LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ THU THUẾ GIÁ TRỊ GIA TĂNG ĐỐI VỚI KHU VỰC KINH TẾ TƯ NHÂN TẠI CHI CỤC THUẾ THÀNH PHỐ CHÍ LINH, TỈNH HẢI DƯƠNG
1. Tính cấp thiết của đề tài
Thuế đóng vai trò quan trọng trong việc tạo nguồn thu cho NSNN, thúc đẩy sự
tăng trưởng kinh tế, giúp thu nhập quốc dân được điều tiết và góp phần quan trọng
mang lại công bằng cho xã hội. Vì vậy, trong nền kinh tế vĩ mô, thuế được coi là
công cụ tài khóa quan trọng nhất giúp Nhà nước có thể dễ dàng thực hiện hiệu quả
chức năng quản lý. Việc ban hành, xây dựng được một hệ thống thuế tối ưu bên cạnh
việc xây dựng khung pháp lý để quản lý việc thực thi hệ thống này sẽ giúp nhà nước
thực hiện được các nhiệm vụ, vai trò, chức năng thông qua các sắc thuế như bảo đảm
công bằng, các mức chi tiêu công, vấn đề an ninh quốc phòng được đảm bảo, phát
triển KT - XH đất nước.
Hệ thống thuế ở Việt nam hiện nay bao gồm nhiều sắc thuế đa dạng, trong đó
thuế GTGT chiếm tỷ trọng 20-23% trong tổng thu từ thuế. Thuế GTGT đóng vai trò
không nhỏ trong việc tạo nguồn thu cho NSNN. Bên cạnh vai trò đóng góp cho
NSNN, thuế GTGT còn giúp điều tiết thu nhập của cá nhân, tổ chức khi tiêu dùng hàng
hóa, dịch vụ chịu thuế GTGT. Trong điều kiện nước ta đang bước vào giai đoạn mở cửa
hội nhập kinh tế toàn cầu như hiện nay, nhiều hàng rào thuế quan đã được gỡ bỏ, các loại
thuế suất như thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế GTGT, thuế thu nhập cá nhân.....cũng
được giảm xuống. Đây là xu hướng tất yếu, tuy nhiên điều này cũng đồng nghĩa với đóng
góp cho ngân sách từ các sắc thuế này đều sẽ bị giảm xuống một cách tương đối trong
tổng số thu cho NSNN. Trong số các sắc thuế hiện nay, thuế GTGT được đánh giá là
mang lại nguồn thu ổn định nhất bởi phạm vi được áp dụng rộng và sự ổn định trong các
cơ sở để đánh thuế. Nâng cao hiệu quả của hoạt động quản lý công tác thu nộp thuế
GTGT chính là mục tiêu quan trọng để đảm bảo nguồn thu NSNN luôn luôn được giữ ở
mức ổn định, qua đó giữ tốc độ tăng trưởng kinh tế ổn định.
Khu vực kinh tế tư nhân ở Việt Nam đóng góp không nhỏ vào nguồn thu của
NSNN, đồng thời tạo động lực để KT - XH phát triển. Theo số liệu của Tổng cục Thống
kê, tỷ trọng số lượng DN ngoài nhà nước (tư nhân) chiếm khoảng 96%-97% trong tổng
số DN ở giai đoạn 2010-2021. Từ chỗ nền kinh tế chủ yếu là DN Nhà nước, đến nay,
DN tư nhân đã đóng góp khoảng 42% vào GDP (theo số liệu được ghi nhận của Tổng
cục Thống kê) và tạo ra ngày càng nhiều việc làm. Năm 2019, số lao động trên 15 tuổi
2
đang làm việc cho khu vực tư nhân chiếm 83,3%, khoảng 45,2 triệu người. Tuy nhiên,
đây cũng là khu vực còn nhiều hạn chế trong việc chấp hành luật pháp nói chung và
luật pháp về thuế nói riêng. Hoạt động quản lý thu thuế GTGT tại khu vực này còn tồn
tại nhiều vấn đề mà nguyên nhân là do những lỗ hổng còn tồn tại trong hoạt động thu
thuế. Nhiều DN đã lợi dụng những lỗ hổng này để thực hiện hành vi trốn thuế, gian lận
thuế,..... Muốn thuế GTGT phát huy được vai trò của mình hiệu quả cũng như giảm
thiểu những mặt hạn chế thì hoạt động quản lý thu nộp thuế GTGT cần có những đổi
mới bắt kịp xu thế, không ngừng được nâng cao hiệu quả để phù hợp với đặc điểm KT
- XH chung của Việt Nam hiện nay. Thêm vào đó hoạt động thu thuế GTGT cũng cần
đảm bảo sự phù hợp, tạo điều kiện thuận lợi để người nộp thuế có thể hoàn thành nghĩa
vụ thuế.
Đi liền với sự đổi mới KT - XH chung của đất nước, thành phố Chí Linh, tỉnh Hải
Dương cũng không nằm ngoài xu thế phát triển. Hoạt động quản lý thu thuế GTGT tại
Chi cục thuế thành phố Chí Linh với khu vực kinh tế tư nhân hiện nay đã có nhiều đổi
mới tích cực, ý thức chấp hành của người nộp thuế được nâng cao, hạn chế tối thiểu việc
thất thu NSNN. Tuy nhiên trên thực tế hiện nay vẫn còn một số điểm chưa hợp lý trong
việc quản lý như giám sát, theo dõi người nộp thuế chưa đầy đủ; việc quản lý thực hiện
chứng từ, hóa đơn, xác định các căn cứ được sử dụng để tính thuế, công tác kê khai thuế
của doanh nghiệp còn nhiều sai sót so với thực tế; còn nhiều người nộp thuế hiện nay
vẫn dây dưa nợ thuế...... Có không ít mục tiêu, yêu cầu được đặt ra trong quản lý thu
nộp thuế GTGT cho đến nay vẫn còn chưa đáp ứng được đầy đủ, trọn vẹn.
Nhận thức được ý nghĩa của quản lý thu nộp thuế GTGT đối với khu vực kinh
tế tư nhân cho thu NSNN, cùng với việc nhận thấy rằng hoạt công tác lý thu nộp thuế
GTGT tại Chi cục thuế thành phố Chí Linh còn nhiều khó khăn cần giải quyết, tác
giả quyết định lựa chọn đề tài “Quản lý thu thuế GTGT đối với khu vực kinh tế tư
nhân tại Chi cục thuế thành phố Chí Linh, Hải Dương” là đề tài nghiên cứu cho luận
văn tốt nghiệp của mình.
2. Tổng quan tình hình nghiên cứu
2.1 Các nghiên cứu trong nước
Hoạt động quản lý thu nộp thuế GTGT là đề tài nóng hổi, được quan tâm bởi
nhiều nhà nghiên cứu. Dưới nhiều góc độ khác nhau đã có rất nhiều các công trình
3
và đề tài nghiên cứu về công tác thuế trong thời gian qua, điển hình như:
Tác giả Nguyễn Thị Mỹ Dung (2012) đã nêu rõ hệ thống các cơ chế, chính sách
thuế của nước ta, một số bất cập trong hoạt động quản lý thu thuế hiện nay có thể kể
đến như: cơ chế quản lý, tổ chức bộ máy, đội ngũ cán bộ thuế, cơ sở vật chất và trang
thiết bộ, môi trường thuế và công nghệ quản lý thuế. Từ những hạn chế, bất cập đó,
tác giả đưa ra một số giải pháp như: cải cách thủ tục về thuế, kiện toàn đội ngũ cán
bộ, phát triển mở rộng CNTT, đổi mới cơ chế kiểm tra, thanh tra.
Tác giả Lưu Ngọc Thơ (2013) đã sưu tầm, tổng hợp, đánh giá, hệ thống hóa
và làm rõ một số vấn đề về DN lớn, quản lý thuế đối với DN lớn. Tác giả đã phân
tích và đánh giá thực trạng hoạt động quản lý thuế DN lớn ở Việt Nam trong giai đoạn
vừa qua trên các vấn đề then chốt như: Tổ chức bộ máy, các sắc thuế quản lý, tiêu chí
lựa chọn DN lớn đưa vào diện quản lý, thực hiện các chức năng quản lý thu thuế đối với
DN lớn, nhân sự và công nghệ thông tin. Từ những đánh giá trên, tác giả đã đề xuất một
số giải nhằm góp phần nâng cao hiệu quả quản lý thuế đối với DN lớn ở Việt Nam thời
gian tới. Các giải pháp đề xuất được bắt nguồn từ nguyên nhân của những hạn chế trong
hoạt động quản lý thuế đối với DN lớn ở Việt Nam thời gian qua, tập trung vào giải quyết
những vấn đề then chốt trong quản lý thuế đối với các DN lớn.
Tác giả Đoàn Chánh Thi (2014) đã làm rõ cơ sở lý luận về hoạt động quản lý
thu thuế GTGT. Tác giả đã phân tích, đưa ra những đánh giá về thực trạng quản lý
thu thuế GTGT tại Cục thuế Quảng Bình giai đoạn 2008-2012, chỉ ra được những tồn
tại trong hoạt động quản lý thu thuế giá trị đối với các DN trên địa bàn tỉnh Quảng
Bình. Từ đó đề xuất các giải pháp khả thi, nhằm tăng cường quản lý thu thuế GTGT
góp phần tăng nguồn thu ngân sách của tỉnh Quảng Bình trong thời gian tới.
Tác giả Bùi Văn Luyến (2004) đã tiếp cận công tác quản lý theo các nội dung:
đối tượng nộp thuế, căn cứ được sử dụng để tính thuế, hoạt động thu và nộp thuế,
hoạt động thanh tra, kiểm tra thuế GTGT; dựa trên những phân tích để đánh giá thực
trạng quản lý thu thuế GTGT đối với DN ngoài quốc doanh trên địa
MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN ..................................................................................
LỜI CẢM ƠN....................................................................................................
MỤC LỤC.........................................................................................................
DANH MỤC VIẾT TẮT ..................................................................................
DANH MỤC BẢNG..........................................................................................
DANH MỤC HÌNH...........................................................................................
TÓM TẮT KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU ...........................................................
MỞ ĐẦU.......................................................................................................... 1
CHƯƠNG 1. CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN LÝ THU THUẾ GTGT
KHU VỰC KINH TẾ TƯ NHÂN ............................................................... 7
1.1 Đặc điểm và vai trò của thuế GTGT..............................................................7
1.1.1 Khái niệm về thuế GTGT.............................................................................7
1.1.2 Đặc điểm của thuế GTGT..........................................................................11
1.1.3 Vai trò của thuế GTGT..............................................................................12
1.2 Quản lý thu thuế GTGT khu vực kinh tế tư nhân ......................................14
1.2.1 Khái niệm và đặc điểm của khu vực kinh tế tư nhân..................................14
1.2.2 Quản lý thu thuế GTGT khu vực kinh tế tư nhân ......................................18
1.3 Công cụ và phương pháp quản lý thu thuế GTGT khu vực kinh tế tư nhân
...............................................................................................................................20
1.3.1 Công cụ quản lý thu thuế GTGT khu vực kinh tế tư nhân.........................20
1.3.2 Phương pháp quản lý thu thuế GTGT khu vực kinh tế tư nhân ................22
1.4 Nội dung quản lý thu thuế GTGT khu vực kinh tế tư nhân......................23
1.4.1 Quản lý người nộp thuế.............................................................................23
1.4.2 Quản lý kê khai – kế toán thuế ..................................................................24
1.4.3 Quản lý thu nộp thuế và xử lý nợ thuế GTGT ...........................................26
1.4.4 Quản lý hoàn thuế GTGT ..........................................................................27
1.4.5 Quản lý kiểm tra, thanh tra thuế GTGT....................................................27
1.4.6 Quản lý công tác tuyên truyền – hỗ trợ người nộp thuế ...........................28
1.5 Các chỉ tiêu đánh giá công tác quản lý thuế GTGT đối với khu vực kinh tế
tư nhân ..................................................................................................................29
1.6 Các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý thu thuế GTGT khu vực kinh tế tư nhân
...............................................................................................................................31
1.6.1 Yếu tố khách quan .....................................................................................31
1.6.2 Yếu tố chủ quan .........................................................................................33
Kết luận chương 1................................................................................................35
CHƯƠNG 2. THỰC TRẠNG QUẢN LÝ THU THUẾ GTGT ĐỐI VỚI
KHU VỰC KINH TẾ TƯ NHÂN TẠI CHI CỤC THUẾ THÀNH PHỐ
CHÍ LINH, TỈNH HẢI DƯƠNG................................................................. 37
2.1 Khái quát về đặc điểm tự nhiên và tình hình KT - XH Thành phố Chí Linh
...............................................................................................................................37
2.2 Tình hình và đặc điểm khu vực kinh tế tư nhân Thành phố Chí Linh, tỉnh
Hải Dương.............................................................................................................40
2.3 Giới thiệu về Chi cục Thuế Thành phố Chí Linh, tỉnh HảiDương...........44
2.3.1 Quá trình hình thành và phát triển............................................................44
2.3.2 Chức năng và nhiệm vụ .............................................................................44
2.3.3 Cơ cấu tổ chức bộ máy quản lý thu thuế của Chi cục Thuế thành phố Chí Linh
............................................................................................................................45
2.3.4 Khái quát về nguồn lực của Chi cục thuế Thành phố Chí Linh, tỉnh Hải
Dương.................................................................................................................46
2.4 Thực trạng quản lý thu thuế GTGT đối với các DN thuộc khu vực kinh tế
tư nhân tại thành phố Chí Linh, tỉnh Hải Dương.............................................48
2.4.1 Các nội dung quản lý thu thuế GTGT đối với các DN thuộc khu vực kinh tế
tư nhân tại thành phố Chí Linh, tỉnh Hải Dương giai đoạn 2019 - 2021 ..........48
2.4.2 Phân tích các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý thu thuế GTGT khu vực kinh
tế tư nhân tại thành phố Chí Linh, tỉnh Hải Dương...........................................61
2.4.3 Kết quả thu thuế GTGT tại khu vực kinh tế tư nhân ở Chi cục thuế Thành
phố Chí Linh giai đoạn 2019-2021 ....................................................................66
2.5 Đánh giá chung về quản lý thu thuế GTGT tại Chi cục thuế Thành phố
Chí Linh, tỉnh Hải Dương ...................................................................................68
2.5.1 Ưu điểm và nguyên nhân...........................................................................68
2.5.2 Hạn chế và nguyên nhân.......................................................................70
CHƯƠNG 3. GIẢI PHÁP HOÀN THIỆN QUẢN LÝ THU THUẾ GTGT
ĐỐI VỚI KHU VỰC KINH TẾ TƯ NHÂN CỦA CHI CỤC THUẾ
THÀNH PHỐ CHÍ LINH, TỈNH HẢI DƯƠNG......................................... 77
3.1 Phương hướng và mục tiêu của hoạt động quản lý thu thuế GTGT đối với
khu vực kinh tế tư nhân của Chi cục Thuế Thành phố Chí Linh trong thời gian
tới...........................................................................................................................77
3.2 Giải pháp hoàn thiện quản lý thu thuế GTGT đối với khu vực kinh tế tư
nhân của Chi cục Thuế Thành phố Chí Linh, tỉnh Hải Dương.......................79
3.2.1 Tăng cường công tác quản lý người nộp thuế...........................................79
3.2.2 Tăng cường quản lý kê khai – nộp thuế ....................................................82
3.2.3 Tăng cường, đổi mới quản lý thu nợ thuế và cưỡng chế nợ thuế GTGT...85
3.2.4 Tăng cường quản lý hoàn thuế GTGT.......................................................88
3.2.5 Tăng cường kiểm tra, thanh tra, chống thất thu thuế GTGT.....................89
3.2.6 Kiện toàn bộ máy tổ chức, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ thuế ......90
3.3 Một số kiến nghị.............................................................................................92
3.3.1 Kiến nghị với Nhà nước về pháp luật, chính sách thuế.............................92
3.3.2 Kiến nghị với Tổng cục Thuế, Cục Thuế tỉnh Hải Dương.........................94
3.3.3 Kiến nghị với UBND Thành phố Chí Linh, UBND các xã, phường .........95
Kết luận chương 3................................................................................................96
KẾT LUẬN.................................................................................................... 97
TÀI LIỆU THAM KHẢO .......................................................................... 99
DANH MỤC VIẾT TẮT
Từ viết tắt Từ tiếng Anh Từ tiếng Việt
CNTT Công nghệ thông tin
DN Doanh nghiệp
DNTN Doanh nghiệp tư nhân
FDI Foreign Direct Investment Đầu tư trực tiếp nước ngoài
GDP Gross domestic product Tổng sản phẩm quốc nội
GTGT Gía trị gia tăng
KT-XH Kinh tế - Xã hội
NSNN Ngân sách nhà nước
TBCN Tư bản chủ nghĩa
TNCN Thu nhập cá nhân
TNHH Trách nhiệm hữu hạn
TMS Tax Management System Hệ thống quản lý thuế tập trung
SXKD Sản xuất kinh doanh
UBND Ủy ban nhân dân
DANH MỤC BẢNG
Bảng 2.1: Số lượng DN trong khu vực kinh tế tư nhân đang hoạt động tại thành phố
Chí Linh giai đoạn 2019 - 2021 ................................................................................41
Bảng 2.2: Tỷ trọng các nhóm ngành trong cơ cấu khu vực kinh tế tư nhân tại thành
phố Chí Linh (%) ......................................................................................................42
Bảng 2.3: Tỷ lệ lao động trong các hình thức doanh nghiệp tại thành phố Chí Linh
giai đoạn 2019 – 2021 (%)........................................................................................42
Bảng 2.4: Cơ cấu tổ chức nhân sự theo độ tuổi và giới tính tại Chi cục Thuế thành
phố Chí Linh .............................................................................................................47
Bảng 2.5: Thống kê tình hình cấp và đóng mã số thuế cho người nộp thuế giai đoạn
2019-2021..................................................................................................................50
Bảng 2.6: Tình hình nợ đọng thuế GTGT của khu vực kinh tế trong khu vực kinh tế
tư nhân ở Chi cục thuế Chí Linh năm 2019 - 2021...................................................55
Bảng 2.7: Tình hình quản lý hoàn thuế GTGT ở Chi cục Thuế thành phố Chí Linh
...................................................................................................................................57
Bảng 2.8: Kiểm tra quyết toán và số thuế truy thu tại Chi cục thuế thành phố Chí
Linh giai đoạn 2019 - 2021 .......................................................................................58
Bảng 2.9: Công tác tuyên truyền hỗ trợ người nộp thuế tại cục thuế thành phố Chí
Linh giai đoạn 2019-2021 .........................................................................................60
Bảng 2.10: Cơ cấu trình độ cán bộ Chi cục thuế thành phố Chí Linh giai đoạn 2019-
2021...........................................................................................................................64
Bảng 2.11: Trang bị cơ sở vật chất cho cán bộ .........................................................65
Bảng 2.12: Tình hình thu thuế GTGT của khu vực kinh tế tư nhân tại thành phố Chí
Linh giai đoạn 2019 – 2021 ......................................................................................67
DANH MỤC HÌNH
Hình 1.1. Mô hình phân cấp quản lý thu thuế...........................................................19
Hình 2.1: Tốc độ tăng trưởng các nhóm ngành kinh tế tại thành phố Chí Linh giai
đoạn 2016-2021.........................................................................................................38
Hình 2.2: Tổ chức bộ máy quản lý thu thuế GTGT..................................................46
TÓM TẮT KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
Trong quá trình thực hiện nghiên cứu của mình, tác giả mong muốn có những kết
quả chủ yếu như sau:
Xây dựng được khung lý thuyết về quản lý thu thuế GTGT đối với khu vực kinh
tế tư nhân. Trong đó có các khái niệm về thuế GTGT, khu vực kinh tế tư nhân, quản
lý thu thuế GTGT đối với khu vực kinh tế tư nhân. Trên cơ sở khái niệm công cụ
chính của đề tài luận văn, xác định được mục tiêu, nội dung, các yếu tố ảnh hưởng
đến quản lý thu thuế GTGT đối với khu vực kinh tế tư nhân.
Phân tích về các yếu tố ảnh hưởng đến quản lý hoạt động thu thuế GTGT khu
vực kinh tế tư nhân tại Chi cục thuế thành phố Chí Linh; thực trạng quản lý thu thuế
GTGT tại các DN đối với khu vực kinh tế tư nhân tại Chi cục thuế thành phố Chí
Linh, tỉnh Hải Dương và chỉ ra kết quả thu thuế ở Chi cục thuế thành phố Chí Linh
giai đoạn 2019 – 2021. Từ đó chỉ ra những ưu điểm, hạn chế và nguyên nhân của các
hạn chế trong hoạt động quản lý thu thuế GTGT tại các DN tư nhân tại Chi cục thuế
thành phố Chí Linh, tỉnh Hải Dương.
Chỉ ra những yêu cầu đặt ra của việc nâng cao về quản lý hoạt động thu thuế
GTGT tại khu vực kinh tế tư nhân ở Chi cục thuế thành phố Chí Linh, tỉnh Hải Dương.
Từ đó đưa ra các giải pháp hoàn thiện quản lý thu thuế GTGT đối với khu vực kinh
tế tư nhân của Chi cục Thuế Thành phố Chí Linh, tỉnh Hải Dương, bao gồm: quản lý
việc người nộp thuế đăng ký, kê khai nộp thuế GTGT, nâng cao ý thức chấp hành các
căn cứ được dùng để tính thuế GTGT; tăng cường quản lý thu nợ thuế GTGT; tăng
cường quản lý hoàn thuế GTGT; tăng cường các hoạt động kiểm tra và thanh tra,
chống thất thu thuế GTGT và đảm bảo chất lượng cán bộ thuế. Bên cạnh đó tác giả
cũng đưa ra một số kiến nghị đối với nhà nước, Chi cục thuế và UBND thành phố
nhằm nâng cao chất lượng của hoạt động quản lý thu thuế GTGT đối với khu vực
kinh tế tư nhân tại Chi cục thuế thành phố Chí Linh, tỉnh Hải Dương.

