LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ QUY HOẠCH VÀ PHÁT TRIỂN ĐÔ THỊ TẠI THÀNH PHỐ HẠ LONG, TỈNH QUẢNG NINH
TÓM TẮT NGHIÊN CỨU LUẬN VĂN
Đề tài luận văn thạc sĩ “Quản lý Nhà nước về quy hoạch và phát triển đô thị
tại thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh” được trình bày trong 3 chương:
Chương 1. Luận văn trình bày cơ sở khoa học và thực tiễn quản lý nhà nước về
quy hoạch và phát triển đô thị. Trong đó luận văn trình bày khái niệm đô thị, tiêu
chuẩn, phân loại đô thị, khái niệm quản lý nhà nước về quy hoạch và phát triển đô
thị. Đồng thời luận văn đề cập đến nội dung quản lý, các yếu tố ảnh hưởng đến quản
lý nhà nước trong công tác quy hoạch và phát triển đô thị. Trong luận văn cũng lấy
ví dụ vài kinh nghiệm quản lý quy hoạch và quản lý, phát triển đô thị của một số
thành phố ở Việt Nam và trên thế giới.
Chương 2. Luận văn trình bày các vấn đề: Phân tích thực trạng công tác quản
lý nhà nước về quy hoạch và phát triển đô thị tại thành phố Hạ long, tỉnh Quảng Ninh.
Bao gồm: Điều kiện tự nhiên, kinh tế và xã hội, tình hình quản lý nhà nước, đánh giá
hiệu quả công tác quản lý nhà nước, các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý nhà nước về
quy hoạch và phát triển đô thị tại thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh.
Chương 3. Luận văn trình bày các giải pháp quản lý nhà nước về quy hoạch và
phát triển đô thị tại thành phố Hạ long, tỉnh Quảng Ninh. Bao gồm các vấn đề sau:
quan điểm, phương hướng, mục tiêu, giải pháp quản lý, các kiến nghị,...
1
LỜI MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài luận văn
Những năm gần đây Quảng Ninh được nhắc đến như một điểm sáng về quy
hoạch đồng thời phát triển đô thị. Trong quá khứ mọi người nghĩ đến Quảng Ninh
với hình ảnh của một vùng công nghiệp sản xuất và kinh doanh tài nguyên than. Đô
thị cũ kỹ, lạc hậu, nhếch nhác trải dọc quốc lộ 18A từ Đông Triều, Uông Bí về thành
phố Hạ Long, Cẩm Phả. Tuy nhiên những năm gần đây Quảng Ninh đã trở thành
“thỏi nam châm” hút nhiều nguồn lực từ con người đến tài chính...Cảnh quan đô thị
đẹp, gọn gàng, ngăn nắp, cơ sở hạ tầng tương đối hoàn thiện. Các nhà đầu tư đến với
tỉnh ngày càng nhiều, nguồn vốn đầu tư tăng liên tục, sản xuất kinh doanh phát triển.
Theo Báo Chính phủ điện tử ngày 27 tháng 4 năm 2022, “trong 5 năm liền từ năm
2017 đến năm 2021 chỉ số cạnh tranh cấp tỉnh PCI của Quảng Ninh luôn đứng đầu cả
nước”. Đóng góp vào thành công này phải nói đến Quảng Ninh rất quyết tâm thực
hiện các chính sách, đường lối của Nhà nước, Tỉnh ủy, Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng
Ninh. Tuy nhiên cho đến nay, tại các đô thị trong tỉnh, quy hoạch đô thị vẫn bị ảnh
hưởng bởi những nguyên tắc thiết kế bị động, chưa có sự mới mẻ và cập nhật theo
hướng thị trường. Do đó cần có sự vào cuộc cải cách và cập nhật công nghệ hiện đại
vào các bước lập quy hoạch xây dựng đô thị sang hình thái thông minh, từ đó thúc
đẩy các đô thị phát triển, đồng thời Quảng Ninh sẽ phát triển nhanh hơn, mạnh hơn
trong tương lai.
Hạ Long được công nhận là trung tâm của Quảng Ninh về mọi mặt: chính trị,
kinh tế, văn hóa, thương mại, dịch vụ và du lịch; nơi đây còn có Vịnh Hạ Long được
UNESCO 2 lần công nhận là Di sản thiên nhiên thế giới. Thành phố Hạ Long có vị
trí quan trọng trong khu vực Đông Bắc Bộ về chiến lược phát triển kinh tế - xã hội,
về quan hệ giao thương và đảm bảo quốc phòng an ninh của Việt Nam. Đồng thời Hạ
Long còn có tiềm năng thuận lợi để mở rộng thành trung tâm du lịch, trọng điểm về
thương mại, công nghiệp và giao thông – vận tải dọc hành lang kinh tế ASEAN - Việt
Nam - Trung Quốc – Nhật Bản – Hàn quốc. Với kỳ vọng phát triển mang tính chất
2
đột phá này, thành phố đang phải đối mặt với nhiều thách thức, trong đó lớn nhất là
việc thiếu quỹ đất để phát triển các dự án lớn.
Trong tầm nhìn quy hoạch đô thị từ nay đến 2025, Hạ Long phải mở rộng về
mặt dư địa phát triển, định hướng sẽ là thành phố trực thuộc Trung Ương, trung tâm
chính trị - kinh tế - xã hội của tỉnh địa đầu Đông Bắc. Điều đó xuất phát từ sự phát
triển đang rất nhanh, rất mạnh của Hạ Long thời gian gần đây. Nhìn từ Hạ Long có
thể thấy rất rõ sự thay đổi mạnh mẽ, có hiệu quả cao về cơ cấu kinh tế với hàng loạt
các dự án về mặt dịch vụ, giao thông, du lịch và hạ tầng được triển khai thực hiện tạo
sức đột phá, kết nối, lan tỏa vùng. Hạ Long đã trở thành một trong những thành phố
đáng sống bậc nhất Việt Nam.
Tuy nhiên do đặc thù là thành phố ven biển nên thành phố Hạ Long rất hạn chế
về diện tích đất đai, dân số, quy mô phát triển, không gian. Chính vì vậy, Tỉnh ủy,
UBND tỉnh Quảng Ninh, thành ủy Hạ Long, UBND thành phố, các cấp lãnh đạo ban
ngành và nhân dân thành phố Hạ Long đã quyết tâm chuẩn bị các điều kiện cần và đủ
trình Trung ương xem xét hồ sơ mở rộng thành phố. Đến cuối năm 2020, Chính phủ
MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN .......................................................................................................i
LỜI CẢM ƠN............................................................................................................ii
MỤC LỤC................................................................................................................ iii
DANH MỤC TỪ NGỮ VIẾT TẮT .......................................................................vii
DANH MỤC BẢNG BIỂU ................................................................................... viii
DANH MỤC HÌNH...................................................................................................x
TÓM TẮT NGHIÊN CỨU LUẬN VĂN................................................................xi
LỜI MỞ ĐẦU............................................................................................................1
1. Tính cấp thiết của đề tài luận văn ..........................................................................1
2. Tình hình nghiên cứu .............................................................................................2
2.1. Một số công trình nghiên cứu được xuất bản thành sách...................................2
2.2. Một số bài viết trên các tạp chí, hội thảo, tham luận, đề tài khoa học...............4
2.3. Một số công trình khoa học của học viên và nghiên cứu sinh............................6
3. Mục tiêu nghiên cứu của luận văn .........................................................................7
3.1. Mục tiêu chung....................................................................................................7
3.2. Mục tiêu cụ thể của luận văn ..............................................................................8
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu của luận văn ....................................................8
4.1. Đối tượng nghiên cứu .........................................................................................8
4.2. Phạm vi nghiên cứu.............................................................................................8
5. Câu hỏi nghiên cứu ................................................................................................8
6. Phương pháp nghiên cứu........................................................................................9
6.1. Phương pháp thu thập thông tin .........................................................................9
6.2. Phương pháp tổng hợp và phân tích thông tin .................................................11
7. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận văn ........................................................12
8. Kết cấu của luận văn ............................................................................................12
CHƯƠNG 1 CƠ SỞ KHOA HỌC VÀ THỰC TIỄN VỀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC
VỀ QUY HOẠCH VÀ PHÁT TRIỂN ĐÔ THỊ...................................................14
1.1. Khái niệm..........................................................................................................14
1.1.1. Khái niệm về đô thị .........................................................................................14
iv
1.1.2. Quản lý Nhà nước về quy hoạch đô thị...........................................................17
1.1.3. Quản lý Nhà nước về phát triển đô thị...........................................................19
1.2. Nội dung cơ bản của hoạt động Quản lý Nhà nước về quy hoạch và phát triển đô
thị. ........................................................................................................................19
1.2.1. Lập kế hoạch quản lý quy hoạch và phát triển đô thị....................................19
1.2.2. Tổ chức thực hiện quản lý nhà nước về quy hoạch và phát triển đô thị........20
1.2.3. Kiểm tra, thanh tra quản lý Nhà nước về quy hoạch và phát triển đô thị .....23
1.3. Tiêu chí đánh giá hiệu quả của quản lý Nhà nước về quy hoạch và phát triển đô
thị trên góc độ quản lý kinh tế...................................................................................23
1.3.1. Nhóm chỉ tiêu đánh giá hiệu quả kinh tế, xã hội.............................................23
1.3.2. Nhóm chỉ tiêu về hiệu quả công tác quản lý nhà nước ...................................24
1.4. Những yếu tố ảnh hưởng đến Quản lý Nhà nước về quy hoạch và phát triển đô
thị ........................................................................................................................26
1.4.1. Yếu tố chủ quan...............................................................................................26
1.4.2. Yếu tố khách quan ...........................................................................................28
1.5. Kinh nghiệm quản lý Nhà nước về quy hoạch phát triển đô thị của một số thành
phố trong nước và trên thế giới.................................................................................29
1.5.1. Kinh nghiệm của một số thành phố và quốc gia trên thế giới ........................29
1.5.2. Kinh nghiệm của một số thành phố trong nước..............................................32
1.5.3. Những bài học kinh nghiệm về Quản lý Nhà nước đối với quy hoạch phát triển
đô thị cho thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh......................................................33
CHƯƠNG 2 PHÂN TÍCH THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ QUY
HOẠCH VÀ PHÁT TRIỂN ĐÔ THỊ TẠI THÀNH PHỐ HẠ LONG, TỈNH
QUẢNG NINH ........................................................................................................35
2.1. Khái quát chung về thành phố Hạ Long ...........................................................35
2.1.1. Điều kiện tự nhiên thành phố Hạ Long...........................................................35
2.1.2. Điều kiện xã hội thành phố Hạ Long ..............................................................38
2.1.3. Điều kiện kinh tế thành phố Hạ Long .............................................................41
2.2. Thực trạng quản lý Nhà nước về quy hoạch và phát triển đô thị tại thành phố Hạ
Long, tỉnh Quảng Ninh .............................................................................................45
v
2.2.1. Thực trạng công tác lập kế hoạch quản lý nhà nước về quy hoạch và phát triển
đô thị tại thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh .......................................................46
2.2.2. Thực trạng công tác tổ chức thực hiện quản lý nhà nước về quy hoạch và phát
triển đô thị tại thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh ..................................................49
2.3.3. Thực trạng công tác kiểm tra, thanh tra quản lý Nhà nước về quy hoạch và
phát triển đô thị tại thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh ......................................66
2.3. Đánh giá hiệu quả công tác quản lý Nhà nước về quy hoạch và phát triển đô thị
tại thành phố Hạ Long thông qua các chỉ tiêu...........................................................72
2.3.1. Nhóm tiêu chí đánh giá hiệu quả phát triển kinh tế - xã hội thành phố Hạ
Long ........................................................................................................................72
2.3.2. Nhóm chỉ tiêu về hiệu quả công tác quản lý nhà nước ...................................76
2.4. Những yếu tố ảnh hưởng đến Quản lý Nhà nước về quy hoạch phát triển đô thị
tại thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh..................................................................81
2.4.1. Yếu tố chủ quan..............................................................................................81
2.4.2. Yếu tố khách quan ..........................................................................................84
2.5. Đánh giá chung quản lý nhà nước về quy hoạch và phát triển đô thị tại thành phố
Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh........................................................................................85
2.5.1. Kết quả thực hiện quy hoạch và phát triển đô thị tại thành phố Hạ Long, tỉnh
Quảng Ninh ...............................................................................................................85
2.5.2. Kết quả đạt được trong quản lý nhà nước về quy hoạch và phát triển đô thị tại
thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh.......................................................................90
2.5.3. Những hạn chế trong quản lý nhà nước về quy hoạch và phát triển đô thị tại
thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh.......................................................................92
2.5.4. Nguyên nhân hạn chế trong quản lý nhà nước về quy hoạch và phát triển đô
thị tại thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh ............................................................93
CHƯƠNG 3 GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ QUY
HOẠCH VÀ PHÁT TRIỂN ĐÔ THỊ TẠI THÀNH PHỐ HẠ LONG, TỈNH
QUẢNG NINH ........................................................................................................95
3.1. Cơ sở đề xuất giải pháp......................................................................................95
vi
3.1.1. Quan điểm về công tác Quản lý Nhà nước về quy hoạch phát triển đô thị tại
thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh.......................................................................95
3.1.2. Phương hướng về công tác Quản lý Nhà nước về quy hoạch phát triển đô thị tại
thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh.......................................................................96
3.1.2.1. Phương hướng quy hoạch tổ hợp trung tâm thành phố Hạ Long...............96
3.1.2.2. Phương hướng chủ đạo về quy hoạch các khu chức năng ............................96
3.1.3. Mục tiêu về công tác Quản lý Nhà nước về quy hoạch phát triển đô thị tại thành
phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh...............................................................................102
3.2. Giải pháp hoàn thiện quản lý Nhà nước về quy hoạch, phát triển đô thị tại thành
phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh...............................................................................103
3.2.1. Giải pháp hoàn thiện công tác lập kế hoạch quản lý nhà nước về quy hoạch và phát
triển đô thị................................................................................................................103
3.2.2. Giải pháp hoàn thiện công tác tổ chức thực hiện quản lý nhà nước về quy hoạch
và phát triển đô thị tại thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh ....................................105
3.2.3. Giải pháp hoàn thiện công tác kiểm tra, thanh tra quản lý nhà nước về quy hoạch
và phát triển đô thị tại thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh ....................................112
3.2.4. Nhóm giải pháp khác ...................................................................................113
3.3. Kiến nghị.........................................................................................................115
3.3.1. Đối với Nhà nước ..........................................................................................116
3.3.2. Đối với Sở, Ban, Ngành tỉnh Quảng Ninh....................................................116
3.3.3. Đối với người dân ........................................................................................116
3.3.4. Đối với các Hiệp hội, doanh nghiệp ............................................................117
KẾT LUẬN............................................................................................................118
TÀI LIỆU THAM KHẢO ....................................................................................120
PHỤ LỤC 1 PHIẾU ĐIỀU TRA DÀNH CHO CÁN BỘ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC
VỀ QUY HOẠCH VÀ PHÁT TRIỂN ĐÔ THỊ THÀNH PHỐ HẠ LONG, TỈNH
QUẢNG NINH .......................................................................................................129
PHỤ LỤC 2 PHIẾU ĐIỀU TRA DÀNH CHO CÁN BỘ LÃNH ĐẠO CƠ QUAN
QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ QUY HOẠCH VÀ PHÁT TRIỂN ĐÔ THỊ THÀNH
PHỐ HẠ LONG, TỈNH QUẢNG NINH................................................................132
vii
DANH MỤC TỪ NGỮ VIẾT TẮT
BĐS :Bất động sản
CNH :Công nghiệp hóa
HĐH :Hiện đại hóa
GPXD :Giấy phép xây dựng
GPMB :Giải phóng mặt bằng
NSNN :Ngân sách Nhà nước
NXB :Nhà xuất bản
QL :Quốc lộ
QLNN :Quản lý Nhà nước
SXKD :Sản xuất kinh doanh
TDTT :Thể dục thể thao
TP :Thành phố
TW :Trung Ương
UBND :Ủy ban Nhân dân
XHCN :Xã hội chủ nghĩa
XD :Xây dựng
VSMT :Vệ sinh môi trường
viii
DANH MỤC BẢNG BIỂU
Bảng 1.1. Ý nghĩa điểm bình quân............................................................................10
Bảng 1.2. Chỉ tiêu đánh giá hiệu quả quản lý Nhà nước về hạ tầng kỹ thuật quy hoạch
và phát triển đô thị.....................................................................................................25
Bảng 2.1. Thống kê một số chỉ tiêu ngành y tế Hạ Long năm 2021.........................40
Bảng 2.2. Tổng quan thu NSNN của thành phố Hạ Long giai đoạn 2019 – 2021....42
Bảng 2.3. Danh mục thống kê mẫu nghiên cứu ........................................................45
Bảng 2.4. Khảo sát về công tác lập kế hoạch về quy hoạch và phát triển đô thị tại
thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh.......................................................................49
Bảng 2.5. Khảo sát về thực hiện quy hoạch và phát triển đô thị tại thành phố Hạ Long,
tỉnh Quảng Ninh........................................................................................................52
Bảng 2.6. Khảo sát về quy trình về quy hoạch và phát triển đô thị tại thành phố Hạ
Long, tỉnh Quảng Ninh .............................................................................................53
Bảng 2.7. Hiện trạng đất đai đô thị thành phố Hạ Long năm 2021 ..........................55
Bảng 2.8. Tình hình thực tế các cuộc thanh tra, kiểm tra, giám sát của thành phố Hạ
Long giai đoạn 2019 – 2021......................................................................................67
Bảng 2.9. Khảo sát về công tác kiểm tra, thanh tra về quy hoạch, phát triển đô thị tại
thành phố Hạ Long, tỉnh Quảng Ninh.......................................................................68
Bảng 2.10. Bảng tổng kết xử lý vi phạm trật tự xây dựng đô thị giai đoạn 2019-2021
...................................................................................................................................69
Bảng 2.11. Chi tiết vi phạm trật tự xây dựng đô thị giai đoạn 2019-2021................70
Bảng 2.12. Cơ cấu giá trị sản xuất các ngành kinh tế thành phố Hạ Long giai
đoạn 2019 – 2021 ......................................................................................................73
Bảng 2.13. Bảng tổng hợp dân số và lao động TP Hạ Long.....................................75
đến tháng 6 năm 2021 ...............................................................................................75
Bảng 2.14. Một số chỉ tiêu xã hội thành phố Hạ Long năm 2021 ............................75
Bảng 2.15. Chỉ tiêu đánh giá quản lý nhà nước về nhà ở đô thị ...............................76
thành phố Hạ Long năm 2021...................................................................................76
Bảng 2.16. Chỉ tiêu đánh giá hiệu quả quản lý nhà nước về công trình phục vụ công
cộng cấp đô thị thành phố Hạ Long năm 2021 .........................................................77
ix
Bảng 2.17. Chỉ tiêu đánh giá quản lý công trình giao thông đô thị thành phố Hạ Long
...................................................................................................................................78
Bảng 2.18. Chỉ tiêu đánh giá quản lý nhà nước về cung cấp nước sạch đô thị thành
phố Hạ Long..............................................................................................................79
Bảng 2.19. Chỉ tiêu đánh giá quản lý nhà nước về thoát nước đô thị đô thị thành phố
Hạ Long.....................................................................................................................79
Bảng 2.20. Chỉ tiêu đánh giá quản lý nhà nước về cấp điện và chiếu sáng công cộng
đô thị thành phố Hạ Long..........................................................................................80
Bảng 2.21. Chỉ tiêu đánh giá quản lý nhà nước về cảnh quan, môi trường đô thị thành
phố Hạ Long..............................................................................................................80
Bảng 2.22. Bảng thu thập kinh phí chi đầu tư xây dựng giai đoạn 2019-2021 ........82
