LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN TRỊ RỦI RO TRONG CHO VAY ĐỐI VỚI KHÁCH HÀNG DOANH NGHIỆP VỪA VÀ NHỎ TẠI NGÂN HÀNG TMCP XUẤT NHẬP KHẨU VIỆT NAM (EXIMBANK) – CHI NHÁNH HÀ NỘI
bảng, hình vẽ, biểu đồ, tài liệu tham khảo, luận văn gồm 3 chương:
Chương 1: Cơ sở lý luận về quản trị rủi ro trong cho vay đối với khách hàng
DNVVN của Ngân hàng thương mại
Chương 2: Thực trạng quản trị rủi ro trong cho vay đối với khách hàng
DNVVN tại Ngân hàng TMCP Xuất nhập khẩu Việt Nam – Chi nhánh Hà Nội giai
đoạn 2018-2022
Chương 3: Giải pháp tăng cường quản trị rủi ro trong cho vay đối với khách
hàng DNVVN tại Ngân hàng TMCP Xuất nhập khẩu Việt Nam (Eximbank) – Chi
nhánh Hà Nội
8
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN TRỊ RỦI RO TRONG CHO VAY
ĐỐI VỚI KHÁCH HÀNG DNVVN CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI
1.1 Doanh nghiệp vừa và nhỏ trong cho vay của ngân hàng thương mại
1.1.1 Khái niệm DNVVN
Doanh nghiệp là tổ chức kinh tế có tên riêng, có tài sản, có trụ sở giao dịch ổn
định, được đăng ký kinh doanh theo quy định của pháp luật nhằm mục đích thực hiện
ổn định các hoạt động kinh doanh. Doanh nghiệp đóng vai trò xương sống trong sự
phát triển của nền kinh tế quốc dân. Mỗi nền kinh tế đều tồn tại các loại hình, quy mô
doanh nghiệp khác nhau. Nếu xét theo quy mô thì doanh nghiệp được phân chia thành
hai loại: Doanh nghiệp có quy mô lớn và DNVVN. Ở mỗi nền kinh tế khác nhau thì
căn cứ xác định DNVVN cũng khác nhau.
Theo Luật Hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa số 04/2017/QH14 ban hành ngày
12/06/2017, DNVVN bao gồm doanh nghiệp siêu nhỏ, doanh nghiệp nhỏ và doanh
nghiệp vừa, có số lao động tham gia bảo hiểm xã hội bình quân năm không quá 200
người và đáp ứng một trong hai tiêu chí sau đây:
a) Tổng nguồn vốn không quá 100 tỷ đồng;
b) Tổng doanh thu của năm trước liền kề không quá 300 tỷ đồng.
Căn cứ nghị định số 39/2018/NĐ-CP ban hành ngày 11/03/2018 quy định chi
tiết một số điều của Luật hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, tiêu chí xác định DNVVN
như sau:
9
Bảng 1.1 Tiêu chí xác định DNVVN
(Nguồn: Nghị định số 39/2018/NĐ-CP ban hành ngày 11/03/2018)
1.1.2 Đặc điểm doanh nghiệp vừa và nhỏ
Ngoài những đặc trưng vốn có của một doanh nghiệp hoạt động trong nền
kinh tế, DNVVN còn có những đặc điểm riêng biệt xuất phát từ tính chất hoạt
động như sau:
- Thứ nhất, DNVVN có quy mô hoạt động sản xuất kinh doanh và tiềm lực tài
chính nhỏ.
Với lượng vốn đầu tư giới hạn và số lượng lao động tối đa là 200 người thì quy
mô của DN là tương đối nhỏ. Điều này mang lại một số lợi thế cho DNVVN như khả
năng dễ thành lập, dễ gia nhập thị trường, khả năng thu hồi vốn nhanh. Những lợi thế
Lĩnh vực
hoạt động
Doanh nghiệp
siêu nhỏ
Doanh nghiệp nhỏ Doanh nghiệp vừa
Nông nghiệp,
lâm nghiệp,
thủy sản,
công nghiệp,
xây dựng
Số lao động tham gia
BHXH bình quân
năm: ≤ 10 người
Tổng doanh thu của
năm: ≤ 3 tỷ đồng hoặc
tổng nguồn vốn: ≤ 3
tỷ đồng
Số lao động tham gia
BHXH bình quân năm:
từ >10 – 100 người
Tổng doanh thu của
năm: từ >3 – 50 tỷ đồng
hoặc tổng nguồn vốn:
từ >3 – 20 tỷ đồng.
Số lao động tham gia
BHXH bình quân năm:
từ >100 – 200 người
Tổng doanh thu của
năm: từ >50 – 200 tỷ
đồng hoặc tổng nguồn
vốn: từ >20 – 100 tỷ
đồng.
Thương mại,
dịch vụ
Số lao động tham gia
BHXH bình quân
năm: ≤ 10 người
Tổng doanh thu của
năm: ≤ 10 tỷ đồng
hoặc tổng nguồn vốn:
≤ 3 tỷ đồng
Số lao động tham gia
BHXH bình quân năm:
từ >10 – 50 người
Tổng doanh thu của
năm: từ >10 – 100 tỷ
đồng hoặc tổng nguồn
vốn: từ >3 – 50 tỷ đồng.
Số lao động tham gia
BHXH bình quân năm:
từ >50 – 100 người
Tổng doanh thu của
năm: từ >100 – 300 tỷ
đồng hoặc tổng nguồn
vốn: từ >50 – 100 tỷ
đồng.
10
này đã tạo điều kiện cho các DNVVN phát triển trong nhiều ngành nghề, trên nhiều
địa bàn, lấp vào các khoảng trống mà các DN lớn để lại. Tuy nhiên, do quy mô vốn
nhỏ nên DNVVN bị hạn chế trong khả năng tiến hành đầu tư vào mặt bằng, nhà
xưởng, máy móc thiết bị và nguyên vật liệu sản xuất. Hơn nữa, quy mô nhỏ và vấn
đề minh bạch thông tin hạn chế cũng khiến cho các DN gặp khó khăn trong việc tiếp
cận với các nhà đầu tư để huy động vốn. Vì vậy, các DNVVN phụ thuộc nhiều vào
nguồn vốn phi chính thức, chiếm dụng từ đối tác và lợi nhuận giữ lại.
- Thứ hai, loại hình doanh nghiệp và ngành nghề, lĩnh vực kinh doanh phong phú.
DNVVN hoạt động dưới nhiều loại hình như hộ kinh doanh cá thể, tổ hợp tác,
DN tư nhân, công ty trách nhiệm hữu hạn (CT TNHH), công ty cổ phần (CTCP)...
trong nhiều lĩnh vực, ngành nghề khác nhau. Nhờ quy mô vừa và nhỏ, có khả năng
tận dụng nguồn lao động và nguyên vật liệu tại địa phương, dễ dàng đáp ứng được
những thay đổi trong nhu cầu của thị trường nên DNVVN phát triển nhanh chóng, là
nhân tố đóng góp vào việc ổn định đời sống xã hội, thúc đẩy tăng trưởng phát triển
kinh tế. Về số lượng, DNVVN hiện đang chiếm khoảng 30% trong số các DN có vốn
đầu tư nước ngoài, chiếm khoảng 65% trong số các hợp tác xã và liên hợp tác xã,
khoảng 95% trong số các CT TNHH, và đặc biệt chiếm tỷ lệ 99% trong số các DN tư
nhân, 65% trong số các DN Nhà nước. Điều đáng lưu ý là gần 100% DN đang hoạt
động ở khu vực nông thôn là các DNVVN.
- Thứ ba, chiến lược sản xuất kinh doanh, trình độ khoa học kỹ thuật và năng
lực cạnh tranh hạn chế.
Nhiều DNVVN thiếu một chiến lược kinh doanh rõ ràng, phù hợp với sứ mệnh,
mục tiêu của DN; đa phần chỉ xây dựng các kế hoạch sản xuất kinh doanh mang tính
tạm thời, ngắn hạn, đáp ứng nhu cầu biến động của thị trường. Do đó, DNVVN
thường có xu hướng đi chệch ra khỏi sứ mệnh và mục tiêu đề ra ban đầu, thiếu sự
điều chỉnh kịp thời và hợp lý.
Trong thời đại khoa học kỹ thuật thay đổi nhanh chóng, đầu tư vào dây chuyền
công nghệ để nâng cao chất lượng sản phẩm, dịch vụ, tiết kiệm chi phí trở thành điều
kiện cốt lõi giúp các DN đẩy mạnh năng lực cạnh tranh. Đối với DNVVN, do quy mô
vốn bị hạn chế nên việc đầu tư nâng cấp, đổi mới các máy móc thiết bị, quy trình sản
xuất không diễn ra thường xuyên, liên tục dẫn tới tình trạng lạc hậu về
LỜI CAM ĐOAN .......................................................................................................i
LỜI CẢM ƠN............................................................................................................ii
MỤC LỤC................................................................................................................ iii
DANH MỤC SƠ ĐỒ ...............................................................................................vii
DANH MỤC VIẾT TẮT ...................................................................................... viii
TÓM TẮT KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU ..................................................................ix
LỜI MỞ ĐẦU............................................................................................................1
1. Tính cấp thiết của đề tài .................................................................................1
2. Tổng quan tình hình nghiên cứu....................................................................2
3. Mục tiêu, câu hỏi nghiên cứu và nhiệm vụ nghiên cứu................................5
3.1. Mục tiêu nghiên cứu ....................................................................................5
3.2. Câu hỏi nghiên cứu......................................................................................5
3.3. Nhiệm vụ nghiên cứu ...................................................................................6
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu ..................................................................6
4.1. Đối tượng nghiên cứu: Nghiên cứu những vấn đề lý luận và thực trạng về
quản trị rủi ro trong cho vay đối với khách hàng DNVVN tại các NHTM ........6
4.2. Phạm vi nghiên cứu .....................................................................................6
5. Phương pháp nghiên cứu ................................................................................6
6. Kết cấu luận văn ..............................................................................................7
CHƯƠNG 1: CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ QUẢN TRỊ RỦI RO TRONG CHO VAY
ĐỐI VỚI KHÁCH HÀNG DNVVN CỦA NGÂN HÀNG THƯƠNG MẠI........8
1.1 Doanh nghiệp vừa và nhỏ trong cho vay của ngân hàng thương mại .......8
1.1.1 Khái niệm DNVVN ....................................................................................8
1.1.2 Đặc điểm doanh nghiệp vừa và nhỏ..........................................................9
1.2 Cho vay khách hàng DNVVN của ngân hàng thương mại .......................11
1.2.1 Khái niệm cho vay DNVVN.....................................................................11
1.2.2 Đặc trưng trong cho vay đối với DNVVN ...............................................12
1.2.3 Nguyên tắc cho vay DNVVN ...................................................................14
1.2.4 Các hình thức cho vay DNVVN...............................................................15
iv
1.3 Rủi ro trong cho vay DNVVN......................................................................16
1.3.1 Khái niệm rủi ro ......................................................................................16
1.3.2 Khái niệm rủi ro trong cho vay DNVVN.................................................17
1.3.3 Phân loại rủi ro trong hoạt động cho vay DNVVN.................................18
1.3.4 Nguyên nhân dẫn đến rủi ro trong hoạt động cho vay khách hàng DNVVN...19
1.4 Quản trị rủi ro trong cho vay khách hàng DNVVN của Ngân hàng thương
mại......................................................................................................................21
1.4.1 Khái niệm quản trị rủi ro trong cho vay DNVVN ...................................21
1.4.2 Những nội dung cơ bản của quản trị rủi ro trong hoạt động cho vay doanh
nghiệp vừa và nhỏ của NHTM .........................................................................22
1.4.3 Các công cụ quản trị rủi ro trong hoạt động cho vay DNVVN của
NHTM...............................................................................................................29
1.4.4 Một số phương pháp đánh giá hoạt động quản trị rủi ro trong cho vay của
NHTM...............................................................................................................30
1.5 Nhân tố ảnh hưởng đến quản trị rủi ro tín dụng đối với DNVVN...........32
1.5.1 Nhóm nhân tố chủ quan...........................................................................32
1.5.2 Nhóm nhân tố khách quan.......................................................................34
1.6 Kinh nghiệm quản trị rủi ro trong cho vay đối với khách hàng DNVVN
tại một số nước trên thế giới ..............................................................................35
1.6.1 Kinh nghiệm của các quốc gia trên thế giới ...........................................35
1.6.2 Bài học kinh nghiệm đối với Việt Nam....................................................37
CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG QUẢN TRỊ RỦI RO TRONG CHO VAY ĐỐI
VỚI KHÁCH HÀNG DNVVN TẠI NGÂN HÀNG TMCP XUẤT NHẬP KHẨU
VIỆT NAM (EXIMBANK)– CHI NHÁNH HÀ NỘI GIAI ĐOẠN 2018-2022.40
2.1 Tổng quan về Ngân hàng TMCP Xuất nhập khẩu Việt Nam – Chi nhánh
Hà Nội (Eximbank Hà Nội)................................................................................40
2.1.1 Quá trình hình thành và phát triển..........................................................40
2.1.2 Cơ cấu tổ chức.........................................................................................41
2.1.3 Kết quả hoạt động kinh doanh của Eximbank Hà Nội giai đoạn 2018-
2022 ..................................................................................................... 42
v
2.2 Thực trạng quản trị rủi ro trong cho vay đối với khách hàng doanh nghiệp
vừa và nhỏ tại Eximbank Hà Nội giai đoạn 2018-2022 ...................................48
2.2.1 Tình hình cho vay khách hàng doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Eximbank Hà
Nội giai đoạn 2018-2022..................................................................................48
2.2.2 Thực trạng quản trị rủi ro trong cho vay đối với khách hàng doanh nghiệp
vừa và nhỏ tại Eximbank Hà Nội giai đoạn 2018-2022...................................52
2.3 Đánh giá quản trị rủi ro trong cho vay khách hàng doanh nghiệp vừa và
nhỏ tại Eximbank Hà Nội...................................................................................64
2.3.1 Kết quả đạt được .....................................................................................64
2.3.2 Những hạn chế và nguyên nhân ..............................................................66
CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG QUẢN TRỊ RỦI RO TRONG CHO
VAY ĐỐI VỚI KHÁCH HÀNG DNVVN TẠI NGÂN HÀNG TMCP XUẤT
NHẬP KHẨU VIỆT NAM (EXIMBANK) – CHI NHÁNH HÀ NỘI................73
3.1 Dự báo cho vay khách hàng doanh nghiệp vừa và nhỏ trong thời gian
tới ........................................................................................................................73
3.1.1 DNVVN tiếp tục đóng vai trò quan trọng trong phát triển kinh tế ở Việt
Nam...................................................................................................................73
3.1.2 Nhu cầu cho vay DNVVN trong thời gian tới là một sự cần thiết khách
quan ..................................................................................................................74
3.2 Định hướng hoạt động quản trị rủi ro đối với DNVVN tại Ngân hàng
TMCP Xuất nhập khẩu Việt Nam (Eximbank) – Chi nhánh Hà Nội............75
3.2.1 Định hướng hoạt động cho vay đối với DNVVN tại Eximbank – Chi nhánh
Hà Nội ..............................................................................................................75
3.2.2 Định hướng hoạt động quản trị rủi ro trong cho vay đối với khách hàng
DNVNN tại Eximbank – Chi nhánh Hà Nội.....................................................76
3.3 Giải pháp tăng cường quản trị rủi ro trong cho vay đối với khách hàng
DNVVN tại Ngân hàng TMCP Xuất nhập khẩu Việt Nam – Chi nhánh Hà
Nội...... ..............................................................................................................79
3.3.1 Hoàn thiện bộ máy quản trị rủi ro trong cho vay ...................................79
3.3.2 Nâng cao chất lượng công tác thẩm định và phân tích tín dụng ............81
3.3.3 Hoàn thiện hệ thống thông tin cơ sở dữ liệu ...........................................82
vi
3.3.4 Đa dạng hóa danh mục cho vay DNVVN................................................84
3.3.5 Nâng cao chất lượng kiểm soát nội bộ và quản trị khoản vay................85
3.3.6 Tăng cường sử dụng các biện pháp về phân tán rủi ro ..........................85
3.3.7 Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực .....................................................86
3.3.8 Hiện đại hóa hệ thống công nghệ thông tin ............................................87
3.4 Kiến nghị........................................................................................................88
3.4.1 Kiến nghị đối với Chính Phủ...................................................................88
3.4.2 Kiến nghị đối với Ngân hàng Nhà nước..................................................90
3.4.3 Kiến nghị đối với Hội sở Ngân hàng TMCP Xuất nhập khẩu Việt Nam
(Eximbank) .......................................................................................................91
KẾT LUẬN..............................................................................................................93
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO...............................................................95
PHỤ LỤC 01............................................................................................................97
vii
DANH MỤC BẢNG
Bảng Tên bảng Trang
Bảng 1.1 Tiêu chí xác định DNVVN 9
Bảng 2.1 Tình hình huy động vốn tại Eximbank Hà Nội 43
Bảng 2.2 Tốc độ tăng trưởng tín dụng tại Eximbank Hà Nội 45
Bảng 2.3 Cơ cấu dư nợ cho vay tại Eximbank Hà Nội 46
Bảng 2.4 Lợi nhuận của Eximbank Hà Nội 47
Bảng 2.5 Tỷ trọng dư nợ vay DNVVN của Eximbank Hà Nội theo
thời gian
48
Bảng 2.6 Cơ cấu DNVVN theo ngành kinh tế tại Eximbank Hà Nội 51
Bảng 2.7 Lợi nhuận từ hoạt động cho vay đối với DNVVN tại
Eximbank Hà Nội
51
Bảng 2.8 Cơ cấu cho vay khách hàng DNVVN theo nhóm nợ của
Eximbank Hà Nội giai đoạn 2018-2022
55
Bảng 2.9 Xếp hạng tín dụng khách hàng 56
Bảng 2.10 Những sai sót trong thực hiện nội dung giám sát rủi ro tín
dụng tại Eximbank Hà Nội năm 2022
61
Bảng 2.11 Thu hồi nợ khoản vay của khách hàng DNVVN 63
Bảng 2.12 Trích lập dự phòng rủi ro phân khúc DNVVN tại Eximbank
Hà Nội
64
DANH MỤC BIỂU ĐỒ
Biểu đồ Tên biểu đồ Trang
Biểu đồ 2.1 Cơ cấu dư nợ của DNVVN theo thời gian tại
Eximbank Hà Nội
49
Biểu đồ 2.2 Cơ cấu dư nợ của DNVVN theo loại hình doanh
nghiệp tại Eximbank Hà Nội
50
DANH MỤC SƠ ĐỒ
Sơ đồ Tên sơ đồ Trang
Sơ đồ 1.1 Phân loại rủi ro tín dụng theo nguồn gốc phát sinh 18
Sơ đồ 2.1 Cơ cấu tổ chức tại Eximbank Hà Nội 41
Sơ đồ 2.2 Quy trình tín dụng của Eximbank 52
Sơ đồ 2.3 Quy trình giám sát tín dụng tại Eximbank 60
viii
DANH MỤC VIẾT TẮT
STT KÝ HIỆU NGUYÊN NGHĨA
1 CBTD Cán bộ tín dụng
2 CN Chi nhánh
3 DN Doanh nghiệp
4 DNL Doanh nghiệp lớn
5 DNNN Doanh nghiệp nhà nước
6 DNVVN Doanh nghiệp vừa và nhỏ
7 GHTD Giới hạn tín dụng
8 HĐQT Hội đồng quản trị
9 HTTD Hỗ trợ tín dụng
10 KH Khách hàng
11 NH Ngân hàng
12 NHNN Ngân hàng nhà nước
13 NHTM Ngân hàng thương mại
14 PGD Phòng giao dịch
15 QTRR Quản trị rủi ro
16 RRTD Rủi ro tín dụng
17 SXKD Sản xuất kinh doanh
18 TCKT Tổ chức kinh tế
19 TCTD Tổ chức tín dụng
20 TNHH Trách nhiệm hữu hạn
21 TSBĐ Tài sản bảo đảm
22 Eximbank Ngân hàng TMCP Xuất nhập khẩu Việt Nam
23 Eximbank Hà Nội Ngân hàng TMCP Xuất nhập khẩu Việt Nam –
Chi nhánh Hà Nội
24 VAMC Công ty Quản lý Tài sản
25 XHTDNB Xếp hạng tín dụng nội bộ
ix
TÓM TẮT KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU
Để thực hiện đề tài “Quản trị rủi ro trong cho vay đối với khách hàng
doanh nghiệp vừa và nhỏ tại Ngân hàng TMCP Xuất nhập khẩu Việt Nam
(Eximbank) - Chi nhánh Hà Nội”, trên cơ sở hệ thống hóa những vấn đề lý luận
về quản trị rủi ro trong cho vay tại ngân hàng thương mại nói chung, tác giả đã
phân tích, đánh giá công tác quản trị rủi ro trong cho vay DNVVN tại Eximbank
Hà Nội, từ đó đề xuất các giải pháp nhằm hoàn thiện và nâng cao hiệu quả hoạt
động quản trị rủi ro tín dụng.
Thứ nhất, tác giả đã hệ thống hóa cơ sở lý luận về cho vay DNVVN và QTRR
trong cho vay DNVVN, làm rõ nội dung của QTRR gồm: Nhận diện rủi ro, đo lường
và đánh giá rủi ro, giám sát rủi ro và dự phòng rủi ro
Thứ hai, trên cơ sở giới thiệu tổng quan về Eximbank Hà Nội và tình hình kinh
doanh tại Eximbank Hà Nội, tác giả đã phân tích thực trạng mô hình tổ chức, quy
trình QTRR trong cho vay DNVVN tại Eximbank Hà Nội, bao gồm cả những đánh
giá về kết quả đạt được, những tồn tại hạn chế và nguyên nhân.
Thứ ba, trên cơ sở dự báo và định hướng QTRR trong cho vay DNVVN tại
Eximbank Hà Nội, tác giả đã đưa ra những giải pháp về mô hình đo lường rủi ro, bộ
máy và quy trình QTRR cũng như các kiến nghị với Chính phủ, Ngân hàng nhà nước
và Eximbank nhằm hoàn thiện QTRR trong cho vay DNVVN.
1
LỜI MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Trước bối cảnh thế giới đang chuyển mình thay đổi từng ngày, nền kinh tế đang
trong giai đoạn hội nhập và toàn cầu hóa sâu rộng, Việt Nam đang có rất nhiều cơ hội
phát triển nhưng cũng không ít những thách thức đòi hỏi nền kinh tế phải không
ngừng nỗ lực vươn xa hơn nữa. Trong đó, ngân hàng cũng nhận thức được thách thức
trong quá trình hội nhập là rất lớn bởi nó là một mắt xích quan trọng tạo nên sự thay
đổi nhịp nhàng của nền kinh tế.
Đất nước càng hội nhập và phát triển thì nhu cầu về vốn càng cao và không thể
phủ nhận một điều rằng Ngân hàng thương mại là một kênh dẫn vốn quan trọng nhất
cho nền kinh tế Việt Nam. Nó đóng vai trò đặc biệt to lớn đối với việc ổn định và
phát triển của một đất nước. Hoạt động ngân hàng vì thế rất nhạy cảm và luôn đối
diện với rủi ro. Trong nền kinh tế thị trường hiện nay, rủi ro trong hoạt động kinh
doanh ngân hàng càng không thể tránh khỏi, đặc biệt khi những rủi ro này có phản
ứng dây chuyền, lây lan và ngày càng có biểu hiện phức tạp. Trong đó, rủi ro tín dụng
trong hoạt động cho vay là lớn nhất bởi trạng thái tài chính khó khăn nghiêm trọng
của ngân hàng thường phát sinh từ những rủi ro này. Bất kì một sự tác động nhỏ của
nền kinh tế quốc tế hoặc rủi ro tín dụng trong hoạt động cho vay đều có thể gây ra
ảnh hưởng nghiêm trọng đến hệ thống ngân hàng.
Các doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp vừa và nhỏ giữ vai trò rất quan
trọng trong nền kinh tế, là đối tượng sử dụng vốn chủ yếu trong nền kinh tế. Doanh
nghiệp vừa và nhỏ cũng góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng vốn trong toàn xã hội,
thúc đẩy quá trình đổi mới và phát triển kinh tế, đưa nền kinh tế nước ta nhanh chóng
hoà nhập với nền kinh tế khu vực và thế giới. Hơn thế nữa, trong thời kỳ Covid-19
và hậu Covid-19, việc tài trợ vốn cho doanh nghiệp vừa và nhỏ duy trì hoạt động sản
xuất kinh doanh luôn được các ngân hàng đặt lên hàng đầu, các chính sách cho vay
cũng có những thay đổi nhất định nhằm hỗ trợ các doanh nghiệp chịu ảnh hưởng của
đại dịch. Tuy nhiên, thực tế cho thấy hoạt động cho vay đối với DNVVN còn tồn tại
nhiều hạn chế làm ảnh hưởng đến chất lượng tín dụng và thu nhập của ngân hàng.
2
Một trong những biểu hiện của tình trạng trên là tỷ lệ nợ quá hạn, nợ xấu đối với cho
vay DNVVN còn ở mức cao.
Chính vì vậy, việc kiểm soát rủi ro trong cho vay khách hàng DNVVN của các
NHTM tại Việt Nam nói chung cũng như tại Ngân hàng TMCP Xuất nhập khẩu Việt
Nam (Eximbank) nói riêng hiện nay cần được chú trọng và tập trung nghiên cứu. Làm
thế nào để vừa giải quyết được nhu cầu vay vốn của các khách hàng doanh nghiệp
vừa và nhỏ vừa mang lại hiệu quả và an toàn vốn vay cho ngân hàng vẫn là vấn đề
cấp thiết cần được quan tâm, góp phần giúp cho các doanh nghiệp phát huy được vai
trò của mình, phát triển và nâng cao năng lực sản xuất cạnh tranh trong nền kinh tế.
Từ những thực tế trên, tác giả nhận thấy cần nhận thức tầm quan trọng của quản
trị rủi ro trong cho vay khách hàng DNVVN một cách có hệ thống, tìm hiểu đánh giá
thực trạng quản trị rủi ro trong cho vay khách hàng DNVVN tại Ngân hàng TMCP
Xuất nhập khẩu Việt Nam – Chi nhánh Hà Nội trong thời gian qua và đưa ra các giải
pháp tăng cường quản trị rủi ro cho vay phù hợp, cùng với kinh nghiệm làm việc thực
tế, tác giả đã chọn đề tài “Quản trị rủi ro trong cho vay đối với khách hàng doanh
nghiệp vừa và nhỏ tại Ngân hàng TMCP Xuất nhập khẩu Việt Nam (Eximbank) -
Chi nhánh Hà Nội” làm đề tài nghiên cứu cho luận văn thạc sĩ.
2. Tổng quan tình hình nghiên cứu
2.1.Tình hình nghiên cứu
Quản trị rủi ro trong cho vay nói chung đã được chú trọng và phát triển từ rất
lâu trên toàn hệ thống các ngân hàng thương mại. Quản trị rủi ro trong cho vay khách
hàng DNVVN cũng không phải là một ngoại lệ và cũng đã có một số nghiên cứu của
các tác giả tại các NHTM khác nhau. Đây là một đề tài không mới, tuy vậy vẫn nhận
được nhiều sự quan tâm và được nhiều người nghiên cứu ở các góc độ khác nhau.
Dưới đây là một số nội dung của các công trình nghiên cứu có thể kể đến như:
Nguyễn Tất Lê Ngân (2016), “Một số biện pháp nhằm nâng cao hiệu quả
quản lý rủi ro tín dụng (RRTD) tại Ngân hàng Công thương Việt Nam”. Luận
văn đã hệ thống hóa lý thuyết về quản trị RRTD trong hoạt động ngân hàng và những
yêu cầu mới đối với ngân hàng Công thương Việt Nam trong tình hình hội nhập kinh
tế quốc tế. Phân tích, đánh giá đúng thực trạng hoạt động tín dụng và quản lý RRTD
của ngân hàng Công thương Việt Nam, những kết quả đạt được và những yếu kém,
3
tìm ra nguyên nhân và rút ra bài học kinh nghiệm. Bên cạnh đó, bài viết cũng đề ra
các giải pháp và kiến nghị nhằm nâng cao hiệu quả quản trị RRTD tại Ngân hàng
Công thương Việt Nam, bảo đảm an toàn và phát triển bền vững của hoạt động tín
dụng của ngân hàng trong tình hình hội nhập kinh tế quốc tế. Nhưng luận văn trên lại
chưa đưa ra biện pháp giúp hoàn thiện hệ thống thông tin tín dụng cũng như hệ thống
công nghệ thông tin. Đây chính là điểm hạn chế của bài viết này;
Phạm Thị Thúy Hằng (2018), “Quản lý RRTD tại ngân hàng Đầu tư và phát
triển Việt Nam”. Luận văn văn đã phân tích được thực trạng hoạt động tín dụng,
nguyên nhân dẫn đến RRTD và các phương pháp quản lý RRTD tại ngân hàng. Trên
cơ sở đó đưa ra một số biện pháp nhằm quản lý RRTD tại ngân hàng. Tuy nhiên,
trong quá trình phân tích thực trạng chất lượng quản lý RRTD, tác giả chỉ phân tích
được chất lượng tín dụng theo vùng kinh tế, theo quy mô, theo ngành kinh tế mà
không phân tích tỷ trọng nợ xấu so với dư nợ cho vay của ngân hàng. Đối với các
khoản nợ xấu, ngân hàng thực hiện việc phân loại nợ, đánh giá khả năng trả nợ của
khách hàng trên cơ sở hàng tháng để phục vụ cho công tác quản lý chất lượng và
RRTD. Đối với các khoản vay bằng nguồn tài trợ, ủy thác của bên thứ ba và các
khoản cho vay bằng nguồn vốn góp đồng tài trợ của tổ chức tín dụng khác thì ngân
hàng không phải trích lập dự phòng rủi ro nhưng phải phân loại nợ nhằm đánh giá
đúng tình hình tài chính, khả năng trả nợ của khách hàng phục vụ cho công tác quản
lý RRTD. Đây chính là khoảng trống của đề tài trên;
Bùi Ngọc Quỳnh (2013), “Quản trị RRTD theo Basel II tại Ngân hàng Nông
nghiệp và phát triển nông thôn Việt Nam”. Luận văn đã hệ thống hóa những nội
dung chủ yếu của hiệp ước Basel nói chung, quản trị RRTD theo Basel II nói riêng.
Đánh giá sự cần thiết của việc ứng dụng quản trị RRTD 6 theo Basel II tại các NHTM
và tình hình thực tế tại Ngân hàng nông nghiệp và phát triển nông thôn Việt Nam.
Đồng thời, tác giả cũng đề xuất các giải pháp thúc đẩy quản trị RRTD theo Basel II
tại Ngân hàng Nông nghiệp và phát triển nông thông Việt Nam. Tuy nhiên, tác giả
chỉ đưa ra các giải pháp về chiến lược, chính sách, công nghệ, thông tin, nhân lực mà
không đưa ra giải pháp cụ thể hoàn thiện quy trình tín dụng tại Ngân hàng nông
nghiệp và phát triển nông thôn Việt Nam;
4
Hà Quốc Tuấn (2017), “Kiểm soát rủi ro tín dụng trong cho vay doanh
nghiệp tại Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam – Chi nhánh Đà Nẵng”.
Tác giả đã phân tích cụ thể những vấn đề lý luận cơ bản về kiểm soát rủi ro trong cho
vay KHDN, nội dung tiêu chí kiểm soát rủi ro trong cho vay KHDN đầy đủ, rõ ràng.
Tuy vậy, phần phân tích các chỉ tiêu đánh giá công tác kiểm soát rủi ro tín dụng vẫn
chưa đa dạng, phần thực trạng kiểm sóat rủi ro tín dụng trong cho vay KHDN chỉ
trình bày theo dạng liệt kê nhưng chưa đi sâu phân tích rõ những biện pháp cụ thể mà
chi nhánh đã áp dụng.
2.2. Khoảng trống nghiên cứu
Nhìn chung, các đề tài nghiên cứu trước đây đã hệ thống hóa, đánh giá, phân
tích khá đầy đủ các vấn đề liên quan đến hoạt động kiểm soát, quản trị rủi ro trong
cho vay đối với khách hàng doanh nghiệp tại một số ngân hàng thương mại. Tuy
nhiên việc nghiên cứu chưa mang tính thực tiễn một cách rộng rãi để có thể áp dụng
phù hợp với thực trạng kinh doanh tại Eximbank – Chi nhánh Hà Nội.
Các nghiên cứu về quản trị rủi ro cho vay hầu hết chỉ đưa ra các giải pháp là
“ngăn ngừa” rủi ro, “hạn chế” rủi ro tín dụng, “quản trị” rủi ro tín dụng hay “kiểm
soát” rủi ro tín dụng chứ không đi vào “quản trị” rủi ro, tức là coi rủi ro như là một
vấn đề mà ngân hàng phải “chấp nhận” hay nói cách khác coi rủi ro là vấn đề luôn
xảy ra trong hoạt động tín dụng của ngân hàng, rủi ro luôn song hành và phụ thuộc
vào “khẩu vị” rủi ro của mỗi ngân hàng.
Các đề tài chủ yếu xây dựng các giải pháp hạn chế hay ngăn ngừa rủi ro cho
các ngân hàng thương mại Việt Nam, tuy nhiên hệ thống ngân hàng thương mại Việt
Nam rất đa dạng về hình thức sở hữu, trình độ phát triển, nhân lực, năng lực tài chính,
công nghệ và hơn hết đó là cách hiểu cũng như “khẩu vị” chấp nhận rủi ro đối với
mỗi ngân hàng là khác nhau. Do vậy, sẽ không có mô hình quản trị rủi ro chung cho
tất cả các ngân hàng thương mại hay các giải pháp tăng cường quản trị rủi ro trong
cho vay đúng và phù hợp cho tất cả các ngân hàng thương mại. Tại Ngân hàng TMCP
Xuất nhập khẩu Việt Nam (Eximbank) – Chi nhánh Hà Nội, tỷ trọng dư nợ của Khách
hàng DNVVN là tương đối lớn, tuy nhiên hiện tại tỷ lệ nợ quá hạn, nợ xấu của nhóm
khách hàng này đang có xu hướng tăng lên trong thời gian gần đây, rủi ro trong cho
vay đối với nhóm KHDN này chưa được kiểm soát ở mức tốt nhất, dẫn đến giảm hiệu
5
quả hoạt động kinh doanh của chi nhánh, việc tìm ra các giải pháp hoàn thiện quản
trị rủi ro tại chi nhánh là vấn đề cấp thiết và có ý nghĩa thực tiễn.
Đề tài sẽ tập trung nghiên cứu nội dung quản trị rủi ro trong cho vay đối với
KHDN vừa và nhỏ tại Ngân hàng TMCP Xuất nhập khẩu Việt Nam (Eximbank) –
Chi nhánh Hà Nội. Trên cơ sở khoảng trống của những nghiên cứu đã nêu trên và kế
thừa những cơ sở lý luận đúng đắn về quản trị rủi ro trong cho vay KHDN vừa và
nhỏ tại NHTM của các luận văn đi trước, nghiên cứu các tạp chí có liên quan, thu
thập và tổng hợp các dữ liệu, luận văn đi từ việc phân tích chung về thực trạng hoạt
động kinh doanh của Chi nhánh, đánh giá thực trạng rủi ro trong cho vay KHDN và
quản trị rủi ro trong cho vay đối với khách hàng DNVVN tại Chi nhánh. Từ đó phân
tích rút ra kết luận về những ưu điểm, hạn chế và nguyên nhân của những hạn chế,
đồng thời đưa ra những khuyến nghị trong thực tiễn để hoàn thiện quản trị rủi ro trong
cho vay đối với khách hàng doanh nghiệp tại Ngân hàng TMCP Xuất nhập khẩu Việt
Nam (Eximbank) – Chi nhánh Hà Nội trong thời gian tới.
3. Mục tiêu, câu hỏi nghiên cứu và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1.Mục tiêu nghiên cứu:
Mục tiêu nghiên cứu của luận văn là nghiên cứu lý luận, thực trạng quản trị rủi
ro trong cho vay đối với khách hàng DNVVN. Trên cơ sở đó luận văn đưa ra các giải
pháp nhằm tăng cường quản trị rủi ro trong cho vay đối với khách hàng DNVVN tại
Ngân hàng TMCP Xuất nhập khẩu Việt Nam (Eximbank) – Chi nhánh Hà Nội
3.2.Câu hỏi nghiên cứu:
- Tiêu chí dùng để đo lường rủi ro cho vay khách hàng DNVVN của một ngân
hàng thương mại? Nội dung và các công cụ quản trị rủi ro trong cho vay khách hàng
DNVVN là gì?
- Thực trạng quản trị rủi ro trong cho vay đối với khách hàng DNVVN tại
Eximbank – Chi nhánh Hà Nội ra sao?
- Những giải pháp nào cần thực hiện để tăng cường quản trị rủi ro trong cho vay
KHDN vừa và nhỏ tại Eximbank – Chi nhánh Hà Nội?
6
3.3. Nhiệm vụ nghiên cứu:
Để thực hiện mục tiêu nghiên cứu trên, luận văn có những nhiệm vụ nghiên
cứu sau:
- Làm rõ các vấn đề lý luận về quản trị rủi ro trong cho vay đối với khách hàng
DNVVN tại NHTM;
- Phân tích và đánh giá thực trạng quản trị rủi ro trong cho vay đối với khách
hàng DNVVN tại Eximbank – Chi nhánh Hà Nội;
- Đánh giá những kết quả đạt được, cũng như những hạn chế trong quản trị rủi
ro cho vay KHDN vừa và nhỏ, đồng thời chỉ ra các nguyên nhân dẫn đến những hạn
chế còn tồn tại;
- Đưa ra các giải pháp nhằm tăng cường quản trị rủi ro trong cho vay KHDN
vừa và nhỏ tại Eximbank – Chi nhánh Hà Nội
4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
4.1. Đối tượng nghiên cứu: Nghiên cứu những vấn đề lý luận và thực trạng về quản
trị rủi ro trong cho vay đối với khách hàng DNVVN tại các NHTM
4.2.Phạm vi nghiên cứu:
Về mặt không gian: luận văn được tiến hành nghiên cứu tại Ngân hàng TMCP
Xuất nhập khẩu Việt Nam – Chi nhánh Hà Nội.
Về mặt thời gian: đề tài này được thực hiện với bộ dữ liệu và thông tin thu

