LUẬN VĂN THẠC SĨ XU HƯỚNG ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ BLOCKCHAIN TRONG THANH TOÁN QUỐC TẾ THEO PHƯƠNG THỨC THƯ TÍN DỤNG CHỨNG TỪ: KINH NGHIỆM QUỐC TẾ VÀ BÀI HỌC CHO CÁC NGÂN HÀNG TMCP VIỆT NAM

TÓM TẮT KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU

Hiện nay Blockchain được coi là chìa khóa then chốt mở ra cánh cửa hội nhập
trên toàn cầu nói chung, trở thành nền tảng công nghệ thông tin cốt lõi trong tương
lai đặc biệt cần thiết cho ngân hàng - lĩnh vực đang chuyển mình mạnh mẽ trên con
đường số hóa. Với khái niệm còn rất mới mẻ nhưng đầy thu hút này, các ngân hàng
TMCP cần chủ động tìm hiểu để ứng dụng thận trọng vào thực tế hoạt động thanh
toán quốc tế đặc biệt là LC tại ngân hàng mình.
Về mặt lý thuyết, nghiên cứu đã hệ thống các cơ sở lý luận liên quan tới
blockchain nói chung và tới việc ứng dụng blockchain trong thanh toán quốc tế
bằng thư tín dụng chứng từ nói riêng.
Về mặt thực trạng, nghiên cứu đã nêu lên thực trạng ứng dụng blockchain
trong phương thức thanh toán quốc tế bằng thư tín dụng chứng từ tại một số ngân
hàng trên thế giới, từ đó đánh giá những ưu điểm và hạn chế cũng như rút ra kinh
nghiệm cho các ngân hàngTMCP tại Việt Nam.
Từ việc nêu nên những cơ hội và thách thức của blockchain với thị trường số
hóa thanh toán quốc tế tại Việt Nam, tác giả đã đề xuất phương hướng và các biện
pháp để hoàn thiện nền tảng này trong lĩnh vực ngân hàng trong thời gian tới. Bên
cạnh đó cũng là các kiến nghị với Chính phủ, Ngân hàng nhà nước và Hiệp hội các
ngân hàng thương mại nhằm ứng dụng triệt để và hiệu quả nền tảng công nghệ
mới này.

1

MỞ ĐẦU

1. Tính cấp thiết của đề tài
Trong số các phương thức TTQT đang được sử dụng hiện nay, phương thức
LC được sử dụng phổ biến và rộng rãi nhất do những ưu điểm vượt trội của nó so
sánh với các phương thức thanh toán khác. Tuy nhiên, giao dịch thanh toán quốc tế
bằng LC đang xuất hiện một số vấn đề. Thứ nhất, các giao dịch LC hoàn toàn dựa
trên chứng từ bằng giấy. Phương thức này hiện đã bộc lộ nhiều nhược điểm về tốc
độ giao dịch, thủ tục hành chính, chi phí giấy tờ, cách thức chuyển giao chứng từ...
Covid-19 xuất hiện với sự đóng cửa đường bay tại một số quốc gia là ví dụ cụ thể
nhất cho trở ngại này. Thứ hai, do có nhiều bên tham gia, quy trình LC trở nên phức
tạp hơn so với thanh toán theo phương thức khác. Mối quan hệ giữa người mua và
người bán ngày càng đa dạng hơn dẫn đến nghĩa vụ của các ngân hàng trong việc
cung cấp dịch vụ thanh toán cũng phức tạp hơn. Sự thiếu minh bạch có thể xuất
hiện đối với những giao dịch LC truyền thống như hiện nay. Thứ ba, dưới vai trò
ngân hàng, trong nhiều thập kỷ qua, việc chỉ cung cấp được được các phương thức
thanh toán chủ yếu như chuyển tiền, nhờ thu và LC đã đưa danh mục sản phẩm
TTQT của ngân hàng tiệm cận mức độ bão hòa. Sự hạn chế về các sản phẩm thanh
toán quốc tế đòi hỏi các ngân hàng chuyển mình thay đổi bằng cách chuyển dịch
sang cách thức giao dịch mới nhằm hoạt động hiệu quả và nâng cao khả năng
cạnh tranh.
Ngày nay, nhờ việc ứng dụng công nghệ vào các phương thức tài trợ
thương mại, tổng giá trị tài trợ thương mại toàn cầu được kỳ vọng sẽ tăng trưởng
thêm 10.65 tỷ USD trong giai đoạn 2019 - 2023, với tỷ lệ tăng trưởng lũy kế
hàng năm hơn 4% (theo Báo cáo về thị trường tài trợ thương mại toàn cầu giai
đoạn 2019 - 2023: Kết hợp công nghệ và tài trợ thương mại để thúc đẩy tăng
trưởng của Technavio - Công ty tư vấn và nghiên cứu công nghệ hàng đầu thế
giới). Những khái niệm kỹ thuật hiện đại bao gồm Chuỗi khối (Blockchain), Trí
tuệ nhân tạo (Artificial Intelligence - AI), Học máy (Machine Learning - ML) và
Internet vạn vật (Internet of Things - IoT) thường được nhắc đến để giải quyết
các vấn đề phát sinh trong lĩnh vực ngân hàng và phát triển các ứng dụng trong

2

tài trợ thương mại. Việc triển khai công nghệ Blockchain trong tài trợ thương
mại cho phép doanh nghiệp tăng hiệu quả và giảm độ phức tạp của các giao dịch
tài chính. Việc kết hợp công nghệ để nâng cao hiệu quả trong quá trình tài trợ
thương mại sẽ là một trong những xu hướng của thị trường, đóng góp cho sự
tăng trưởng đột biến trong vài năm tới.
Theo dự báo của các chuyên gia, trong tương lai, blockchain sẽ làm thay đổi
triệt để nghiệp vụ tài trợ thương mại, bằng cách giảm sự phụ thuộc vào các chứng từ
giấy. Đến năm 2050, blockchain được kỳ vọng có thể cung cấp bản ghi kỹ thuật số
lưu thông tin về các giao dịch, điều này sẽ làm giảm chứng từ giấy và cải thiện tính
minh bạch giữa các bên. Mặc dù còn tồn tại một số quan điểm trái chiều về tính
riêng tư, cũng như khả năng ứng dụng của blockchain, nhưng chúng ta không thể
phủ nhận được những thành công nhất định của công nghệ này trong các lĩnh vực
cuộc sống nói chung và tài trợ thương mại nói riêng.
Vậy Blockchain trong thanh toán quốc tế theo phương thức LC có gì đặc
biệt? Hoạt động của Blockchain và xu hướng ứng dụng công nghệ này trên thế giới
như thế nào? Bài học nào cho các ngân hàng TMCP Việt Nam khi sử dụng công
nghệ mới này? Để có câu trả lời, cần phải nghiên cứu cụ thể về xu hướng và bài học
kinh nghiệm trên thế giới cũng như tại Việt Nam liên quan tới đến blockchain và
LC. Do vậy, tác giả đã mạnh dạn chọn vấn đề “Xu hướng ứng dụng công nghệ
Blockchain trong Thanh toán quốc tế theo phương thức thư tín dụng chứng từ:
kinh nghiệm quốc tế và bài học cho các Ngân hàng TMCP Việt Nam” làm đề tài
cho luận văn thạc sỹ của mình.
2. Tổng quan tình hình nghiên cứu
2.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu nước ngoài
Công nghệ Blockchain hiện nay được nhiều quốc gia đón nhận và phát triển
nhằm mục tiêu đón đầu xu hướng hoặc ít nhiều nắm bắt kịp thời xu thế hiện đại,
không bị tụt hậu so với các quốc gia khác. Với mong muốn tích cực này, các quốc
gia đều đã nghiên cứu nhằm tổng hợp các nội dung về lý thuyết cũng như nghiên
cứu việc xây dựng chính sách phát triển công nghệ này tại chính quốc gia mình và
các quốc gia khác trên thế giới.

3

pdf 133 trang | Chia sẻ: admin | Ngày: 10/06/2025 | Lượt xem: 304 | Lượt tải: 1 download
Bạn đang xem trước 30 trang tài liệu LUẬN VĂN THẠC SĨ XU HƯỚNG ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ BLOCKCHAIN TRONG THANH TOÁN QUỐC TẾ THEO PHƯƠNG THỨC THƯ TÍN DỤNG CHỨNG TỪ: KINH NGHIỆM QUỐC TẾ VÀ BÀI HỌC CHO CÁC NGÂN HÀNG TMCP VIỆT NAM, để xem tài liệu hoàn chỉnh bạn click vào nút DOWNLOAD ở trên

LỜI CAM ĐOAN ...................................................................................................... i
LỜI CẢM ƠN........................................................................................................... ii
MỤC LỤC................................................................................................................ iii
DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT.................................................................................. vi
DANH MỤC HÌNH............................................................................................... viii
DANH MỤC BẢNG.............................................................................................. viii
DANH MỤC SƠ ĐỒ ............................................................................................. viii
DANH MỤC BIỂU ĐỒ........................................................................................... ix
TÓM TẮT KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU ................................................................. xi
MỞ ĐẦU ....................................................................................................................1
CHƯƠNG 1: LÝ LUẬN CHUNG VỀ ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ
BLOCKCHAIN TRONG THANH TOÁN QUỐC TẾ THEO PHƯƠNG
THỨC THƯ TÍN DỤNG CHỨNG TỪ (LC)........................................................10
1.1. Tổng quan về phương thức thanh toán bằng thư tín dụng chứng từ (LC) 10
1.1.1. Khái niệm về phương thức thanh toán bằng thư tín dụng chứng từ...............10
1.1.2. Đặc điểm của phương thức thanh toán bằng LC............................................11
1.2. Tổng quan về công nghệ blockchain ..............................................................16
1.2.1. Khái niệm ........................................................................................................16
1.2.2. Các phiên bản .................................................................................................17
1.2.3. Phân loại .........................................................................................................17
1.2.4. Một số nền tảng cơ bản hiện nay ....................................................................19
1.2.5. Đặc điểm của blockchain................................................................................20
1.3. Xu hướng ứng dụng công nghệ blockchain trong thanh toán quốc tế theo
phương thức thư tín dụng chứng từ......................................................................21
1.3.1. Một số xu hướng ứng dụng blockchain trong thanh toán quốc tế ..................21
1.3.2. So sánh thanh toán quốc tế theo phương thức LC truyền thống và thanh toán
quốc tế theo phương thức thư LC ứng dụng công nghệ blockchain .........................24
1.3.3. Các nhân tố ảnh hưởng tới quyết định ứng dụng công nghệ blockchain trong
thanh toán quốc tế theo phương thức LC..................................................................28

iv

CHƯƠNG 2: KINH NGHIỆM ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ BLOCKCHAIN
TRONG THANH TOÁN QUỐC TẾ THEO PHƯƠNG THỨC THƯ TÍN
DỤNG CHỨNG TỪ TRÊN THẾ GIỚI VÀ BÀI HỌC CHO CÁC NGÂN
HÀNG TMCP VIỆT NAM.....................................................................................32
2.1. Kinh nghiệm ứng dụng công nghệ blockchain trong thanh toán quốc tế
theo phương thức thư tín dụng chứng từ trên thế giới .......................................32
2.1.1. Một số nền tảng blockchain ứng dụng trong thanh toán quốc tế theo phương
thức thư tín dụng chứng từ........................................................................................32
2.1.2. Một số trường hợp ứng dụng công nghệ blockchain theo phương thức thư tín
dụng chứng từ trên thế giới.......................................................................................37
2.2. Bài học cho các NH TMCP Việt Nam trong thanh toán quốc tế theo
phương thức thư tín dụng chứng từ .....................................................................36
2.2.1. Thực trạng ứng dụng công nghệ blockhain trong thanh toán quốc tế theo
phương thức thư tín dụng chứng từ tại một số ngân hàng TMCP Việt Nam............44
2.2.2. Khảo sát thực trạng ứng dụng Blockchain trong phương thức thư tín dụng
chứng từ của các ngân hàng TMCP Việt Nam .........................................................59
2.2.3. Bài học cho các NH TMCP Việt Nam trong thanh toán quốc tế theo phương
thức thư tín dụng chứng từ
CHƯƠNG 3: GIẢI PHÁP THÚC ĐẨY ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ
BLOCKCHAIN TRONG THANH TOÁN QUỐC TẾ THEO PHƯƠNG
THỨC THƯ TÍN DỤNG CHỨNG TỪ TẠI CÁC NGÂN HÀNG TMCP VIỆT
NAM .........................................................................................................................76
3.1. Định hướng phát triển ứng dụng công nghệ blockchain trong thanh toán
quốc tế theo phương thức thư tín dụng chứng từ tại các ngân hàng TMCP Việt
Nam...........................................................................................................................76
3.1.1. Định hướng phát triển của Nhà nước .............................................................76
3.1.2. Định hướng phát triển của NHNN, Hiệp hội ngân hàng thương mại, Hiệp hội
Blockchain.................................................................................................................78
3.1.3. Định hướng phát triển từ phía ngân hàng TMCP Việt Nam ..........................79

v

3.2. Cơ hội và thách thức khi ứng dụng công nghệ blockchain trong thanh toán
quốc tế theo phương thức thư tín dụng chứng từ ................................................80
3.2.1. Cơ hội..............................................................................................................80
3.2.2. Thách thức.......................................................................................................82
3.2.3. Nguyên nhân....................................................................................................86
3.3. Các giải pháp cụ thể.........................................................................................87
3.3.1. Nhóm giải pháp đối với Chính phủ .................................................................87
3.3.2. Nhóm giải pháp đối với Ngân hàng nhà nước và Hiệp hội các ngân hàng
thương mại ................................................................................................................90
3.3.3. Nhóm giải pháp đối với các Ngân hàng TMCP Việt Nam
KẾT LUẬN............................................................................................................100
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO.............................................................103
PHỤ LỤC...............................................................................................................107
Phụ lục 1. Mẫu phiếu điều tra tình hình ứng dụng công nghệ blokchain trong thanh
toán LC tại các Ngân hàng TMCP Việt Nam dành cho một số chuyên gia và giảng
viên..........................................................................................................................107
Phụ lục 2. Danh sách các chuyên gia, giảng viên đã thực hiện phiếu điều tra .......109
Phụ lục 3. Mẫu phiếu điều tra dành cho thành viên Ban lãnh đạo, cán bộ quản lý các
ngân hàng TMCP Việt Nam....................................................................................111
Phụ lục 4. Danh sách các thành viên Ban lãnh đạo các Ngân hàng thương mại Việt
Nam thực hiện phiếu điều tra ..................................................................................114
Phụ lục 5. Tổng hợp kết quả điều tra dành cho thành viên Ban lãnh đạo, cán bộ quản
lý..............................................................................................................................115
Phụ lục 6. Mẫu phiếu điều tra dành cho nhân viên bộ phận thanh toán quốc tế của
các ngân hàng thương mại Việt Nam......................................................................118
Phụ lục 7. Danh sách các nhân viên bộ phận thanh toán quốc tế của các ngân hàng
thương mại Việt Nam thực hiện phiếu điều tra.......................................................121

vi

DANH MỤC TỪ VIẾT TẮT

AI Trí tuệ nhân tạo
AML Anti-money laundering
BIDV Ngân hàng đầu tư và phát triển Việt Nam
ERP Enterprise Resource Planning
HĐTM Hợp đồng thương mại
ICC Phòng thương mại quốc tế
IEEE Hiệp hội các kỹ sư điện và điện tử
ITFA Hiệp hội Thương mại và Giao dịch Quốc tế

Luận văn liên quan