LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ VỐN KINH DOANH TẠI TẬP ĐOÀN DẦU KHÍ VIỆT NAM
1. Tính cấp thiết của đề tài
Thực hiện nguyên tắc tự chủ, hạch toán kinh tế với nội dung cơ bản là lấy thu
bù chi và có lãi, đòi hỏi các doanh nghiệp phải chủ động, linh hoạt trong việc tạo lập,
quản lý và sử dụng VKD sao cho có hiệu quả cao nhất. Trong điều kiện cạnh tranh
gay gắt của cơ chế thị trường hiện nay, hiệu quả sử dụng vốn còn phụ” thuộc vào rất
nhiều yếu tố khác như: Chính sách kinh tế, chế độ quản lý của Nhà nước, trình độ
quản lý của các nhà quản trị doanh nghiệp,...
Việc huy động vốn đầy đủ, kịp thời, bảo toàn vốn và nâng cao hiệu quả sử dụng
vốn càng trở lên cấp thiết hơn, có ý nghĩa hết sức quan trọng, quyết định đến sự tồn tại
và phát triển của doanh nghiệp cũng như toàn bộ nền kinh tế, đặc biệt là trong điều kiện
cạnh tranh ngày càng gay gắt của cơ chế thị trường cùng với sự tiến bộ không” ngừng
của khoa học công nghệ.
Qua công tác thanh tra, kiểm toán trong thời gian vừa qua cho thấy Tập đoàn
Dầu khí Việt Nam có nhiều sai phạm trong công tác quản lý, điều hành hoạt động
kinh doanh dẫn đến nhiều khoản đầu tư của PVN bị tổn thất, khó thu hồi vốn với số
tiền lớn, điển hình kể đến các Dự án kém hiệu quả của Tập đoàn Dầu khí Việt Nam
hiện nay đang thực hiện xử lý: Nhà máy Đóng tàu Dung Quất, Nhà máy sản xuất Xơ
sợi Polyeste Đình Vũ, các Nhà máy Nhiên liệu sinh học, mất khoản góp vốn vào Ngân
hàng Oceanbank...
Tập đoàn Dầu khí Việt Nam có hoạt động chủ yếu là đầu tư góp vốn vào các
đơn vị thành viên. Việc góp vốn vào các đơn vị hoạt động kinh doanh không hiệu
quả, không thu được lợi nhuận cổ tức dẫn đến ảnh hưởng lớn tới kết quả kinh doanh
của PVN. Việc thực hiện quản lý, đầu tư xây dựng các dự án chưa tuân thủ đúng quy
định hiện hành, công tác giám sát thiếu thường xuyên dẫn đến quá trình thực hiện có
nhiều sai phạm, vướng mắc khó giải quyết gây chậm tiến độ, phát sinh chi phí đầu tư
làm tăng tổng mức đầu tư, ảnh hưởng đến hiệu quả của Dự án.
Bên cạnh đó, Tập đoàn Dầu khí Việt Nam cũng bị chiếm dụng vốn kéo dài chưa
được xử lý, nợ xấu khó thu hồi, bảo lãnh cho đơn vị có hoạt động kinh doanh kém
2
hiệu quả tiềm ẩn nhiều rủi ro phải trả nợ thay cho đơn vị thành viên... Những khó
khăn, tồn tại của Tập đoàn Dầu khí Việt Nam sẽ càng bộc lộ rõ hơn trong bối cảnh
giá dầu giảm mạnh và kéo dài như hiện nay. Theo đó sẽ ảnh hưởng đến hiệu quả hoạt
động kinh doanh cũng như hiệu quả sử dụng vốn của Tập đoàn Dầu khí Việt Nam.
Tình trạng sử dụng vốn lãng phí, kém hiệu quả, nguy cơ không bảo toàn và phát triển
được vốn, hiệu quả sản xuất kinh doanh của Tập đoàn Dầu khí Việt Nam giảm sút là
vấn đề rất đáng quan tâm hiện nay của bản thân doanh nghiệp cũng như của các cơ
quan quản lý Nhà nước có thẩm quyền. Vì vậy, nghiên cứu quản lý VKD là thực sự
cần thiết đối với Tập đoàn Dầu khí Việt Nam trong bối cảnh hiện nay.
“Từ yêu cầu thực tế và tầm quan trọng của VKD, tôi mong muốn nghiên cứu
một cách toàn diện thực trạng quản lý VKD tại doanh nghiệp, phân tích tìm ra những
hạn chế, nguyên nhân để từ đó đưa ra các giải pháp và kiến nghị mang tính thực tiễn.
Vì vậy, tôi đã lựa chọn đề tài: "Quản lý Vốn kinh doanh tại Tập đoàn Dầu khí
Việt Nam", làm đề tài nghiên cứu luận văn thạc sĩ.
2. Tổng quan nghiên cứu
Đề tài: "Quản lý Vốn kinh doanh tại Tập đoàn Dầu khí Việt Nam" là một
nghiên cứu hoàn toàn mới. Cho đến nay đối với Tập đoàn Dầu khí Việt Nam (PVN)
chưa có một đề tài nào nghiên cứu về vấn đề đáng quan tâm này. Thực tế đó cho thấy,
giải pháp nâng cao quản lý vốn kinh doanh của PVN cần được nhanh chóng triển khai,
nghiên cứu một cách đầy đủ, toàn diện, nhằm tìm ra hệ thống các giải pháp mang tính
đồng bộ góp phần nâng cao hơn nữa hiệu quả sử dụng vốn kinh doanh cho doanh
nghiệp. Đặc biệt trong giai đoạn Covid 19 làm ảnh hưởng rất lớn đến nền kinh tế nói
chung và PVN nói riêng.
Một trong những chủ đề được rất nhiều doanh nghiệp, cơ quan quản lý và cá
nhân quan tâm đó là “quản lý vốn kinh doanh”. Tìm kiếm các giải pháp nâng cao hiệu
quả sử dụng vốn kinh doanh luôn là vấn đề trăn trở của các nhà nghiên cứu, các nhà
quản lý, các cấp lãnh đạo trong các doanh nghiệp.
Cho đến nay đã có khá nhiều đề tài nghiên cứu được thực hiện, luận văn và luận
án đã bảo vệ thành công trong những năm gần đây như: Luận văn thạc sĩ “Nâng cao
3
hiệu quả sử dụng vốn lưu động tại Công ty cổ phần xăng dầu dầu khí Vũng Áng”
của tác giả Lê Quang Nhật, Đại học Kinh tế Quốc dân (2019); Tác giả đã hệ thống hóa
một số vấn đề về huy động và sử dụng”vốn, từ đó làm nền tảng cơ sở cho việc phân
tích đánh giá thực trạng huy động và sử dụng vốn ở Công ty cổ phần xăng dầu dầu khí
Vũng Áng giai đoạn 2016 - 2018. Từ việc đánh giá những thành công và hạn chế trong
huy động và sử dụng vốn của đơn vị, tác giả đã đề xuất một số giải pháp nhằm nâng
cao hiệu quả huy động và sử dụng vốn trong thời gian tới.
Luận văn thạc sĩ “Quản trị VKD tại Công ty Mẹ - Tập đoàn Dầu khí Việt
Nam” của tác giả Tô Ngọc Hà, Đại học Tài chính kế toán (2020); Xuất phát từ yêu cầu
thực tiễn, nhận thức được vai trò và tầm quan trọng của VKD, tác giả đã nghiên cứu
một cách thực trạng quản trị VKD tại Công ty Mẹ”- Tập đoàn Dầu khí Việt Nam,
phân tích tìm ra những hạn chế, nguyên nhân để từ đó đưa ra các giải pháp và kiến
nghị mang tính thực tiễn.
Ngoài các công trình nêu trên còn có nhiều đề tài khác được thực hiện ở các đơn
vị khác nhau và nghiên cứu bảo vệ ở các cơ sở đào tạo khác nhau.
3. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1.Mục tiêu nghiên cứu
* Hệ thống hóa lý luận về Vốn kinh doanh (VKD) và hiệu quả sử dụng VKD
trong doanh nghiệp.
* Nghiên cứu hiệu quả sử dụng VKD trong ba năm 2018 - 2020 của Tập đoàn
Dầu khí Việt Nam, phân tích và đánh giá những kết quả đã đạt được, các hạn chế và
chỉ ra nguyên nhân của các thực trạng đó và đề xuất các giải pháp nhằm tối ưu nhằm
nâng cao hiệu quả quản lý VKD của Tập đoàn Dầu khí Việt Nam.
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
Để đạt được mục tiêu nghiên cứu trên, Luận văn thực hiện các nhiệm vụ cụ thể
sau đây:
Thứ nhất, Lập kế hoạch và sử dụng nguồn vốn.
Thứ hai, Luận văn đề xuất một số giải pháp để nâng cao hiệu quả sử dụng vốn
cố định.
4
MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN .......................................................................................................i
LỜI CẢM ƠN........................................................................................................... ii
DANH MỤC VIẾT TẮT .........................................................................................vi
DANH MỤC BẢNG.............................................................................................. viii
DANH MỤC BIỂU ĐỒ............................................................................................ix
TÓM TẮT KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU ...................................................................x
PHẦN MỞ ĐẦU........................................................................................................1
CHƯƠNG 1: VỐN KINH DOANH VÀ QUẢN LÝ VỐN CỦA DOANH
NGHIỆP.....................................................................................................................6
1.1. Tổng quan VKD của Doanh nghiệp .............................................................6
1.1.1. Khái niệm, đặc trưng và vai trò của vốn kinh doanh.............................6
1.1.2. Phân loại về VKD.....................................................................................7
1.1.3. Nguồn vốn về VKD...................................................................................9
1.2. Quản lý VKD của Doanh nghiệp ...............................................................10
1.2.1. Khái niệm về quản lý VKD ....................................................................10
1.2.2. Hệ thống chỉ tiêu đánh giá VKD ...........................................................10
1.3. Các nhân tố ảnh hưởng đến VKD:.............................................................21
1.3.1. Nhân tố chủ quan...................................................................................21
1.3.2. Nhân tố khách quan...............................................................................24
1.4. Vai trò Quản lý của vốn kinh doanh đối với PVN ....................................26
1.5 Kinh nghiệm của quản lý VKD của đơn vị tiêu biểu trong ngành: Tổng
Công ty Khí Việt Nam (PVGAS) .......................................................................27
1.5.1 Quá trình hình thành và phát triển........................................................27
1.5.2 Kết quả quản lý VKD tại PVGas.............................................................28
KẾT LUẬN CHƯƠNG 1........................................................................................31
CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN LÝ VKD TẠI TẬP ĐOÀN DẦU KHÍ
iv
VIỆT NAM ..............................................................................................................32
2.1. Khái quát chung về Tập đoàn đoàn Dầu khí Việt Nam ...........................32
2.1.1. VKD của Tập đoàn đoàn Dầu khí Việt Nam ........................................32
2.1.2 Các lĩnh vực đầu tư, Các đơn vị trực thuộc, các Công ty con, Công ty
liên doanh, liên kết:..........................................................................................33
2.1.3 Mô hình quản lý tài chính của PVN .....................................................35
2.1.4. Hoạt động kinh doanh của PVN ...........................................................45
2.1.5. Một số chỉ tiêu tài chính chủ yếu của PVN trong những năm gần đây
...........................................................................................................................46
2.2. Thực trạng quản lý VKD của tại Tập đoàn Dầu khí Việt Nam...............48
2.2.1. VKD của PVN giai đoạn 2018 – 2020...................................................48
2.2.2. Thực trạng quản lý vốn kinh doanh của PVN giai đoạn 2018 - 2020.60
2.3. Nhiệm vụ Quản lý vốn Kinh doanh của Tập đoàn Dầu khí Việt Nam ...69
2.3.1 Đối với PVN.................................................................................................69
2.3.2 Đối với nền kinh tế của Việt Nam.............................................................70
2.4. Kết quả đầu tư của Tập đoàn Dầu khí Việt Nam .....................................70
2.4.1. Kết quả đạt được.....................................................................................70
2.4.2. Hạn chế và nguyên nhân.......................................................................71
KẾT LUẬN CHƯƠNG 2........................................................................................80
CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP NÂNG CAO HIỆU QUẢ QUẢN LÝ SỬ DỤNG VKD
TẠI TẬP ĐOÀN DẦU KHÍ VIỆT NAM..............................................................81
3.1. Định hướng phát triển Tập đoàn Dầu khí Việt Nam trong những năm tới
...............................................................................................................................81
3.1.1. Tình hình kinh tế xã hội ........................................................................81
3.1.2. Mục tiêu, định hướng của Tập đoàn Dầu khí Việt Nam thời gian tới 87
3.2. Một số giải pháp đề xuất nhằm nâng cao hiệu quả quản lý sử dụng VKD
tại Tập đoàn Dầu khí Việt Nam.........................................................................88
v
3.2.1. Chủ động lập kế hoạch huy động và sử dụng nguồn VKD..................89
3.2.2. Các giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý sử dụng vốn lưu động .......92
3.2.3. Các giải pháp nâng cao hiệu quả quản lý sử dụng vốn cố định..........96
3.2.4. Các giải pháp chung nâng cao hiệu quả quản lý sử dụng VKD tại PVN
...........................................................................................................................98
KẾT LUẬN CHƯƠNG 3......................................................................................103
KẾT LUẬN............................................................................................................104
TÀI LIỆU THAM KHẢO ....................................................................................105
PHỤ LỤC....................................................................................................................i
vi
DANH MỤC VIẾT TẮT
Tên chữ viết tắt Diễn giải Giải thích
Các thuật ngữ bằng tiếng Việt
BCN Bộ Công Nghiệp
BCT Bộ Công Thương
BXD Bộ Xây dựng
UBQLV NN tại
Doanh Nghiệp
Ủy ban quản lý vốn Nhà nước tại
Doanh nghiệp
BCTC Báo cáo tài chính
ĐTXD Đầu tư xây dựng
HĐ Hợp đồng
KSNB Kiểm soát nội bộ
DTT Doanh thu thuần
DN Doanh nghiệp
ĐVT Đơn vị tính
GVHB Giá vốn hàng bán
HĐTC Hoạt động tài chính
HTK Hàng tồn kho
KPT Khoản phải thu
LN Lợi nhuận
NWC Nguồn vốn lưu động thường xuyên
SXKD Sản xuất kinh doanh
TS LN VLĐ Tỷ suất lợi nhuận vốn lưu động
VLĐ Vốn lưu động
VLĐ TX Vốn lưu động thường xuyên
VCSH Vốn chủ sở hữu
VNĐ Việt Nam Đồng
TSLĐ Tài sản lưu động
TSCĐ Tài sản cố định
vii
Các thuật ngữ bằng tiếng Anh
ECAs Export Credit Agencies Tổ chức tín dụng xuất khẩu
EPC Engineering, procurement,
and construction
Thiết kế, cung cấp thiết bị và thi
công xây dựng công trình
E&P Exploration and Production Thăm dò và khai thác dầu khí
GDP Gross domestic product Tổng sản phẩm Quốc nội
PVN Petro VietNam Tập đoàn Dầu khí Việt Nam
WACC Weighted Average Cost of
Capital
Chi phí sử dụng vốn bình quân
viii
DANH MỤC BẢNG
Bảng 1.1: Các chỉ tiêu tài chính của PVGas năm 2020........................................28
Bảng 1.2: Giá trị đầu tư của PVGAS tại các đơn vị năm 2020...........................29
Bảng 2.1: Thông tin tài chính của PVN giai đoạn 2018-2020..............................47
Bảng 2.2: Cơ cấu nguồn vốn của PVN giai đoạn 2018 - 2020 .............................50
Bảng 2.3: Vốn lưu động của PVN giai đoạn 2018 - 2020 .....................................51
Bảng 2.4: Cơ cấu vốn cố định của PVN giai đoạn 2018 - 2020 ...........................57
Bảng 2.5: Kết quả sử dụng VKD của PVN giai đoạn 2018 - 2020 ......................61
Bảng 2.6: Nguồn vốn lưu động thường xuyên giai đoạn 2018 – 2020” ..............63
Bảng 2.7: Các chỉ tiêu về cơ cấu tài chính PVN giai đoạn 2018-2020 ................64
Bảng 2.8: Khả’ năng’ thanh’ toán ’của PVN giai đoạn 2018-2020......................65
Bảng 2.9: Hiệu suất sử dụng VKD của PVN giai đoạn 2018-2020 .....................67
Bảng 2.10: Các yếu tố tác động đến ROA, ROE” ................................................68
ix
DANH MỤC BIỂU ĐỒ
Biểu đồ 2.1: Mô hình quản lý tài chính của PVN.................................................35
Biểu đồ 2.2. Sơ đồ Tổ chức của PVN.....................................................................44
Biểu đồ 2.3. Cơ cấu doanh thu năm 2018-2020 ....................................................48
Biểu đồ 2.4. Mô hình cơ cấu nguồn vốn, tài sản...................................................49
x
TÓM TẮT KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
Trong gần 35 năm qua, nền kinh tế Việt Nam có tốc độ phát triển nhanh với tỷ
lệ tăng trưởng GDP hơn 6%/năm, trong đó, ngành năng lượng đóng vai trò rất quan
trọng, điển hình là vai trò của Tập đoàn Dầu khí Việt Nam.
Vốn là điều kiện không thể thiếu để doanh nghiệp thành lập và tiến hành hoạt
động sản xuất kinh doanh. Trong quá trình phát triển luôn đòi hỏi sự bổ sung vốn đáp
ứng sự gia tăng của quy mô sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm, tạo thêm việc
làm và thu nhập cho người lao động, nâng cao khả năng cạnh tranh của doanh nghiệp.,
Các doanh nghiệp là những chủ thể hoạt động sản xuất kinh doanh độc lập với mục
đích chủ yếu là tìm kiếm và tối đa hóa lợi nhuận trong nền kinh tế thị trường. Để tiến
hành quá trình sản xuất kinh doanh thì bất cứ doanh nghiệp nào cũng cần một lượng
vốn nhất định.
Do đó, sự thành công của một doanh nghiệp thì vốn là tiền đề của quá trình sản
xuất kinh doanh có tính chất quyết định.
Cụ thể Luận văn đi vào phân tích trên các góc độ sau:
Đối tượng nghiên cứu:
Luận văn nghiên cứu quản lý VKD tại Tập đoàn Dầu khí Việt Nam.
Phạm vi nghiên cứu:
Luận văn nghiên cứu quản lý VKD tại Tập đoàn Dầu khí Việt Nam trong giai
đoạn từ năm 2018 - 2020.
Để việc đáp ứng mục tiêu, Luận văn tập trung nghiên cứu các vấn đề sau:
Thứ nhất, Hệ thống hóa lý luận về VKD và hiệu quả sử dụng VKD trong doanh
nghiệp.
Thứ hai, Nghiên cứu thực trạng hiệu quả sử dụng VKD của Tập đoàn Dầu khí
Việt Nam, phân tích và đánh giá những kết quả đã đạt được, các hạn chế và chỉ ra
nguyên nhân của các thực trạng đó.
Thứ ba, Đề xuất một số giải pháp để nâng cao hiệu quả quản lý sử dụng VKD
tại Tập đoàn Dầu khí Việt Nam.
1
PHẦN MỞ ĐẦU
