LUẬN VĂN THẠC SĨ “Xuất khẩu hàng nông sản Việt sang thị trường Nhật Bản trong bối cảnh thực thi CPTPP”
CPTPP, hay Hiệp định Đối tác toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương, là một hiệp định thương mại tự do thế hệ mới, xuất phát từ TPP, một hiệp định thương mại xuyên Thái Bình Dương. Việc tham gia CPTPP đem lại những tác động sâu rộng đối với sự phát triển kinh tế, chính trị và xã hội của Việt Nam. Ngày 14 tháng 1 năm 2019, hiệp định này chính thức có hiệu lực với Việt Nam. Trong quá trình này, ngành nông nghiệp Việt Nam đã dần thay đổi cách tổ chức sản xuất, ứng dụng các mô hình sản xuất và chế biến nông nghiệp hiện đại, hiệu quả cao như thành lập doanh nghiệp nông nghiệp và áp dụng công nghệ vào sản xuất và chế biến nông sản. Số lượng các mô hình này ngày càng tăng. Xuất khẩu nông sản đang được Việt Nam đặc biệt chú trọng, không chỉ góp phần vào tăng trưởng GDP mà còn đóng vai trò quan trọng trong việc giải quyết các thách thức về việc làm và an sinh xã hội. Đặc biệt, việc xây dựng mối quan hệ đối tác mạnh mẽ giữa Việt Nam và Nhật Bản trong lĩnh vực này được ưu tiên hàng đầu.
LỜI CAM ĐOAN .......................................................................................................i
LỜI CẢM ƠN............................................................................................................ii
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT......................................................................vi
DANH MỤC BẢNG BIỂU .....................................................................................vii
MỞ ĐẦU ....................................................................................................................1
CHƯƠNG 1: TỔNG QUAN VỀ XUẤT KHẨU NÔNG SẢN SANG THỊ
TRƯỜNG NHẬT BẢN TRONG BỐI CẢNH THỰC THI CPTPP.....................4
1.1. Cơ sở lý luận về hàng nông sản và xuất khẩu hàng nông sản:..................4
1.1.1. Cơ sở lý luận về hàng nông sản: ............................................................4
1.1.2. Cơ sở lý luận về xuất khẩu hàng nông sản:...........................................6
1.2. Xuất khẩu nông sản của các nước đang phát triển ....................................8
1.2.1.Giá trị xuất khẩu ......................................................................................8
1.2.2. Mặt hàng xuất khẩu ................................................................................9
1.2.3. Giá xuất khẩu ........................................................................................10
1.3. Vai trò của xuất khẩu nông sản của các nước đang phát triển...............12
1.3.1. Tạo nguồn thu ngoại tệ phục vụ công nghiệp hóa ..............................12
1.3.2. Tạo việc làm cho người lao động..........................................................13
1.3.3. Sử dụng tối ưu nguồn lực tự nhiên sẵn có ..........................................13
1.4. Yếu tố ảnh hưởng tới xuất khẩu nông sản ở các nước đang phát triển .14
1.4.1. Điều kiện tự nhiên.................................................................................14
1.4.2. Thị trường thế giới ................................................................................16
1.4.3. Chính sách nước xuất khẩu và nhập khẩu..........................................17
1.5. Lý luận về hiệp định thương mại tự do CPTPP .......................................19
1.5.1. Quá trình ký kết hiệp định ....................................................................19
1.5.2. Tổng quan nội dung hiệp định:............................................................20
iv
1.5.3. Cam kết mở cửa của Nhật Bản............................................................20
1.5.4. Cam kết mở cửa của Việt Nam ............................................................21
Kết luận chương 1 ...................................................................................................23
CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG XUẤT KHẨU NÔNG SẢN CỦA VIỆT NAM
SANG THỊ TRƯỜNG NHẬT BẢN TRONG BỐI CẢNH THỰC THI CPTPP24
2.1. Tổng quan về hoạt động xuất khẩu nông sản Việt Nam giai đoạn 2018-
2022 ......................................................................................................................24
2.1.1. Các nông sản chính...............................................................................24
2.1.2. Kim ngạch xuất khẩu nông sản của Việt Nam năm 2018-2022 .........24
2.1.3. Nhu cầu nhập khẩu nông sản của thị trường quốc tế.........................26
2.2. Thị trường nông sản Nhật Bản...................................................................27
2.2.1. Sản xuất trong nước và xuất khẩu .......................................................27
2.2.2. Nhập khẩu nông sản .............................................................................28
2.2.3. Chính sách thương mại đối với mặt hàng nông sản nhập khẩu.........29
2.2.4. Quy định tiêu chuẩn kỹ thuật đối với hàng nông sản nhập khẩu vào
thị trường Nhật Bản........................................................................................32
2.2.5. Tập quán và thị hiếu chung ..................................................................32
2.2.6. Kênh phân phối .....................................................................................33
2.3. Xuất khẩu nông sản Việt Nam sang thị trường Nhật Bản.......................33
2.3.1. Xuất khẩu nông sản Việt Nam sang thị trường Nhật Bản trước thực
thi CPTPP ........................................................................................................33
2.3.2. Xuất khẩu nông sản Việt Nam sang thị trường Nhật Bản sau thực thi
CPTPP..............................................................................................................34
2.4. Đánh giá hoạt động nông sản Việt Nam sang thị trường Nhật Bản trong
bối cảnh thực thi CPTPP....................................................................................50
2.4.1. Thành tựu ..............................................................................................50
2.4.2. Hạn chế và nguyên nhân ......................................................................51
Kết luận chương 2 ...................................................................................................54
v
CHƯƠNG 3: MỘT SỐ GIẢI PHÁP TĂNG CƯỜNG XUẤT KHẨU NÔNG
SẢN CỦA VIỆT NAM SANG THỊ TRƯỜNG NHẬT BẢN TRONG BỐI
CẢNH THỰC THI CPTPP....................................................................................55
3.1. Định hướng và mục tiêu xuất khẩu hàng nông sản của Việt Nam sang
thị trường Nhật Bản ...........................................................................................55
3.1.1. Bối cảnh mới đối với xuất khẩu hàng nông sản Việt Nam sang thị
trường Nhật Bản những năm tới....................................................................55
3.1.2. Mục tiêu .................................................................................................56
3.1.3. Định hướng............................................................................................57
3.2. Một số giải pháp tăng cường xuất khẩu nông sản của Việt Nam sang thị
trường Nhật Bản trong bối cảnh thực thi CPTPP...........................................58
3.2.1. Định hướng chiến lược phát triển nông sản xuất khẩu......................58
3.2.2. Áp dụng nghiêm ngặt chế độ đăng ký và kiểm tra chất lượng bắt buộc
đối với hàng nông sản xuất khẩu ...................................................................59
3.2.3. Đầu tư đổi mới công nghệ chế biến bảo quản .....................................61
3.2.4. Các giải pháp thị trường và hỗ trợ xuất khẩu......................................62
3.2.5. Tăng cường đầu tư, áp dụng các tiến bộ khoa học công nghệ nhằm
nâng cao chất lượng tạo khả năng cạnh tranh cho hàng nông sản xuất
khẩu..................................................................................................................63
3.3. Điều kiện thực hiện các giải pháp ..............................................................66
3.3.1. Về phía nhà nước ..................................................................................66
3.3.2. Về phía doanh nghiệp ...........................................................................68
Kết luận chương 3 ...................................................................................................70
KẾT LUẬN..............................................................................................................71
TÀI LIỆU THAM KHẢO ......................................................................................72
vi
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
CPTPP : Hiệp định Đối tác Xuyên Thái Bình Dương Toàn diện và Tiến bộ
DN : Doanh nghiệp
VSATTP: Vệ sinh an toàn thực phẩm
XK : Xuất khẩu
vii
DANH MỤC BẢNG BIỂU
Bảng 1.1: Giá xuất khẩu các nông sản bình quân giai đoạn 2018-2022...................10
Bảng 2.1: Kim ngạch xuất khẩu nông sản Việt Nam giai đoạn 2018- 2022.............24
Bảng 2.2: Bảng giá xuất khẩu của mặt hàng nông sản Việt Nam giai đoạn 2018 -
2022...........................................................................................................................36
Bảng 2.3 : Cơ cấu mặt hàng xuất khẩu của Việt Nam sang thị trường Nhật Bản năm
2018- 2022 ................................................................................................................39
Bảng 2.4: Kim ngạch xuất khẩu cao su sang Nhật bản giai đoạn 2018- 2022..........40
Bảng 2.5: Kim ngạch xuất khẩu hạt điều sang Nhật bản giai đoạn 2018- 2022.......41
Bảng 2.7: Kim ngạch xuất khẩu gạo sang Nhật bản giai đoạn 2018- 2022..............45
Bảng 2.8: Giá trị hàng nông sản xuất khẩu Việt Nam tại thị trường Nhật Bản giai
đoạn 2018- 2022........................................................................................................49

