nước
khác, vẫn còn là một khái niệm thường chưa được hiểu và vận dụng một cách đúng
đắn, điều đó gây tác động tiêu cực đến môi trường và người dân địa phương, làm thất
vọng du khách. Chính vì vậy, mục tiêu trước mắt là cần tìm ra những giải pháp để
thúc đẩy các hoạt động DLST tại Việt Nam ngày càng phát triển.
Quảng Ninh là một trong những tỉnh du lịch phát triển hàng đầu tại Việt Nam.
Bên cạnh Vịnh Hạ Long đã được UNESCO công nhận là di sản văn hoá thế giới thì
huyện đảo Cô Tô cũng là một trong những điểm đến thu hút khách du lịch trong
những năm gần đây. Huyện đảo Cô Tô được thành lập năm 1994 thuộc tỉnh Quảng
Ninh nối với vùng biển Bạch Long Vĩ (thuộc địa phận thành phố Hải Phòng) làm nên
hải phận Vịnh Bắc Bộ. Với ưu điểm về môi trường và khí hậu trong lành, thiên nhiên
phong phú còn nguyên vẻ hoang sơ, nhiều loài hải sản quý hiếm, con người thân
thiện, mến khách, bãi biển đẹp và đặc biệt là định hướng phát triển du lịch rõ ràng
của lãnh đạo huyện đảo, Cô Tô cho thấy được tiềm năng to lớn để phát triển du lịch.
Số lượng khách du lịch tới Cô Tô không ngừng tăng lên qua các năm. Theo số liệu
thống kê của Sở du lịch tỉnh Quảng Ninh thì năm 2019, số lượng du khách tới huyện
đảo là gần 35 vạn khách (tăng 46% so với năm 2018), trong đó 32% là khách quốc
2
tế. Trải qua thời gian khó khăn do tác động từ đại dịch Covid, giai đoạn cuối năm
2021 – đầu năm 2022 DLST tại Cô Tô đã có sự khởi sắc rõ rệt. Lượng khách nội địa
tới Cô Tô không ngừng tăng lên. Tuy nhiên, là một huyện đảo nằm xa đất liền, việc
phát triển ngành DLST huyện Cô Tô cũng gặp không ít khó khăn về vấn đề cung cấp
điện, nước, hạ tầng du lịch, phương tiện giao thông, nhân lực ngành du lịch,..... Bên
cạnh đó những hiểu biết về DLST của người dân chưa thực sự đầy đủ và đúng đắn,
điều đó gây tác động tiêu cực đến môi trường và ảnh hưởng tới trải nghiệm của du
khách. Để giúp ngành du lịch tại Cô Tô phát triển tương xứng với tiềm năng thì cần
có những giải pháp để khắc phục triệt để những vấn đề này trong thời gian tới.
Xuất phát từ tình hình thực tiễn trên, tác giả chọn đề tài: "Phát triển DLST tại
huyện Cô Tô, tỉnh Quảng Ninh" là đề tài cho luận văn của mình. Đây là yêu cầu mang
tính cấp thiết để huyện đảo Cô Tô tiếp tục phát triển kinh tế - xã hội, đưa DLST trở
thành ngành kinh tế mũi nhọn của huyện đảo.
2. Tổng quan tình hình nghiên cứu
DLST là loại hình du lịch đang được nhiều nhà nghiên cứu quan tâm. Dưới
nhiều góc độ khác nhau đã có một số công trình và đề tài nghiên cứu về phát triển
DLST trong thời gian qua, điển hình như:
Tác giả Nguyễn Đình Hòe và Vũ Văn Hiếu (2001) với nghiên cứu “Du lịch
bền vững” đã nghiên cứu những vấn đề về mối quan hệ giữa du lịch và môi trường;
khái niệm, nguồn gốc, chính sách của du lịch bền vững ở những vùng sinh thái nhạy
cảm như du lịch miền núi, du lịch ven biển.
Tác giả Vương Minh Hoài (2011) với đề tài “Phát triển du lịch sinh thái theo
hướng bền vững ở Quảng Ninh” đã hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực tiễn về phát
triển du lịch bền vững; Phân tích, đánh giá thực trạng phát triển du lịch theo hướng
bền vững ở Quảng Ninh; Đề xuất hệ thống giải pháp phát triển du lịch theo hướng
bền vững ở Quảng Ninh, trong đó đặc biệt là các giải pháp phát triển du lịch Quảng
Ninh về kinh tế, về xã hội và về môi trường.
Tác giả Lê Anh Cường (2013), trường Đại học Kinh tế và quản trị kinh doanh,
Đại học Thái Nguyên với đề tài “Tăng cường quản lý nhà nước về du lịch sinh thái ở
3
thành phố Hạ Long” đã tập trung nghiên cứu cơ sở lý luận và thực tiễn của quản lý
nhà nước về du lịch, trong đó làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn về quản lý nhà
nước về du lịch sinh thái như: khái niệm du lịch, du lịch sinh thái, giá trị của du lịch
sinh thái đối với phát triển kinh tế, xã hội địa phương và những nội dung chủ yếu của
quản lý nhà nước về du lịch, các nhân tố ảnh hưởng tới quản lý nhà nước về du lịch,
một số kinh nghiệm thực tiễn về quản lý nhà nước về du lịch sinh thái của một số địa
phương trong nước. Tác giả đã phân tích đánh giá thực trạng quản lý nhà nước về du
lịch trên địa bàn thành phố Hạ Long để tìm ra những kết quả đạt được, hạn chế và
nguyên nhân. Từ đó, đưa ra quan điểm, định hướng, giải pháp tăng cường quản lý
nhà nước về phát triển du lịch sinh thái ở thành phố Hạ Long trong thời gian tới.
Tác giả Đặng Văn Thanh (2013) với đề tài “Phát triển du lịch sinh thái huyện
đảo Phú Quốc-tỉnh Kiên Giang” tập trung nghiên cứu các khái niệm về du lịch sinh
thái; đánh giá tiềm năng và hiện trạng phát triển du lịch sinh thái ở Phú Quốc từ năm
2000-2012, định hướng đến năm 2020, tầm nhìn đến năm 2030; Đề xuất một số định
hướng và giải pháp cơ bản nhằm vào khai thác tốt hoạt động du lịch sinh thái của
huyện đảo Phú Quốc.
Tác giả Đỗ Thị Thanh Mai (2016) với đề tài “Phát triển du lịch sinh thái theo
hướng bền vững trên địa bàn tỉnh Hòa Bình” đã hệ thống hóa cơ sở lý luận và thực
tiễn về phát triển du lịch sinh thái theo hướng bền vững; phân tích, đánh giá thực
trạng phát triển du lịch theo hướng bền vững tại tỉnh Hoà Bình; Đề xuất một số giải
pháp phát triển du lịch sinh thái bền vững trên địa bàn tỉnh Hòa Bình.
Những nghiên cứu về du lịch sinh thái thường được nghiên cứu lồng ghép
trong nghiên cứu du lịch nói chung như một loại hình du lịch mới từ những chuyên
ngành khác nhau: du lịch học, kinh tế chính trị, kinh tế du lịch, quản lý kinh tế...Bên
cạnh đó, có rất ít công trình nghiên cứu chuyên biệt về du lịch sinh thái, đặc biệt chưa
có công trình nghiên cứu nào nghiên cứu về đề tài phát triển DLST tại huyện Cô Tô,
tỉnh Quảng Ninh. Trong luận văn, tác giả chủ yếu nghiên cứu về đặc điểm của DLST
tại huyện đảo Cô Tô để tìm ra điểm mạnh, điểm yếu và nguyên nhân dẫn đến những
điểm yếu. Từ đó đưa ra những giải pháp giúp nâng cao hiệu quả phát triển DLST tại
LỜI CAM ĐOAN ...................................................................................................... i
LỜI CẢM ƠN........................................................................................................... ii
MỤC LỤC................................................................................................................ iii
DANH MỤC CÁC TỪ, CỤM TỪ VIẾT TẮT .......................................................v
DANH MỤC BẢNG................................................................................................ vi
DANH MỤC BIỂU ĐỒ, HÌNH............................................................................. vii
TÓM TẮT KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU LUẬN VĂN ......................................... viii
MỞ ĐẦU ....................................................................................................................1
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN PHÁT TRIỂN DU LỊCH
SINH THÁI................................................................................................................8
1.1 Cơ sở lý luận và thực tiễn về phát triển DLST.............................................8
1.1.1. Khái niệm về DLST..................................................................................8
1.1.2. Đặc điểm của du lịch sinh thái..............................................................11
1.1.3. Phát triển DLST .....................................................................................14
1.2. Vai trò của phát triển DLST.......................................................................15
1.3. Các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển DLST...........................................16
1.3.1. Các nhân tố thuộc về điều kiện tự nhiên ..............................................16
1.3.2. Các nhân tố thuộc về nhân tố kinh tế- xã hội.......................................18
1.3.3. Các nhân tố khác....................................................................................19
1.4. Kinh nghiệm phát triển DLST của một số nước trên thế giới và ở Việt
Nam.......................................................................................................................20
1.4.1. Kinh nghiệm phát triển DLST của một số nước trên thế giới .............20
1.4.2. Kinh nghiệm phát triển DLST ở Việt Nam...........................................24
CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG PHÁT TRIỂN DU LỊCH SINH THÁI TẠI
HUYỆN CÔ TÔ, TỈNH QUẢNG NINH...............................................................27
2.1 Giới thiệu chung về huyện Cô Tô ................................................................27
2.1.1. Vị trí địa lý của huyện Cô Tô.................................................................27
2.1.2. Lịch sử phát triển huyện Cô Tô.............................................................28
2.2.1. Các loại hình DLST tại huyện Cô Tô....................................................29
2.2.2. Cơ sở vật chất kỹ thuật phục vụ du lịch................................................32
2.2.3. Tình hình du khách và doanh thu.........................................................40
2.2.4. Marketing quảng cáo du lịch.................................................................42
iv
2.2.5. Cơ chế chính sách về phát triển DLST huyện Cô Tô...........................42
2.3. Các nhân tố ảnh hưởng đến phát triển DLST huyện Cô Tô....................45
2.3.1. Điều kiện tự nhiên của huyện Cô Tô ....................................................45
2.3.2. Nhân khẩu và lao động của huyện Cô Tô ............................................48
2.3.3. Hệ thống cơ sở hạ tầng huyện Cô Tô....................................................52
2.3.4. Điều kiện kinh tế của huyện Cô Tô.......................................................54
2.3.5. Điều kiện văn hoá, y tế, giáo dục...........................................................62
2.3.6. Đánh giá chung về những thuận lợi và khó khăn ảnh hưởng đến phát
triển DLST huyện Cô Tô..................................................................................63
2.4. Đánh giá thực trạng hoạt động du lịch của huyện Cô Tô theo nguyên tắc
của DLST .............................................................................................................65
2.4.1. Công tác bảo vệ môi trường...................................................................65
2.4.2. Phân tích hiện trạng hỗ trợ bảo tồn tự nhiên.......................................66
2.4.3. Thu hút sự tham gia của cộng đồng địa phương .................................66
2.4.4. Vấn đề bảo vệ, phát huy bản sắc văn hoá dân tộc ................................67
CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP PHÁT TRIỂN DU LỊCH SINH THÁI TẠI HUYỆN
CÔ TÔ, TỈNH QUẢNG NINH ..............................................................................68
3.1. Định hướng, mục tiêu phát triển DLST tại huyện Cô Tô, tỉnh Quảng
Ninh ......................................................................................................................68
3.1.1. Cơ sở pháp lý quy hoạch........................................................................68
3.1.2. Định hướng phát triển DLST tại huyện Cô Tô, tỉnh Quảng Ninh......69
3.1.3. Mục tiêu tổng quát đến năm 2025.........................................................78
3.2. Giải pháp phát triển DLST huyện Cô Tô, tỉnh Quảng Ninh ...................80
3.2.1. Cơ chế chính sách..................................................................................80
3.2.2. Giải pháp về quy hoạch xây dựng .........................................................82
3.2.3. Tăng cường hợp tác kêu gọi vốn đầu tư ...............................................84
3.2.4. Giải pháp bảo vệ môi trường .................................................................86
3.2.5. Giải pháp giáo dục và phát triển nguồn nhân lực................................87
3.2.6. Giải pháp thu hút cộng đồng vào hoạt động du lịch ............................88
3.2.7. Giải pháp tiếp thị và tăng cường xúc tiến quảng bá DLST .................89
3.2.8. Giải pháp đa dạng hóa và nâng cao chất lượng sản phẩm du lịch .....90
KẾT LUẬN..............................................................................................................92
TÀI LIỆU THAM KHẢO ......................................................................................93
PHỤ LỤC.................................................................................................................94
v
DANH MỤC CÁC TỪ, CỤM TỪ VIẾT TẮT
Từ viết tắt Tiếng Anh Tiếng Việt
ASEAN Association of South
East Asian Nations
Hiệp hội các quốc gia
Đông Nam Á
GDP Gross Domestic Product Tổng sản phẩm quốc nội
FDI Foreign Direct
Investment
Vốn đầu tư trực tiếp
nước ngoài
MICE Meeting, Incentive
Conference, Event
Hội họp, Khen thưởng,
Hội nghị, hội thảo, Sự
kiện, Triển lãm
ODA Official Development
Assistance
Hỗ trợ Phát triển Chính
thức
USD United State Dollar Đô la Mỹ
WCED World Commission and
Environment and
Development
Hội đồng thế giới về
Môi trường và phát triển
CNTT Công nghệ thông tin
DLST Du lịch sinh thái
HĐND Hội đồng nhân dân
KT-XH Kinh tế-xã hội
TM - DL Thương mại – Du lịch
THPT Trung học phổ thông
TTCN Tiểu thủ công nghiệp
UBND Uỷ ban nhân dân
vi
DANH MỤC BẢNG
Bảng 3.1. Số lượng phòng lưu trú huyện Cô Tô (2017-2021)..............................33
Bảng 3.2. Số lượng cơ sở lưu trú (2017-2021).......................................................34
Bảng 3.3. Chất lượng cơ sở lưu trú (2017-2021)...................................................35
Bảng 3.4. Tình hình lao động du lịch huyện Cô Tô năm 2019-2021 ..................40
Bảng 3.5. Lượt du khách và doanh thu tại Huyện Cô Tô (2017-2021) ..............41
Bảng 3.6. Tình hình dân số huyện Cô Tô năm 2019-2021...................................49
Bảng 3.7. Tình hình lao động các ngành trên địa bàn huyện Cô Tô năm 2019-
2021...........................................................................................................................51
Bảng 3.8. Tổng hợp phiếu điều tra 60 khách du lịch ...........................................60
vii
DANH MỤC BIỂU ĐỒ, HÌNH
Biểu đồ 3.1. Số lượng phòng lưu trú khách du lịch..............................................34
Biểu đồ 3.2. Lượng khách du lịch tới đảo Cô Tô hàng năm................................41
Biểu đồ 3.3. Tốc độ tăng trưởng kinh tế huyện Cô Tô.........................................55
Biểu đồ 3.4. Chuyển dịch cơ cấu kinh tế huyện Cô Tô (%) ................................56
Biểu đồ 3.5. Sản lượng hải sản khai thác và nuôi trồng huyện Cô Tô (tấn)......58
Biểu đồ 3.6. Tổng mức bán lẻ hàng hoá huyện Cô Tô .........................................59
Hình 3.1. Bản đồ vị trí địa lý huyện Cô Tô ...........................................................27
Hình 3.2. Bản đồ quần đảo Cô Tô, tỉnh Quảng Ninh ..........................................28
Hình 3.3. Bãi biển Vàn Chải...................................................................................30
Hình 3.4. Tượng đài Chủ Tịch Hồ Chí Minh .......................................................31
Hình 3.5. Du khách tham gia du lịch cộng đồng ..................................................32
viii
TÓM TẮT KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU LUẬN VĂN
Tên đề tài: “Phát triển du lịch sinh thái tại huyện Cô Tô, tỉnh Quảng Ninh”.
Học viên: Lê Hồng Sơn
Người hướng dẫn khoa học: PGS, TS. Lê Thị Thu Hà
1. Đề tài được tiến hành từ tháng 2/2022 đến tháng 7/2022. Mục tiêu nghiên
cứu của đề tài là nghiên cứu thực trạng phát triển DLST tại huyện đảo Cô Tô cụ thể
hệ thống hoá cơ sở lý luận về phát triển DLST và các nhân tố ảnh hưởng đến phát
triển DLST và phân tích thực trạng phát triển DLST, từ đó đánh giá được những điểm
mạnh, điểm yếu, hạn chế còn tồn tại những nguyên nhân của chúng trong phát triển
DLST ở huyện Cô Tô, tỉnh Quảng Ninh, từ kết quả nghiên cứu sẽ đề xuất quan điểm,
phương hướng mục tiêu và đề ra giải pháp phát triển DLST góp phần thực hiện thắng
lợi mục tiêu phát triển hệ thống kinh tế-xã hội huyện Cô Tô, tỉnh Quảng Ninh.
2. Nội dung chính: Luận văn bao gồm 3 chương với nội dung như sau:
Chương 1: Bao gồm cơ sở lý luận và thực tiễn phát triển DLST. Trình bày về
khái niệm, đặc điểm và phát triển DLST.
Chương 2: Phân tích thực trạng phát triển DLST huyện Cô Tô, tỉnh Quảng
Ninh, từ đó đánh giá các hoạt động du lịch của huyện Cô Tô theo nguyên tắc của
DLST.
Chương 3: Đưa ra các định hướng và giải pháp phát triển DLST tại huyện Cô
Tô, tỉnh Quảng Ninh.

