luận văn thạc sỹ “Quản lý nhà nước về hoạt động thương mại hàng hóa giữa Việt Nam với Vương quốc Anh: Thực trạng và giải pháp”
Liên hiệp Vương Quốc Anh và Bắc Ai-len (gọi tắt là: Vương quốc Anh hoặc Anh) là nền kinh tế lớn thứ 6 thế giới1. Quy mô thương mại của Anh cũng nằm trong 10 quốc gia lớn nhất toàn cầu với thương mại hàng hóa năm 2022 hơn 1.341 tỷ USD2. Cụ thể, Anh nhập khẩu hàng hóa trên 815 tỷ USD, đứng thứ 7 trong số các quốc gia và vùng lãnh thổ nhập khẩu hàng hóa nhiều nhất và xuất khẩu hàng hóa hơn 526 tỷ USD, đứng thứ 14 trên thế giới. Đặc biệt, Anh có rất nhiều thế mạnh về các lĩnh vực tài chính ngân hàng, chuyển đổi số, công nghệ thông tin, khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo, năng lượng sạch, dược phẩm, dầu khí, chế tạo máy móc, v.v…
Quаn hệ ngоại giао giữа Аnh và Việt Nаm đượс thiết lập từ năm 1973 và khởi sắс kể từ sаu сhuyến thăm сủа Thủ tướng Võ Văn Kiệt năm 1993 – chuyến thăm đầu tiên của lãnh đạo cấp cao Việt Nam tới Anh và chuyến thăm đầu tiên tới Việt Nam của Ngoại trưởng Anh Douglas Hurd năm 1994. Tháng 3/2008, hai nước ký Tuyên bố chung thúc đẩy quan hệ theo hướng "Quan hệ đối tác vì sự phát triển”. Đặc biệt, đến tháng 9/2010, mối quan hệ Việt Nam – Anh được nâng cấp lên "Đối tác chiến lược". Kể từ đó, hợp tác giữa hai nước đã có nhiều bước tiến tích cực trên nhiều lĩnh vực như: kinh tế, thương mại, đầu tư, y tế, giáo dục, năng lượng, hợp tác phát triển, v.v… Mối quan hệ toàn diện này tiếp tục được kỳ vọng phát triển lên tầm cao mới trong bối cảnh nước Anh rời khỏi Liên minh châu Âu (EU) và Hiệp định thương mại tự do giữa Vương quốc Anh và Việt Nam (UKVFTA) đã được ký kết vào ngày 30/12/2020 và có hiệu lực từ 01/5/2021.
Trong thời gian qua, Anh luôn duy trì là một trong những đối tác thương mại hàng hóa hàng đầu của Việt Nam tại khu vực châu Âu, với giá trị thương mại hàng hóa song phương hơn 6,84 tỷ USD năm 20223(đứng thứ 3 sau Đức và Hà Lan), xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam gần 6,07 tỷ USD và nhập khẩu hàng hóa từ Anh đạt 771 triệu USD. Trong khi đó, Việt Nam là một một thị trường quan trọng của Anh ở khu vực Đông Nam Á và châu Á – Thái Bình Dương. Hiện nay, giá trị thương mại hàng hóa giữa hai nước hiện đang đứng đầu trong khu vực Đông Nam Á. Tuy nhiên, kết quả này còn khiêm tốn so với tiềm năng của 2 nước. Nguyên nhân chủ yếu đến từ việc hoạt động thương mại hàng hóa giữa hai nước
1 GDP của Vương quốc Anh năm 2022 đạt gần 3,1 nghìn tỷ ĐÔ LA MỸ, đứng thứ 6 trong số c
LUẬN VĂN THẠC SĨ
QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ HOẠT ĐỘNG THƯƠNG MẠI HÀNG HÓA GIỮA VIỆT NAM VỚI VƯƠNG QUỐC ANH: THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP
Ngành: Quản lý kinh tế
PHẠM MINH QUANG
Hà Nội – năm 2023
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NGOẠI THƯƠNG
LUẬN VĂN THẠC SĨ
QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ HOẠT ĐỘNG THƯƠNG MẠI HÀNG HÓA GIỮA VIỆT NAM VỚI VƯƠNG QUỐC ANH: THỰC TRẠNG VÀ GIẢI PHÁP
Ngành: Quản lý kinh tế
Mã số: 8310110
Họ và tên học viên: Phạm Minh Quang
Người hướng dẫn: TS. Vũ Thành Toàn
Hà Nội – năm 2023
i
LỜI CAM ĐOAN
Tác giả xin cam đoan luận văn thạc sỹ “Quản lý nhà nước về hoạt động thương mại hàng hóa giữa Việt Nam với Vương quốc Anh: Thực trạng và giải pháp” là công trình nghiên cứu độc lập của tác giả và dưới sự hướng dẫn của TS. Vũ Thành Toàn.
Các kết quả nghiên cứu, số liệu, biểu đồ trong luận văn là trung thực, có nguồn gốc rõ ràng. Nội dung chính của luận văn kế thừa và phát triển dựa trên nhiều nghiên cứu và xuất phát từ tình hình thực tiễn nơi tác giả đang công tác.
Tác giả luận văn
Phạm Minh Quang
ii
LỜI CẢM ƠN
Trong quá trình nghiên cứu, học tập và làm Luận văn Thạc sĩ của Chương trình Thạc sĩ Quản lý kinh tế tại Trường Đại học Ngoại thương, tôi luôn nhận được sự quan tâm, giúp đỡ, hướng dẫn, chỉ bảo nhiệt tình của các Thầy, Cô giảng viên, các chuyên gia và các học viên cùng lớp. Trước tiên, tôi xin được gửi lời trân trọng cảm ơn tới các Thầy, Cô trong Trường, các chuyên gia đến từ các cơ quan quản lý nhà nước, các doanh nghiệp trong nước và các bạn học viên lớp QLKT3A.
Đặc biệt, tôi xin được bày tỏ lòng kính trọng và biết ơn sâu sắc tới Thầy TS. Vũ Thành Toàn, Trưởng Bộ môn Thương mại Quốc tế. Thầy đã trực tiếp giảng dạy nhiều môn học, hướng dẫn, đóng góp ý kiến giúp tôi nghiên cứu, hoàn thành Luận văn này.
Cuối cùng, tôi xin chân thành cảm ơn tới người thân trong gia đình, các Lãnh đạo, đồng nghiệp tại Bộ Công Thương nơi tôi đang công tác đã hết sức quan tâm, giúp đỡ cả về thời gian, lẫn tinh thần, hỗ trợ tôi trong quá trình theo học và hoàn thành Luận văn Chương trình Thạc sĩ Quản lý kinh tế tại Trường Đại học Ngoại thương.
Trân trọng./.
Tác giả luận văn
Phạm Minh Quang
iii
MỤC LỤC
MỞ ĐẦU....................................................................................................... 1 1. Sự cần thiết nghiên cứu......................................................................... 1 2. Tình hình nghiên cứu ............................................................................ 2 3. Mục tiêu nghiên cứu.............................................................................. 4 4. Đối tượng nghiên cứu ........................................................................... 4 5. Phạm vi nghiên cứu của Luận văn ........................................................ 5 6. Phương pháp nghiên cứu....................................................................... 5
CHƯƠNG 1: MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN LIÊN QUAN ĐẾN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ THƯƠNG MẠI QUỐC TẾ VÀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ THƯƠNG MẠI QUỐC TẾ CỦA VIỆT NAM ...................................... 6
1.1. Quản lý nhà nước về thương mại quốc tế .......................................... 6 1.1.1. Một số khái niệm liên quan......................................................... 6
1.1.2. Vai trò và sự cần thiết của Quản lý nhà nước về thương mại quốc ............................................................................................................... 7
1.1.3. Chức năng cơ bản của Quản lý nhà nước về thương mại quốc tế ............................................................................................................... 8
1.2. Quản lý nhà nước về thương mại quốc tế của Việt Nam................... 9 1.2.1. Nội dung...................................................................................... 9 1.2.2. Nguyên tắc ................................................................................ 13 1.2.3. Điều kiện thực hiện ................................................................... 14
1.2.4. Tiêu chí đánh giá Quản lý nhà nước về thương mại quốc tế của Việt Nam ............................................................................................. 14
iv
CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG THƯƠNG MẠI HÀNG HOÁ VÀ QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ HOẠT ĐỘNG THƯƠNG MẠI HÀNG HÓA GIỮA VIỆT NAM VỚI VƯƠNG QUỐC ANH.............................................................. 17
2.1. Tổng quan về Vương quốc Anh và lịch sử quan hệ giữa Việt Nam với Vương quốc Anh..................................................................................... 17
2.1.1. Tổng quan về Vương quốc Anh................................................ 17 2.1.2. Lịch sử quan hệ giữa Việt Nam với Vương quốc Anh............. 21
2.2. Phân tích thực trạng quan hệ thương mại hàng hoá giữa Việt Nam với Vương quốc Anh giai đoạn 2010 – 2022................................................ 23
2.2.1. Phân tích thực trạng xuất khẩu hàng hoá của Việt Nam sang Vương quốc Anh................................................................................. 24
2.2.2. Phân tích thực trạng nhập khẩu hàng hoá của Việt Nam từ Vương quốc Anh ............................................................................................. 28
2.2.3. Phân tích về cán cân thương mại hàng hóa giữa hai nước........ 31
2.3. Phân tích thực trạng Quản lý nhà nước về hoạt động thương mại hàng hóa giữa Việt Nam và Vương quốc Anh của Việt Nam giai đoạn 2010 - 2022......................................................................................................... 32
2.3.1. Xây dựng, sửa đổi chính sách, pháp luật nhằm tăng cường quản lý, phát triển thương mại hàng hóa giữa Việt Nam và Vương quốc Anh ............................................................................................................. 33
2.3.2. Chính sách, pháp luật quản lý và khuyến khích xuất khẩu hàng hóa của Việt Nam sang Vương quốc Anh .......................................... 40
2.3.3. Chính sách, pháp luật quản lý nhập khẩu hàng hóa từ nước ngoài và Vương quốc Anh về Việt Nam....................................................... 43
2.4. Đánh giá chung về thực trạng quan hệ thương mại hàng hóa và Quản lý nhà nước về hoạt động thương mại hàng hoá giữa Việt Nam với Vương quốc Anh ................................................................................................. 46
2.4.1. Những kết quả, thành tựu.......................................................... 46 2.4.2. Những hạn chế, tồn tại và nguyên nhân.................................... 50
v
CHƯƠNG 3: TRIỂN VỌNG, ĐỊNH HƯỚNG VÀ MỘT SỐ GIẢI PHÁP LIÊN QUAN ĐẾN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ THƯƠNG MẠI QUỐC TẾ NHẰM PHÁT TRIỂN QUAN HỆ THƯƠNG MẠI HÀNG HOÁ GIỮA VIỆT NAM VỚI VƯƠNG QUỐC ANH TỚI NĂM 2025, ĐỊNH HƯỚNG ĐẾN NĂM 2030 ......................................................................................... 55
3.1. Triển vọng phát triển quan hệ thương mại giữa Việt Nam với Vương quốc Anh ................................................................................................. 55
3.1.1. Bối cảnh quốc tế, Vương quốc Anh và trong nước ảnh hưởng đến quan hệ thương mại hàng hoá giữa Việt Nam với Vương quốc Anh . 55
3.1.2. Cơ hội, thách thức trong phát triển quan hệ thương mại hàng hóa giữa Việt Nam với Vương quốc Anh trong bối cảnh thực hiện Hiệp định thương mại tự do Việt Nam – Vương quốc Anh (UKVFTA) ............ 59
3.2. Định hướng phát triển quan hệ thương mại hàng hoá giữa Việt Nam với Vương quốc Anh tới năm 2025, định hướng đến năm 2030 ............ 64
3.3. Một số giải pháp liên quan đến Quản lý nhà nước về thương mại quốc tế nhằm phát triển quan hệ thương mại hàng hoá giữa Việt Nam với Vương quốc Anh tới năm 2025, định hướng đến năm 2030............................... 65
3.3.1. Hoàn thiện chính sách, pháp luật Quản lý nhà nước về hoạt động thương mại hàng hóa giữa Việt Nam và Vương quốc Anh ................ 65
3.3.2. Cải thiện môi trường làm việc, tăng cường nâng cao nguồn nhân lực quản lý, thực thi chính sách pháp luật về quản lý hoạt động thương mại giữa Việt Nam và Vương quốc Anh ............................................ 67
3.3.3. Tăng cường phối hợp giữa Nhà nước, các Hiệp hội ngành hàng, doanh nghiệp và người dân trong công tác xây dựng, thực thi, phổ biến chính sách, pháp luật Quản lý nhà nước về hoạt động thương mại hàng hóa giữa Việt Nam và Vương quốc Anh ............................................ 68
3.3.4. Tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin, cải cách thủ tục hành chính, trong hoạt động quản lý thương mại quốc tế ........................... 69
KẾT LUẬN................................................................................................. 71 TÀI LIỆU THAM KHẢO........................................................................... 73
vi
MỤC LỤC BẢNG
Bảng 1: Thương mại hàng hóa của Vương quốc Anh với các thị trường chính năm 2022 ..................................................................................................... 18
Bảng 2: Danh mục các văn bản quy pháp pháp luật thực thi Hiệp định UKVFTA đã ban hành ................................................................................ 36
Bảng 3: Danh mục chỉ dẫn địa lý một số hàng hóa của Vương quôc anh được bảo hộ tại Việt Nam theo Hiệp định UKVFTA .......................................... 46
Bảng 4: Danh mục các VBQPPL thực thi Hiệp định UKVFTA cần ban hành ..................................................................................................................... 66
vii
MỤC LỤC HÌNH
Hình 1: Các chủ thể điều chỉnh chính tham gia Quản lý nhà nước về ngoại thương tại Việt Nam.................................................................................... 10
Hình 2: Thị phần thương mại hàng hóa của đối tác chính với Vương quốc Anh năm 2022 ............................................................................................. 19
Hình 3: Các mặt hàng xuất khẩu chính của Vương quốc Anh năm 2022 ..

