LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ ĐẦU TƯ CÔNG TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH QUẢNG NINH
Tính cấp thiết của đề tài
Đầu tư công đóng vai trò vô cùng quan trọng đối với sự phát triển kinh tế
xã hội. Đầu tư công là hoạt động đầu tư của Nhà nước vào các chương trình, dự
án xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế xã hội và đầu tư vào các chương trình, dự án
phục vụ phát triển kinh tế xã hội. Đầu tư công được xem là hoạt động không thể
thiếu trong tiến trình phát triển kinh tế xã hội của một quốc gia, đặc biệt, hoạt
động này lại càng trở nên quan trọng hơn đối với các quốc gia đang phát triển
như Việt Nam. Trong thời gian qua, tại Việt Nam, đầu tư công đã góp phần quan
trọng vào việc xây dựng và hoàn thiện hệ thống kết cấu hạ tầng kinh tế xã hội và
cung ứng các dịch vụ công; tạo môi trường thúc đẩy phát triển kinh tế, xóa đói,
giảm nghèo, bảo đảm an sinh xã hội, tăng cường tiềm lực quốc phòng, an ninh.
Quản lý nhà nước về đầu tư công là hoạt động của các cơ quan hành chính
nhà nước và người có thẩm quyền trong cơ quan hành chính nhà nước nhằm
chấp hành các quy định của Hiến pháp, Luật, văn bản quy phạm pháp luật của cơ
quan nhà nước cấp trên trong lĩnh vực đầu tư công. Tại Việt Nam, sự ra đời của
Luật đầu tư 2020 Luật đầu tư công năm 2019, Luật Xây dựng sửa đổi năm 2020
và các văn bản hướng dẫn thi hành đã tạo ra cơ sở pháp lý hoàn thiện cho quản
lý nhà nước về đầu tư công trong thời gian qua. Quản lý nhà nước về đầu tư có
vai trò quan trọng quyết định hiệu quả thực hiện các chương trình, dự án đầu tư
công. Do đó, việc nghiên cứu nhằm làm sáng tỏ những vấn đề lý luận và pháp lý
cơ bản có liên quan trong công tác quản lý nhà nước về đầu tư công nói chung,
của địa phương cấp tỉnh nói riêng là quan trọng trong bối cảnh Chính phủ đang
nỗ lực tái cấu trúc lĩnh vực đầu tư công.
Tỉnh Quảng Ninh là một trong những địa phương đầu tàu về phát triển
kinh tế xã hội với GRDP xếp thứ 5 của cả nước (Tổng cục Thống kê, 2020).
Cùng với sự phát triển đó, nhu cầu và vốn đầu tư công của tỉnh là rất lớn. Thực
tế cũng cho thấy Quảng Ninh đặc biệt quan tâm đến hoạt động đầu tư công khi
quy mô vốn và số dự án đầu tư công trên địa bàn tỉnh trong giai đoạn 2016 –
2020 có sự tăng trưởng mạnh mẽ. Tuy nhiên, vẫn còn những hạn chế trong quản
2
lý nhà nước của địa phương, việc quản lý, sử dụng nguồn vốn vẫn còn thất thoát,
lãng phí trong đầu tư, đặc biệt là đầu tư xây dựng cơ bản. Do đó, tăng cường
công tác quảng lý nhà nước đối với đầu tư công của tỉnh, đảm bảo yêu cầu đầu tư
có trọng tâm, trọng điểm, tránh dàn trải gắn với tái cơ cấu đầu tư công; kiểm soát
chặt chẽ và sử dụng hiệu quả các nguồn vốn; chú trọng giám sát, đánh giá hiệu
quả đầu tư là những vấn đề bức thiết đang đặt ra hiện nay. Xuất phát từ lý do
trên, học viên đã lựa chọn đề tài: “Quản lý nhà nước về đầu tư công trên địa
bàn tỉnh Quảng Ninh” cho luận văn thạc sĩ của mình.
2. Tổng quan tình hình nghiên cứu
Đầu tư công và quản lý nhà nước về đầu tư công là đề tài nghiên cứu nhận
được sự quan tâm của các nhà nghiên cứu tại Việt Nam, có thể kể đến một số
nghiên cứu như sau:
Tác giả Hồ Thi Hương Mai (2015) đã thực hiện nghiên cứu “Quản lý nhà
nước về vốn đầu tư trong phát triển kết cấu hạ tầng giao thông đô thị Hà Nội”.
Đầu tư trong phát triển kết cấu hạ tầng giao thông đô thị là một trong các lĩnh
vực chiếm tỷ trọng lớn trong cơ cấu đầu tư công, do đó, có thể nói đề tài nghiên
cứu đã đề cập một cách trực diện đến một nội dung quan trọng trong hoat đông
đầu tư công. Tuy nhiên, đối tượng nghiên cứu của nghiên cứu này là hoạt động
quản lý nhà nước về vốn, tức là một bộ phận rất nhỏ trong tổng thể các nội dung
thuộc sự quản lý nhà nước về đầu tư công. Vì vậy, giá trị tham khảo trực tiếp của
công trình này đối với luận văn là rất ít, nhưng những phân tích và kiến giải có
giá trị của nghiên cứu này sẽ được tham khảo để xây dựng hệ thống cơ sở lý luận
liên quan đến việc quản lý vốn trong công tác quản lý đầu tư công.
Tác giả Phan Thị Thu Hiên (2015) đã thực hiện nghiên cứu “Đầu tư phát
triển từ nguồn vốn ngân sách địa phương tỉnh Hà Nam”. Là một luận án chuyên
ngành kinh tế, do đó, công trình này chủ yếu phân tích các khía cạnh của việc
đầu tư phát triển từ nguồn vốn ngân sách địa phương của tỉnh Hà Nam (là một
trong những nội dung cơ bản của đầu tư công ở địa phương) dưới góc độ kinh tế,
chứ không phải dưới góc độ quản lý nhà nước. Tuy nhiên, khi phân tích các vấn
3
đề liên quan đến đầu tư phát triển từ nguồn vốn ngân sách địa phương, tác giả
luận án đã đề cập đến một số vấn đề có liên quan đến công tác quản lý nhà
LỜI CAM ĐOAN .......................................................................................................i
DANH MỤC BẢNG..................................................................................................v
DANH MỤC HÌNH..................................................................................................vi
TÓM TẮT KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU LUẬN VĂN ...........................................vii
LỜI MỞ ĐẦU............................................................................................................1
CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ NHÀ
NƯỚC VỀ ĐẦU TƯ CÔNG .................................................................................11
1.1. Tổng quan về đầu tư công ..........................................................................11
1.1.1. Khái niệm đầu tư công ......................................................................11
1.1.2. Đặc điểm của đầu tư công ................................................................14
1.1.3. Phân loại đầu tư công .......................................................................15
1.1.4. Các hình thức đầu tư công ...............................................................16
1.1.5. Vai trò của đầu tư công đối với sự phát triển kinh tế xã hội ........19
1.2. Tổng quan về quản lý nhà nước về đầu tư công .....................................21
1.2.1. Khái niệm quản lý nhà nước về đầu tư công..................................21
1.2.2. Nguyên tắc quản lý nhà nước về đầu tư công ................................22
1.2.3. Chủ thể quản lý nhà nước về đầu tư công ......................................25
1.2.4. Nội dung của quản lý nhà nước về đầu tư công ............................30
1.2.5. Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý nhà nước về đầu tư công ......37
1.3. Quản lý nhà nước về đầu tư công của một số địa phương và bài học
cho tỉnh Quảng Ninh ..........................................................................................40
1.3.1. Thực tiễn tại một số địa phương ......................................................40
1.3.2. Đánh giá chung hoạt động quản lý nhà nước về đầu tư công tại
thành phố Hồ Chí Minh và tỉnh Đồng Nai................................................42
CHƯƠNG 2. THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ ĐẦU TƯ CÔNG
TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH QUẢNG NINH ...............................................................44
2.1. Khái quát chung về đầu tư công trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh giai
đoạn 2016 - 2020..................................................................................................44
iii
2.1.1. Khái quát về tỉnh Quảng Ninh .........................................................44
2.1.2. Tình hình kinh tế xã hội của tỉnh Quảng Ninh..............................45
2.1.3. Tình hình đầu tư công trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh ..................50
2.2. Thực trạng quản lý nhà nước về đầu tư công trên địa bàn tỉnh Quảng
Ninh giai đoạn 2016 - 2020 ................................................................................52
2.2.1. Ban hành và tổ chức thưc hiện các văn bản quy phạm pháp .......52
2.2.2. Tổ chức xây dựng quy hoạch, kế hoạch, chương trình
đầu tư công ...................................................................................................54
2.2.3. Tổ chức bộ máy quản lý nhà nước về đầu tư công ........................55
2.2.4. Tổ chức triển khai thưc hiện các dự án đầu tư công.....................58
2.2.5. Kiểm tra, giám sát, xử lý vi phạm và giải quyết khiếu nại, tố cáo
trong hoạt động đầu tư công .....................................................................63
2.3. Đánh giá quản lý nhà nước về đầu tư công trên địa bàn tỉnh Quảng
Ninh.......................................................................................................................64
2.3.1. Kết quả ...............................................................................................64
2.3.2. Hạn chế và nguyên nhân ................................................................66
CHƯƠNG 3. MỘT SỐ PHƯƠNG HƯỚNG PHƯƠNG HƯỚNG VÀ GIẢI
PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ ĐẦU TƯ CÔNG TRÊN
ĐỊA BÀN TỈNH QUẢNG NINH..........................................................................69
3.1. Phương hướng hoàn thiện quản lý nhà nước về đầu tư công trên địa
bàn tỉnh Quảng Ninh..........................................................................................69
3.2. Giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước về đầu tư công trên địa bàn
tỉnh Quảng Ninh..................................................................................................70
3.2.1. Hoàn thiện hệ thống cơ chế, chính sách quản lý đầu tư công .....70
3.2.2. Nâng cao hiệu quả xây dựng, thẩm định quy hoạch đầu tư công 71
3.2.3. Tăng cường quản lý trong thẩm định dự án đầu tư công .............73
3.2.4. Quản lý chặt chẽ hoạt động triển khai dự án đầu tư công............74
3.2.5. Đảm bảo tính công khai, minh bạch trong hoạt động đầu tư công76
3.2.6. Nâng cao hiệu quả kiểm tra, thanh tra, kiểm toán trong đầu tư
công................................................................................................................77
iv
3.3. Một số kiến nghị...........................................................................................81
KẾT LUẬN..............................................................................................................83
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO...............................................................86
PHỤ LỤC.................................................................................................................90
v
DANH MỤC BẢNG
Bảng 2.1. Tình hình dân số và lao động tỉnh Quảng Ninh trong giai đoạn
2016 – 2020 ..............................................................................................................47
Bảng 2.2. Tình hình giải ngân vốn đầu tư công từ quản lý dự án trên địa bàn tỉnh
Quảng Ninh giai đoạn 2016 –2020 .........................................................................62
vi
DANH MỤC HÌNH
Hình 1.1. Chủ thể quản lý nhà nước về đầu tư công theo Luật đầu tư công
2019 ................................................................................................................. 26
Hình 2.1. Quy mô nền kinh tế tỉnh Quảng Ninh trong giai đoạn 2016 -2020..... 48
Hình 2.2. Tình hình nguồn vốn đầu tư công trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh giai
đoạn 2016 – 2020 ............................................................................................. 50
Hình 2.3. Tổ chức bộ máy quản lý nhà nước về đầu tư công tại tỉnh
Quảng Ninh ...................................................................................................... 57
vii
TÓM TẮT KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU LUẬN VĂN
Đề tài: “Quản lý Nhà nước về đầu tư công trên địa bàn tỉnh Quảng Ninh”, đã
đạt được những kết quả nghiên cứu sau:
Thứ nhất, luận văn đã trình bày tổng quan về đầu tư công và quản lý nhà
nước về hoạt động đầu tư công. Đồng thời, luận văn đã giới thiệu một vài kinh
nghiệm quản lý nhà nước trong hoạt động đầu tư công của một số địa phương.
Thứ hai, luận văn đã giới thiệu chung được về tình hình thu hút và triển khai
hoạt động đầu tư công của tỉnh Quảng Ninh, giai đoạn 2015 – nay. Cùng với đó,
luận văn đã chỉ ra được 1 số cách thức, mô hình trong quản lý nhà nước hoạt động
này của tỉnh Quảng Ninh trong thời gian qua. Bên cạnh đó, là các chính sách, dự
báo và cách thức hoạt động đối phó với tình hình mới sau ảnh hưởng của đại dịch
covid-19.
Thứ ba, luận văn đã chỉ ra được một số giải pháp trong vận hành và triển
khai các biện pháp về quản lý nhà nước tại Quảng Ninh trong việc thu hút đầu tư
công, đó là các đổi mới và thay đổi về chính sách, cách thức phối hợp giữa các cơ
quan chức năng để thu hút hơn nữa về đầu tư công, phát triển hạ tầng nhằm đưa
Quảng Ninh hoàn thành đúng các mục tiêu phát triển kinh tế xã hội. Cùng với đó là
các hoạt động thiết thực hỗ trợ, thu hút các nhà đầu tư, tập đoàn, Doanh nghiệp và
cải thiện chất lượng dịch vụ, phối hợp và hỗ trợ từ cơ quan quản lý cho các đối tác
trong thực thi và triển khai hoạt động tại Quảng Ninh.
1
LỜI MỞ ĐẦU
